44
Żydzi na Litwie: Ponad 600 lat historii

W Wilnie działa synagoga, jednak prawdziwie religijnych wyznawców judaizmu zostało dziś niewiele. Na sobotnie modły przychodzi około 50 – 60 osób Fot. Marian Paluszkiewicz

W Wilnie działa synagoga, jednak prawdziwie religijnych wyznawców judaizmu zostało dziś niewiele. Na sobotnie modły przychodzi około 50 – 60 osób Fot. Marian Paluszkiewicz

Przybyli na Litwę ponad 600 lat temu. Współżycie układało się różnie: od tolerancji i przywilejów do nienawiści i pogromów. Obecnie na Litwie mieszka około 5 tysięcy Żydów. W przeszłości ich liczba była nawet kilkadziesiąt razy większa. W czasie Holocaustu wymordowano około 95 proc. litewskich Żydów, czyli tzw. litwaków.

Wilno przez długi okres było nazywane Litewską lub Północną Jerozolimą. Jest kilka wersji skąd taka nobilitacja Wilna. Jedna z legend twierdzi, że po wkroczeniu Napoleona do Wilna, cesarz zobaczywszy mnóstwo synagog i modlących się Żydów, miał powiedzieć: „Jest to Litewska Jerozolima”. Z Litwy, a ściślej mówiąc — z terenów byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego, pochodzi wielu sławnych i znanych ludzi pochodzenia hebrajskiego. Tu urodził się i działał znany rabin, matematyk, znawca kabały Eliasz ben Salomon Zalman, zwany również Gaonem z Wilna. Z tych terenów pochodzi znany angielski chemik, laureat Nagrody Nobla Aaron Klug, rosyjski malarz Izaak Lewitan, francuski rzeźbiarz i kolega Pabla Picassa — Jacques Lipchitz — Dla mnie najważniejszy jest Jasza Heifetz, światowej sławy skrzypek — powiedziała „Kurierowi” Maša Grodnikienė, zastępca prezesa Wspólnoty Żydowskiej na Litwie.

Do swego żydowskiego pochodzenia przyznają się też niektóre dzisiejsze gwiazdy litewskiego show biznesu: David Šamrajus z „Pikaso” czy Gidonas „Bilas” Šapiro ze skandalicznego „ŽAS”.

Dokładna liczba Żydów na Litwie nie jest do końca znana. W oficjalnych statystykach szacuje się, że jest ich około 5 tysięcy. Długoletni prezes Wspólnoty Żydowskiej na Litwie Simonas Alperavičius jest zdania, że liczba może być mniejsza. Za sowietów ludzie pochodzenia żydowskiego, ze względu na karierę, często ukrywali swoją narodowość. Dlatego obecnie ci ludzie czy ich potomkowie mają problemy z identyfikacją. We Wspólnocie nie ma podziałów na tych, których korzenie są z Litwy i na tych, którzy przybyli tu po wojnie. — Ci, którzy urodzili się na Litwie, nawet jeśli ich rodzice przyjechali skądinąd, również są prawdziwymi litwakami— wyjaśnił „Kurierowi” Simonas Alperavičius.

Niestety, zapomniałem język polski, ale wszystko rozumiem. Gdy jednak przyjeżdża ambasador RP, to staram się rozmawiać po polsku — mówi Simonas Alperavičius Fot. Marian Paluszkiewicz

Niestety, zapomniałem język polski, ale wszystko rozumiem. Gdy jednak przyjeżdża ambasador RP, to staram się rozmawiać po polsku — mówi Simonas Alperavičius Fot. Marian Paluszkiewicz

Sam prezes urodził się w 1928 roku w Wilnie w tradycyjnej żydowskiej rodzinie. Ojciec Simonasa Alperavičiusa, z zawodu inżynier, odbył służbę w Wojsku Polskim. W wieku 5 lat Simonasa Alperavičiusa wraz z rodziną nielegalnie przeniósł się do Kowna. Decyzję rodzinną Simonas Alperavičius tłumaczy tym, że mimo wszystko, Wilno w owym okresie było polskim prowincjonalnym miastem, a jego ojciec z wyższym wykształceniem po studiach w Niemczech, nie mógł znaleźć odpowiednią pracę. Z Kowna w 1941 roku Alperavičiusowie musieli uciekać w głąb Rosji. — Gdybyśmy nie uciekli, to podejrzewam, że nie byłoby dzisiejszej rozmowy — wyznał Simonas Alperavičius.

Między sobą litewscy Żydzi rozmawiają przeważnie po litewsku lub po rosyjsku. Tylko bardzo nieduża część wspólnoty w życiu powszednim używa jidysz, chociaż Wilno jest dziś jedynym miastem na świecie, w którym tradycje jidysz są ciągle kontynuowane. Pierwszym językiem Simonasa Alperavičiusa, w którym zaczął rozmawiać, był polski, jidysz doszedł później, nie mówiąc już o litewskim czy rosyjskim. — Obecnie, niestety, zapomniałem język polski, ale wszystko rozumiem. Gdy przyjeżdża ambasador RP, to staram się rozmawiać po polsku — wytłumaczył „Kurierowi” Simonas Alperavičius.

Język polski nadal jest językiem znanym w światowej diasporze żydowskiej. Maša Grodnikienė opowiada, że kiedy spotkała się z matką męża swojej córki. Kobieta urodzona w Polsce, między innymi dzięki miejscowej ludności ocalała od zagłady, obecnie mieszka w Wielkiej Brytanii. — Ona nie znała jidysz, ale perfekcyjnie mówiła po polsku. Ja, chociaż urodziłam się po wojnie i nie pochodzę z Wilna, to język polski trochę znam. Bardzo dobrze nam się rozmawiało — opowiada Grodnikienė.

Żydzi zazwyczaj są kojarzeni ze swoją religią — judaizmem. W Wilnie działa synagoga, jednak prawdziwie religijnych wyznawców judaizmu zostało dziś niewiele. Na sobotnie modły przychodzi zaledwie 50 – 60 osób. Według Alperavičiusa, to właśnie wspólnota, przy której działają szkoła, przedszkole, biblioteka oraz muzeum, pomaga dziś litewskim Żydom przetrwać. Przy Wspólnocie działa kilka klubów dla starszych i młodszych. W tym roku, pod koniec sierpnia, odbędzie się trzeci Światowy Kongres Litwaków. — Bardzo cieszę się z tego faktu, że i Zjazd Wilniuków odbywa się niemal w tym samym czasie — powiedziała nam Maša Grodnikienė.

Pierwsza wzmianka o Żydach w Wielkim Księstwie Litewskim pochodzi z 1388 r., kiedy książę Witold nadał pierwszy przywilej gminie żydowskiej. W Wilnie Żydzi zaczęli masowo osiedlać się na przełomie XVI i XVII wieku, aby w krótkim czasie stać się jednym z większych i znanych centrów żydowskich na świecie. W tamtych latach wspólne państwo polsko – litewskie było jedynym krajem w Europie, gdzie naród żydowski mógł normalnie rozwijać się.

W 1918 r. duża część Żydów poparła aspiracje niepodległościowe Litwy. Na Litwie kowieńskiej Żydzi stanowili największą mniejszość narodową. Szacuje się, że ówcześnie na terytorium obecnej Litwy (czyli wraz z Wileńszczyzną) mieszkało ponad 250 tysięcy Żydów. Na Litwie zostało nawet powołane specjalne ministerstwo ds. Żydów. W pierwszych latach litewskiej niepodległości ludność żydowska cieszyła się szeroką autonomią. Żydzi zasiadali w Sejmie i byli litewskimi dyplomatami. Sytuacja zaczęła się zmieniać w latach następnych, zwłaszcza po przewrocie 1926 roku. Zresztą w tej lub innej formie antysemityzm i nacjonalizm był czymś charakterystyczny dla ówczesnego okresu w wielu krajach.

Czarną kartą w historii stosunków litewsko – żydowskich są lata II wojny światowej, w czasie której niemieccy naziści i miejscowi kolaboranci wymordowali ponad 90 proc. litewskich Żydów. Dla Simonasa Alperavičiusa dotychczas jest czymś bolesnym i niezrozumiałym ten zwrot w świadomości litewskiego społeczeństwa. Simonas Gurevičius, dyrektor wykonawczy Wspólnoty Żydowskiej, jest zdania, że wpływ na wzrost nastrojów antysemickich przed i w czasie wojny miała niemiecka propaganda. Obaj jednak odżegnują się od tego, aby Litwinów nazywać narodem morderców i stawiać znak równości między Litwą pod okupacją i Litwą obecną. — Na Litwie, jak w każdym narodzie, był odsetek ludzi dobrych i złych, byli ci, którzy ratowali i ci, którzy mordowali — wytłumaczył pozycję swoją i wspólnoty Simonas Alperavičius.

Mitem nazywają przedstawiciele Wspólnoty panujący stereotyp, jakoby Żydzi byli zwolennikami Związku Radzieckiego i komunizmu. — Żydzi nie mogli wybrać, po której stronie barykady stanąć. Były dwa bloki, dwie ideologie i oczywiście nie mogliśmy wybrać nazizmu — tłumaczy sytuację sprzed 60 lat Gurevičius.
Pierwsze oznaki stalinowskiej kampanii „antysemickiej” zaczęły się już po wojnie. Litwa pod tym względem była bardziej „liberalna”, dlatego od razu po wyzwoleniu tych terenów spod okupacji niemieckiej zaczęły tu przebywać Żydzi z Rosji i innych terenów Związku Radzieckiego. — Był to proces naturalny. Zarówno materialnie, jak i politycznie tu było lżej. Lżej było wyjechać do Polski, skąd można było wyemigrować do Izraela — wytłumaczył Simonas Alperavičius.

Kwestia żydowska w późniejszych latach na Litwie również nie była tak dotkliwa, jak w pozostałej części Związku. W latach 70. – 80. na Litwie działały nielegalne żydowskie szkółki „niedzielne”. Simonas Gurevičius uczęszczał do jednej z nich. — Zajęcia odbywały się albo w prywatnym mieszkaniu, albo w szkołach, jeśli akurat dyrektor szkoły był Żydem. Władze litewskie raczej patrzyły na tą działalność przez palce, bo również nie lubili sowietów — mówi Simonas Gurevičius.

Większość litewskich Żydów poparła litewskie aspiracje niepodległościowe. W 1988 r. na tzw. Olimpiadzie Machabejskiej reprezentacja Żydów z Litwy wystąpiła pod litewskimi barwami narodowymi. Obecnie prezes wspólnoty ma pewien żal, że nie patrząc na zaangażowanie litewskich Żydów w odzyskanie niepodległości, na Litwie nadal jest żywy antysemityzm. — Na Litwie nie ma państwowego antysemityzmu, ale u władzy są ludzie, zarażeni tym bakcylem — dzieli się swoimi myślami Simonas Alperavičius.

Antysemityzm czy pochody neonazistów są prawie w każdym państwie europejskim. Problem tkwi w tym, że na Litwie na takie zajścia jest brak odpowiedniej reakcji sfer rządowych. Antysemityzm na Zachodzie i na Litwie ma również różne podłoża. Na Zachodzie antysemityzm nie wynika z jakichś „wiekowych” stereotypów, po prostu tam są silne muzułmańskie wspólnoty i są akcje wymierzone w państwo Izrael, solidaryzujące się z Palestyńczykami, czego na Litwie nie ma — uważa Simonas Gurevičius. Dodaje przy tym, że dużym błędem społeczeństwa litewskiego jest myślenie, że antysemityzm jest problemem żydowskim. — Oczywiście jest nam przykro, że coś takiego istnieje, ale to problem całego litewskiego społeczeństwa. To że antysemityzm jest mocny na Litwie, wpływa ujemnie na wizerunek Litwy — uważa Gurevičius.

Antysemickie nastroje nasila sprawa zwrotu mienia Wspólnocie Żydowskiej. — Wspólnota Żydowska nie prosi jakichś wyjątkowych praw dla siebie. Po prostu na Litwie jest ustawa, według której Kościołowi Katolickiemu i innym wspólnotom wyznaniowym zwrócono mienie. Natomiast Wspólnota Żydowska dzięki obiektywnym okolicznościom i swoje odmiennej strukturze nie mogła skorzystać z tych przepisów. Problem tkwi w tym, że społeczeństwo nie chce tego zrozumieć, a rządzący nie chcą mu wytłumaczyć — uważa Simonas Gurevičius.

Wszyscy rozmówcy podkreślają swoją mocną więź z Litwą. Podczas zawodów sportowych zawsze kibicują litewskim sportowcom. — Oczywiście, gdy gra Izrael z Litwą pojawia się pewien problem — uśmiecha się Simonas Alperavičius. Takich dylematów nie ma Simonas Gurevičius: — Zawsze kibicuję Litwie. Gdy grał „Žalgiris” z „Maccabi” pojechałem kibicować „Žalgirisu”, ale gdy jego kibice zaczęli krzyczeć „Juden raus”, to przesiadłem się do kibiców „Maccabi”. Chociaż zawsze kibicuję Litwie — przyznaje się Simonas Gurevičius.

44 odpowiedzi to Żydzi na Litwie: Ponad 600 lat historii

  1. RB mówi:

    Antysemityzm – wiadomo – zjawisko negatywne. Niemniej, mimo to zastanawiam się, dlaczego tak w opinii światowej nagłaśniany jest jego problem w Europie środkowej i wschodniej. Nic nie mówi się np. o Argentynie, która była i jest bardzo antysemickim krajem.

  2. Agatka mówi:

    Polacy dawajcie 65 miliardów $ – ot dlaczego!!!

  3. Wera Raksztelis mówi:

    Ciekawy artykuł – ukłony z podziękowaniem dla Pana Radczenko.

  4. adsenior mówi:

    A może by tak warto napisać, dlaczego przybyli na ziemie Obojga Królestwa? To ich prześladowanie i pogromy, dokonywane na terenach państw Zachodniej Europy, spowodowały, masowy napływ, na ziemie Polski i Litwy!

  5. wilniuk mówi:

    Do Wera Raksztelis
    Podzielam Twoje zdanie. Artykuł rzeczowy spokojny, dobrze napisany.

  6. Teresa mówi:

    A ja się będę czepiać poprawnego użycia języka: kibicować Żalgirisowi, czy nie móc znależć dobrej pracy, przykłady można mnożyć. Słowem – bez pochwał.

  7. Astoria mówi:

    Zależy pewnie, jak się Litwie lata liczy, ale 600 lat, to wygląda na zdecydowanie za krótko: długo wcześniej na tych ziemiach zamieszkali.

  8. Hall mówi:

    “auschwitz” i “nazizm” brytyjskiego historyka laurencea reesa. i nie tylko. dalismy popalic zydom, litwini tez. litwini nawet duzo wiecej. a naglasniane jest to bowiem zydzi sa swietnie zorganizowani na calym swiecie. uczmy sie od nich. to przykre, ale trzeba to przyjac do wiadomosci i isc dalej. tez mnie to wkurza ze zydzi w kolko jak mantre mowia o naszej winie. tak dowalilismy im paskudnie w jedwabnym, kielcach, w czasie wojny jako szmalcownicy. okreslenie zyd jest pejoratywne u nas. ale wkurza mnie tez, ze duzo naszych mowi, ze tego nie bylo, ze gross, grass, gazeta wyborcza, antypolacy idt. to dobre dla niezorientowanych. nie bylismy chrystusem narodow.

  9. Wera Raksztelis mówi:

    Panie Hall, pozwoli Pan, że spytam: a poza tym wszystko w porządku?

  10. Hall mówi:

    tak, ok. wiedza wiem ze boli. endecja i antysemityzm odrealniaja. czy nie bylo jedwabnego, kielc, szmalcownictwa? nie wiem skad pani jest ale chyba nie czyta pani za duzo. raczej nasz dziennik. rozumiem. nie bylo szmalcownikow, a zydzi w jedwabnym sami sie spalili. dobre katolickie chlopstwo przechowywalo zydow po stodolach bezinteresownie. katolicyzm nie zawsze musi oznaczac ignorancje pani wero. fajnie zyc w rezerwacie antywiedzy. mozna zyc tak do smierci. przypominam, ze jezus i apostolowie to ZYDZI. 🙂

  11. Hall mówi:

    pani wero, a jaka chorobe psychiczna mam wg pani.

  12. RB mówi:

    schizofrenię

  13. Hall mówi:

    domyslam sie. jako nie patriota musze miec schize. ale musze zmartwic: czarni, polacy i skadynawoe maja b. podobne DNA. czemu nie chce cie przyznac, ze szmalcowalismy zydow. to mi sie nie klei. przeciez ich nienawidzilismy. dzikie azjatyckie pogromy zydow byly na litwie m.in. nie jestem milosnikiem zydow ale to prawda. no chyba ze zamkniemy wiedze. nie liczylem na wiecej. 🙁

  14. Hall mówi:

    to schiza, nienawidzimy zydow, a jednoczesnie wypieramy sie ze nie bylo np jedwabnego, czyli chwaly dla nas bo spalilismy wrogow jezusa… czyz nie tak?

  15. Hall mówi:

    czesi, slowacy, niemcy, litwini, ukraincy, brytyjczycy, islandczycy, norwegowie, rosjanie, szwedzi, i inni: nas nienawidza… zydzi tez.
    tak jest i mozemy tyle poprawic zeby lepiej sie zachowywac za granica. reszta to stereotypy ktore trwaja dziesiatki, setki
    lat.
    katolicy, niektorzy, zydow nienawidza ze wzgledow biblijnych, czyli prechistorycznych. narody europy uporaly sie w czesci
    z tym stereotypem.
    skoro polacy z polski i z litwy nienawidzicie zydow, to odzuccie zydowska wiare, czyli katolicyzm.
    chrzescijanstwo, katolicyzm to wiara ze wschodu, zydowska. nie widzicie tego.
    jak nienawidzicie zydow to musicie
    logicznie nienawidzic religii chrzescijanskiej, katolickiej, de facto zydowskiej. to abc historii.

  16. Hall mówi:

    tak naprawde, chrzescijanstwo, mowiac prosto, stworzyli lizusy zydowscy, wobec rzymian, czyli nas europejczykow…. chcieli odseparowac sie od buntowniczych zydow dla bezpieczenstwa. de facto mamy wiare koniunkturalna. blagam o myslenie.

  17. kiwia mówi:

    do hall: ‘skoro polacy z polski i z litwy nienawidzicie zydow’-bez przesady… poza tym piszesz tak jakby wszyscy byli katolikami.
    jednak to prawda ze dla wielu polakow przyznanie ze nasz narod tez przyczynil sie do pogromu Zydow to bolący punkt.
    a w Polsce ostatnio jest jakaś śmieszna moda na korzenie żydowskie, jak ktoś je, to się tym chwali, a nawet słyszałam ktoś inny odpowiedział na takie wyznanie: eee to masz fajnie. 😀

  18. Hall mówi:

    teraz oplujcie mnie zem zyd z wyborczej. zem za grossem czy grassem…
    przypominam ze jezus to zyd. czlowiek.
    jestem polakiem luteraninem, i nie mam z tym problemow.

  19. m mówi:

    hall: Bądź sobie luteraninem i daj spokój innym. Liczy się sam człowiek, jego bogactwo duchowe i wiele jeszcze innych rzeczy naprzykład szacunek do wyznawców innej religii, ludzi innej narodowości, czyżby cię tego nie uczą?
    A tak wiesz nawet do słupa przyczepić się można… owinąć wszystko na okół w samą nienawiść i ją żyć bredząc po forach…

  20. sfuj mówi:

    Do Hall:
    Schizofrenie potocznie rozumie sie jako: “Osobowość mnoga, osobowość naprzemienna, osobowość wieloraka, rozdwojenie osobowości, rozdwojenie jaźni (ang. multiple personality, dissociative identity disorder, DID) to zaburzenie dysocjacyjne, polegające na występowaniu przynajmniej dwóch osobowości u jednej osoby. Zazwyczaj poszczególne osobowości nie wiedzą o istnieniu pozostałych.”
    Za http://pl.wikipedia.org/wiki/Osobowość_mnoga

    Jezeli wystepujesz tutaj w wielu osobach, raz jako prosektor_wawa, raz jako Gary czy inny Hall i wypisujesz te same biedne pierdoly inspirowane publikacjami dla niewymagajacych frustratow, to dlaczego sie dziwisz, ze ktos postawil taka diagnoze?

    Przeczytales literature, na ktora sie powolywalem?
    A moze przeczytal ja prosektor albo Garry?
    Porozmawiaj z nimi.

  21. Jan mówi:

    Do Hall: Wypaczasz wiele pojęć.Jako luteranin powinieneś zachować większą wstrzemiężliwość swych wypowiedzi.Opieraj się na faktach a nie na pomówieniach osób trzecich.Przeczytaj:”Pogrom kielecki 4.lipca.1946r.”art.Jana Bodakowskiego na podstawie książki “Umarły cmentarz”Krzysztofa Kąkolewskiego.Po drugie: trochę dziwne że wypadki te zbiegły się w tym samym dniu co przesłuchania przed Międzynarodowym Trybunałem w Norynberdze niemieckich oficerów biorących udział w ekschumacji w Katyniu.Podaję stronę:www.prawica.net.Podam ci też inną stronę w tej samej sprawie gdyż może strona prawicy być dla ciebie niewiarygodna,a oto ona http://www.jewish.org.pl .Jest to strona organizacji żydowskich wspólnie opracowana z IPN.Trzeba tylko wrzucić hasło.A teraz z innej beczki :Około 30% “Sprawiedliwych w śród Narodów Świata” to Polacy.Jest ich najwięcej.Jako Warszawiak zapewne mówi ci coś takiego jak nazwisko:Irena Sendlerowa? Zapewne też nie jest ci obca nazwa organizacji “Jerzyki” działająca w czasie okupacji w Warszawie /specjalny oddział AK/do ratowania między innymi Żydów i przedewszystkim żydowskich dzieci.Przykładów takich można podać setki.Na koniec: Wiesz ilu zginęło Polaków z niemieckich rąk ratując Żydów? Zapewne nie,bo tylko słyszałeś o Jedwabnym i Kielcach? Szacuje się że na pewno kilkanaście tysięcy lub więcej.Zaczęto to dokumentować dopiero od niedawna/a szkoda,bo wiele osób już odeszło/i jest lista już kilku tysięcy nazwisk – przeważnie całych rodzin.Poczytaj też http://www.treblinka.bho.pl “Historia rodziny Proczków/Łaskarzew/” “Zginęli pomagając sąsiadom”.

  22. Wera Raksztelis mówi:

    no tak – mamy ciekawostkę na Forum.
    W sumie, to można z tym żyć, w końcu mówienie(a nawet pisanie) bzdur nie jest naganne.
    A w kwestii Naszego Dziennika: wara od tego, co czytam, bo jak zechcę czytać tę gazetę, to będę, i nikomu nic do tego.
    A poza tym to miłe, że wszystko u Pana w porządku. 🙂

  23. Jan mówi:

    Do Halla:Na wszelki wypadek jak wejdziesz na http://www.treblinka.bho.pl ,to z lewej strony na dole jest – “Sprawiedliwi z okolic Treblinki”.Wystarczy kliknąć i już wszystko jasne.Mam nadzieję.

  24. Łobuzek mówi:

    O holomicie czytajcie tutaj:

    http://prawda2.info/viewtopic.php?t=3212

    Czarna księga zydokomunizmu podaje 250 MILIONÓW ofiar tego zbrodniczego systemu, zresztą panującego do dziś dzień.

  25. krzysztof mówi:

    Hall : Ty się lepiej ucz, zamiast wypisywać dyrdymały na tym forum. Pierwsze zadanie naukowe dla ciebie : Co sądził twój idol Marcin Luter o Żydach ? Lubił ich, czy wręcz przeciwnie ? Jeśli zgłębisz ten temat, będziesz prawdopodobnie nieco bardziej wstrzemięźliwy w wypowiediach na temat antysemityzmu katolików.
    Reasumując: Ucz się dziecko, ucz, bo nauka to potęgi klucz.

  26. Agatka mówi:

    Ad Łobuzek, … nie wychylaj się z żydokomuną! zwłaszcza na tym Forum. Tylko patrzeć jak wyskoczą “dyżurni” tudzież inni obrońcy syjonistów i Ci złoją skórę. To nic,że sam guru,Adaś Michnik,powiedział,że wywodzi się z rodziny liberalnej żydokomuny. Nawet córka gen.Fieldorfa “Nila” kiedy powiedziała kto zamordował jej ojca została okrzyknięta “antysemitką”!!! Fakty sobie a propaganda żydowska sobie.Pozdro.

  27. do Hall mówi:

    Narody infiltrujace inne narody i z tymi narodami nie utuzsamiajace sie zawsze (prawie zawsze) staraja sie pasozytowac. Sprzeciwianie sie narodow ilosciowo przewazajacych, lokalnych jest naswietlana jako nietolerancja (oszustw). Wiadomo, sprzeciw nie moze byc agresywny, ale i oszustwa nie moga pozostawac niezauwazone. Brak szacunku czesto nie wynika z innosci narodowej, ale z powodu sprzeciwu programowi pasozytowania. Nie wspominam tutaj faszyzmu

  28. Jan mówi:

    Do Łobuzka:Negowanie czegoś co się zdarzyło jest nieprzyzwoite i graniczące z głupotą.Natomiast dziwi mnie chwiejne podejście kolejnych rządów RP wobec roszczeń organizacji żydowskich i to tych z USA wobec Polski.Rozumiem,są spadkobiercy w pierwszej,drugiej, czy nawet trzeciej lini,ale zwracanie majątków organizacjom żydowskim tych majątków właścicieli których nie ma to jest chore,dlatego uważam że nasze kolejne rządy popełniają/powielają/ten sam błąd lub po prostu boją się powiedzieć:Majątek właścicielom lub spadkobiercom tak! Pozostałym nie! Proste jak konstrukcja cepa.

  29. Hall mówi:

    pan wera i krzysztof, jak na, tut. przystalo, patriotow, nie znoszacych sprzeciwu gospodarzy forum uznali mnie za osobe psychiczna. 🙂 w czasach zssr panie wero, bylo cos takiego jak psychuszka, gdzie ladowali ci co glosili prawdy nieoczywiste dla rezimu. czy to wam zostalo z tych czasow? towarzysz lenin mowil: to do panstwa z rady: “uczitsa, uczitsa i jeszczio raz uczitsa”. dodam, wiecej z innych zrodel niz KW czy “nasz, kochany, patriotyczny, dziennik”. a komorki “w rodzine” panstwo posiadacie?! ojciec operator zareklamowal. 🙂
    szczerze po staropolsku podrawiam.

  30. krzysztof mówi:

    Hall : A gdzie ja ciebie uznałem za psychola ? Naucz się chociaż czytać ze zrozumieniem. Co do lektury dotyczącej stosunku Lutra do Żydów widzę, że próżna rada. Na taki wysiłek umysłowy się nie zdobędziesz. Zamiast starać się polemizować merytorycznie, wolisz rzucać jakieś głupawe kwestie na temat patriotyzmu i Radia Maryja.
    Mędrcem to ty nie jesteś ! Oj nie ! Do dyskusji jednakże rwiesz się przed innymi. Beznadzieja !!

  31. Hall mówi:

    tez polecam czytanie. za psychola uznal mnie pan wera.
    luter nienawidzil zydow. wiem o tym doskonale. a kto kochal zydow w tych czasach? papiez, inkwizycja, jezuici, kk? w czasach III rzeszy nazisci utworzyli z kosciola protestanckiego w niemczech – tzw kosciol narodowy, ktory byl sterowany przez nazistow. bawarscy przywodcy kk poparli hitlera, wegetarianina i katolika. faktycznie kk hajlowal nowemu porzadkowi. tez papiez. w obozach koncentracyjnych zgineli wszyscy biskupi polskiego kosciola protestanckiego, np biskup bursche. lutra cenie za stosunek do panstwa i rozdzial panstwa od kosciola. za stosunek do bogacenia i moralnego rozpasanie sie kleru kat. luter tez byl katolikiem. czy ty jako katolik masz popierac stosy? no chyba nie.
    medrcem nie jestem, fakt. gdybym byl, to pisalbym prace naukowe a nie na forum, w przeciwienstwie do ciebie, rzecz jasna. nie podoba mi sie luter nie tylko jesli chodzi o stosunek do zydow, ale takze mam mieszane uczucia o stosunek do powstania chlopskiego, ktore de facto wywolal. z luthra zostal nam szacunek do panstwa, panstwo swieckie, i protestancki etos pracy. no i kapitalizm. kapitalizm wymyslili protestanci. obecnie w czasach kryzysu to protestanci krytykuja liberalna gospodarke…
    no i stosunek do malzenstwa: zweimal in der Woche, naturlich…

  32. Hall mówi:

    …boze, pisze z czlonkiem rady…. SZACUNEK !!!.

  33. krzysztof mówi:

    Hall : Można pisać prace naukowe i jednocześnie pisać na forum. Jedno drugiemu nie przeszkadza. Na temat stosunku Kościoła katolickiego do hitleryzmu wiesz bardzo mało, a to co piszesz można nazwać propagandowymi ogólnikami. Czy słyszałeś coś, przykładowo, na temat encykliki Piusa XI z roku 1937 pn.”Mit brennender Sorge ” ? Tam papież wyłożył stosunek Stolicy Apostolskiej do hitleryzmu. Absolutnie negatywny.
    Czy słyszaleś o polskich biskupach katolickich zamęczonych przez hitlerowców w obozach koncentracyjnych ? O biskupie Kozalu z Włocławka, o biskupach Nowowiejskim i Wetmańskim z Płocka , o o biskupie Goralu z Lublina ? Czy słyszałeś o tym, że hitlerowcy wymordowali ogółem około 2000 polskich księży katolickich i ponad 200 sióstr zakonnych. Czy wiesz, że w diecezji włocławskiej zamordowano 49 % duchowieństwa, w diecezji chełmińskiej 48 %, w Łódzkiej 37 %, a poznańskiej 31 %? To są liczby dotyczące pomordowanych, nie uwzględniające tych księży, którzy obozy koncentrace przeżyli. Na Pomorzu hitlerowcy na ogółną liczbę ponad 690 księży aresztowali i wywieźli do obozów 460.
    Czy wiesz, że przez obóz koncentracyjny w Dachau przewinęło się ponad 2500 księży z 24 narodów ? Czy wiesz, że monachijski (tak !) arcybiskup Michael Faulhaller był uważany za odważnego oponenta Hitlera i jego przykład był w pozytywnym świetle stawiany za wzór do naśladowania przez prokuratora i sąd w roku 1946 podczas procesu gdańskiego biskupa Spletta ? Czy wiesz w końcu co rzekomy “katolik” Hitler pisał na temat Kościoła w “Mein Kampf” ? Cytuję : ” Te światowe kościoły są obce duszy narodu, także kult kościelny jest obcy rasowo, ba ! naród nie rozumie nawet języka kościelnego, wszystko jest przepojone mistyką (…) Kościół zmierza do panowania nad światem. Uwolnienie narodu niemieckiego spod jego jarzma należy do zadań kulturowych przyszłości “. Tak więc to, że ktoś urodził się w rodzinie katolickiej i jako młody człowiek chodził jeszcze do kościoła, nie znaczy, że był przez całe życie katolikiem. Przy takim rozumowaniu za katolika należałoby uważać francuskiego radykała, premiera Combesa, który był księdzem, a następnie porzucił sutannę, by z pełną determinacją wojować z Kościołem. Na podobnej zasadzie można byłoby uznać Stalina (i Mikojana także) za prawosławnych, bo przecież kształcili się w młodości w seminarium duchownym.
    Dużo można by jeszcze pisać na ten temat, ale czy warto ? Nie tylko nie jesteś mędrcem, ale wyraźnie cenisz sobie swoją ignorancję.
    No jeszcze na zakończenie : Piszesz, że wrogami Żydów byli w czasach Lutra także katolicy. Po pierwsze chyba nie wszyscy, bo polscy ich przygarnęli po pogromach na Zachodzie Europy. Druga rzecz, że antysemityzm antysemityzmowi nierówny. Lutra
    pod tym względem pobił tylko Hitler. Najlepiej będzie jak pójdziesz do jakiejś lepiej zaopatrzonej biblioteki i wypożyczysz sobie książkę Adolfa Nowaczyńskiego pt. ” Mocarstwo anonimowe”. Tam znajdziesz wiele oryginalnych ( tj. w tłumaczeniu na język polski) cytatów z pism Lutra, wymierzonych w Żydów. Włos się jeży na głowie !

  34. krzysztof mówi:

    No i jeszcze raz : “Kapitalizm wymyślili protestanci “. Jaki to prześmieszny skrót propagandowy ! A weź chociażby pod uwagę etymologię takich słów jak “bank”, “kredyt”, “konto”. Z jakiego języka to wzięto ? A gdzie w Europie zaczęto obracać wekslami? Gdzie powstały pierwsze ustawy dotyczące prawa wekslowego i czekowego ? W jakim mieście europejskim powstała pierwsza giełda ? Odpowiedz sobie na te pytania, a sięgniesz korzeni europejskiego kapitalizmu. A weź jeszcze łaskawie pod uwagę fundamenty prawne obrotu mieniem. Ko je stworzył ? Protestanci ?
    To są tylko protestanckie mity, nic ponadto !

  35. tomasz mówi:

    do krzysztof: Wiesz co mi powiedział niedawno pewien człowiek którego zdanie sobie cenię? Na temat zachowań niektórych forumowiczów: Oni już tacy są. Mają kompleks swojej niewiedzy do którego nawet przed sobą boją się czasem przyznać. A piszą tak jak piszą i reagują tak jak reagują bo jest to ich pokrętny sposób tej wiedzy zdobywania. Nie chce im się po prostu zdobywać jej inaczej.

    Zaskoczył mnie tym ale tak sobie myślę że może jest w tym sporo racji.

  36. Jurgis mówi:

    Mam nieco inne spojrzenie.Niestety
    Żydzi to znaczy pewna ich część fatalnie zapisała się w w czasie II Wojny Światowej.
    W Wilnie witali w 1939 roku wkraczających Sowietów.
    Jako obywatele Polski narodowości żydowskiej pomagali sporządzać listy wywózek na Syberję,i jako tacy zasługiwali na karę śmierci za zdradę ojczyzny.
    Warto wspomnieć, że taki aspekt gniewu spowodował tragedię w Jedwabnym. Warto pamiętać o dzieciach i starcach którzy ginęli w transportach na Syberię z powodu kolaboracji Żydów z NKWD.
    Myślę że mogę tak pisać bo moja rodzina i ja ukrywaliśmy Żydówkę koło Landwarowa za czasów okupacji niemieckiej z narażeniem życia.

  37. Łobuzek mówi:

    @Jurgis
    proszę Pana o pilne przeczytanie tekstów:

    http://www.polonica.net/JedwabneGeszefty.htm

    oraz

    http://www.polonica.net/Jedwabne_a_zbrodnie_na_Kresach1.htm

    i umieszczenie na tym wątku stosownego sprostowania.

  38. Agatka mówi:

    ad Jurgis, … dziękuję Ci za poruszenie TEGO aspektu “żydowskiej obecności”.Brakuje go (jak i wielu innych) w tym artykule.Jeśli można małe a propos.W przypadku Żydów trudno mówić o zdradzie ojczyzny.Zazwyczaj (poza wyjątkami potwierdzającymi regułę) nie uważali oni Polski za swoją ojczyznę.Można mówić o zdradzie państwowej.A więc wzięcie przez nich udziału w wojnie obronnej we wrześniu 1939 po stronie sowieckiego agresora.W miarę dobrze znany jest przypadek Grodna a to dzięki relacji-dokumentowi Grażyny Lipińskiej,biorącej udział w obronie miasta (ppłk.szef wywiadu AK Wschód,dyr.Szkoły Zawod. w Grodnie).Ścisła współpraca z okupantem sowieckim (głównie z sowieckim aparatem terroru),donosicielstwo, denuncjowanie polskich oficerów,policjantów,działaczy politycznych,studentów.Masowe mordy np:lwowskich działaczy studenckich,wymordowanie dominikanów z klasztoru w Czortkowie,policjantów polskich w Kołkach,Sarnach czy w Pińsku.To również czynny udział Żydów w wywózkach rodzin polskich na Syberię i do Kazachstanu(4fale deportacji),rozgrabienie ich mienia.Niektóre klasztory zamieniane były na synagogi lub mieszkania dla Żydów.Ale to również terror psychiczny,znieważanie uczuć religijnych i miejsc kultu,dewastowanie kościołów i kapliczek przydrożnych.Sam Gross (tak ten Gross) podaje jak to “postępowa młodzież żydowska” założyła “komsomoł”,objeżdżała cały powiat strącając i rozbijając kapliczki przydrożne lub jak Żydzi ubrali konia w szaty kościelne i oprowadzali go po mieście.Przykłady można mnożyć.Dziś zaś to środowisko śmie sugerować,ba! wręcz wmawiać (vide A.Cała z Żyd.Inst.Hist.) jakąś polską odpowiedzialność za holocaust czy domagać się 65 mld $ !!!A kiedy my będziemy domagać się rozliczenia zbrodniarzy żydowskich!?

  39. Jurgis mówi:

    ad 37 Agata
    Bardzo mi brakowało tego aspektu w dyskusji dziękuję za rozszerzenie tematu.
    ps podpisuję się Jurgis bo w 1939/4
    powiedziano mi w szkole w Wilnie że nie jestem Jerzy tylko Jurgis a moje nazwisko nie kończ się na “wicz” tylko na “viczius” i nie jestem Polakiem tylko zpolonizowanym Litwinem. To był mój ostatni dzień pobytu w szkole.Zacząłem chodzić na tajne nauczanie tkz “komplety”

  40. eureka mówi:

    Do Jurgis:
    Temat żydowski jest chyba najtrudniejszym tematem, jakiego można się podjąć. Z jednej strony – holocaust, miliony niewinnych zamordowanych ludzi. I dlatego nie można się dziwić, że każde krytyczne zdanie o Żydach wywołuje obawę, wyolbrzymia strach,( nie tylko u Żydów, ale u społeczności światowejrównież) że znów mogą odrodzić się prześladowania. Antysemityzm ukazał swe straszne oblicze podczas ostatniej wojny. Z drugiej zaś- tragedię ofiar holocaustu zmieniono na jakąś monetę przetargową.Dziś Różni złodzieje i oszuści narodowości żydowskiej bardzo szeroko z tego korzystają.Przy najmnieszej próbie dobrania się im do skóry podnoszą wrzask na cał świat, że to jest antysemityzm. Przypomnijmy sprawę Gąsiorowskiego Bagsika. Okradli Polskę na miliony, uciekli do Izraela, i tam są bezpieczni, bo Izrael Żydów, nawet jeśli są to obywatele polscy i przestępcy, nie wydaje.
    Mam wydaną w Londynie książkę (jest to zbiór listów zesłańców syberyjskich z dawnych kresów, którym udało się przeżyć). Tam jest o tym, jak Żydzi jeźdzli razem z enkawudzistami, pokazywali , gdzie mieszkają Polacy , których wywożono. Tak było między innymi, równiez w Jedwabnem. Pewnie, ze nie można usprawiedliwić takiej strasznej, ślepej zemsty. Ci mściciele nie byli bezinteresownymi zbrodniarzami, tylko mścicielami. Rozpacz po stracie najbliższych też bywa ślepa.
    Wydaje się, że dopóki będziemy mówić tylko o antysemityzmie polskim i dopóki nie będzie można mówić o antypolonizmie żydowskim, temat ten ciągle będzie krwawić.
    Światowa Rada Żydowska w Nowym Jorku jest za tym, by obozy śmierci w Polsce nazywać polskimi obozami, a nie niemieckimi, czy hitlerowskimi. Czyżby nie wiedzieli, kto ich rodaków gazował i palił w piecach?
    I jeszcze jedno. Żydzi oskarżają Polaków, że nie wszyscy ratowali ich podczas okupacji, ryzykując własnym życiem..Ale wiadomo, że bogaci, bardzo bogaci Żydzi amerykańscy wiedzieli, co się w Europie z tymi nieszczęśliwymi ludźmi dzieje. Wiedzieli i nie pomogli, choć wiadomo, że za pieniądze można wszystko.
    Temat żydowski dlatego jest taki trudny, że z różnych względów nie można o tym mówić. Albo mówić tylko jednostronnie.

  41. wilniuk mówi:

    A ja o czym innym. Cieszę się, że banderowców nie wpuszczono do Polski.
    A nad temat powyższy muszę solidnie przemyśleć.

  42. Jarema mówi:

    Do Hall.Ty na temat pogromu kieleckiego się nie wypowiadaj,jeśli nie masz o nim zielonego pojęcia.Jakbyś był taki obiektywny to wiedziałbyś,że pogrom ten zorganizowało UB oczywiście za zgoda Sowietów.Oglądałeś film dokumentalny o pogromie.Czytałeś publikacje IPN.Nie obrażaj więc mieszkańców Kielc.Kielce za to przez lata cierpią.A na endeków nie warcz.Znasz tych ludzi rozmawiałeś z nimi(mowa tu o żołnierzach Narodowych Sił Zbrojnych).Dzisiaj także są to żołnierze wyklęci.Życie stracili w ubeckich katowniach,albo zdrowie walcząc za wolną Polskę.W oddziałach NSZ walczyli też Żydzi.Rodziny tzw.endeków ukrywały rodziny żydowskie w czasie okupacji niemieckiej.A często Żydzi ,,odwdzięczali”się wstępując ochotniczo do UB po wkroczeniu na ziemie polskie Armii Czerwonej.Niemożna wszystkich oceniać tą sama miarą,i wrzucać do jednego worka.Są ludzie dobrzy i zli.W Polsce w ostatnich latach chce się wmówić,naszemu społeczeństwu,że większość z nas to antysemici.Komu to ma służyć zastanówcie się?

  43. kredo13456 mówi:

    Tradycja nowemu nakazuje się przywitać. :)Witam więc i pozdrawiam.

  44. Yarek mówi:

    Hello,

    Poszukuje rodziny albo krewnych mojego ojca ktory urodzil sie w Wilnie i w czasie drugiej Wojny Swiatowej zostal rozlonczony ze swoja rodina. Ktokolwiek posiada jakiekolwiek wiadomosci o kimkolwiek o nazwisku Mikliszanski bardzo prosze o kontakt na moj email: yarek11@comcast.net
    Dziekuje uprzejmie i bardzo serdecznie pozdrawiam.

    Yarek

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.