18
Dworek w Wilkiszkach czeka na nowy etap swojej historii

image-42009

Rewitalizacja dworku w Wilkiszkach posłuży zachowaniu nielicznych drewnianych dworków na Litwie oraz promocji zabytków architektonicznych rejonu solecznickiego Fot. archiwum ASRS

Administracja samorządu rejonu solecznickiego przygotowała wniosek o renowacji dworku w Wilkiszkach.

Wniosek zostanie złożony w ramach ogłoszonego w grudniu 2011 roku konkursu programu LEADER do Solecznickiej Lokalnej Grupy Działania jako projekt „Dostosowanie dworu w Wilkiszkach do potrzeb młodzieży”. Wartość inwestycji oszacowano na 927 666 litów, z których 92 766 litów zostanie wyasygnowanych z budżetu samorządu rejonu solecznickiego.

Przedmiotem projektu jest adaptacja i remont budynku o wartości architektonicznej, wprowadzenie ładu przestrzennego poprzez poprawę estetyki. W zakres prac wchodzi: remont elewacji budynku, balkonu, dachu, remont schodów, wymiana stolarki okiennej, podłogowej i drzwiowej, urządzenie instalacji wodno–kanalizacyjnej oraz elektrycznej, systemów wentylacji i ogrzewania, utworzenie sal konferencyjnych, stref rekreacyjnych, wyposażenie lokalu itp.

Celem projektu jest rewitalizacja zabytkowego dworku oraz stworzenie w nim ośrodka dostosowanego do potrzeb młodzieży. Odnowiony budynek pozwoli na ochronę dziedzictwa historycznego terenu, jak też będzie miejscem praktycznej edukacji i wypoczynku dzieci i młodzieży. Planuje się, że w dworku w Wilkiszkach zostanie utworzony kompleks turystyczny z salą konferencyjną i wystawową, muzeum, motelem. Tutaj będą organizowane obozy letnie, imprezy artystyczne (koncerty muzyczne, przedstawienia teatralne, projekcje filmowe, przeglądy twórczości amatorskiej i profesjonalnej), warsztaty, spotkania oraz inne działania o charakterze kulturalnym i integracyjnym.

Rewitalizacja dworku w Wilkiszkach posłuży zachowaniu nielicznych drewnianych dworków na Litwie oraz promocji zabytków architektonicznych rejonu solecznickiego, jak też przyczyni się do aktywizacji dzieci i młodzieży, pozytywnie wpłynie na organizację ich czasu wolnego.

O ile pozytywnie zostanie rozpatrzony wniosek, prace renowacyjne dworku ruszą już w końcu bieżącego roku. Cieszyć się odnowionym budynkiem można będzie w końcu 2014 roku.

Wilkiszki to dawny majątek Dmochowskich, malowniczo położony w zakolu Mereczanki, w rozszerzeniu jej głębokiej doliny. Za udział przedstawicieli rodziny Dmochowskich w powstaniu 1863 roku dworek został skonfiskowany i sprzedany rosyjskiemu generałowi Maksymowowi. O dalszych losach majątku i jego kolejnych właścicielach nie ma pewnych informacji. Drewniany dwór Dmochowskich został wybudowany w roku 1847. Jest to budowla wzniesiona na planie prostokąta, parterowa, na wysokiej kamiennej podmurówce mieszczącej sutereny, z piętrową częścią środkową, zaakcentowaną od frontu dwukondygnacyjnym 4–kolumnowym gankiem nakrytym dwuspadowym dachem. Do wejścia prowadzą szerokie schody. Zwraca uwagę bogata dekoracja elewacji w postaci misternie wyciętych z drewna elementów zdobiących ganek, ściany i okap oraz tworzących oprawę okien. Dwór otacza ciągnący się w kierunku rzeki przerzedzony park krajobrazowy o powierzchni 3,3 ha, objęty ochroną jako pomnik przyrody. W parku znajduje się kilka alej, m. in. lipowa, dębowa i środkowa oraz grupa okazałych modrzewi japońskich. W majątku wilkiskim bywał urodzony w niedalekich Turgielach malarz, poeta i publicysta Bonifacy Pawłowicz (1825–1909), który miejscowy park uwiecznił na swoich rysunkach.

W ciągu wielu lat w budynku mieściła się szkoła podstawowa, a w bardziej odległych czasach radzieckich na terytorium dworku były organizowane coroczne obozy letnie dla dzieci i młodzieży rejonu solecznickiego i pobliskich miejscowości. Aktualnie dworek w Wilkiszkach nie jest zagospodarowany.

Irena Kołosowska

18 odpowiedzi to Dworek w Wilkiszkach czeka na nowy etap swojej historii

  1. kk mówi:

    Dzięki Bogu, rusza!
    Chociaż o historii Wilkiszek – to same pytajniki…
    Wilkiszek jest do licha, artystów Dmochowskich też (Dmochowski Wincenty (1807-1862), uczestnik powstania listopadowego, za co skonfiskowano mu majątek; Władysław Dmochowski, syn Wincentego (1841 – 1913); Henryk Dmochowski, ten który Henry D. Saunders (1810 – 1863), walczył i w listopadowym, i w styczniowym powstaniu…).
    Maksymowych w Rosji jak much, ale kiedyś był awzmianka o związku tego właśnie Maksymowa z koleją. W takim wypadku to Maksimow Wasilij Władimirowicz, bliski współpracownik von Wittego, w latach 1892-99 dyrektor departamentu kolei w Ministerstwie Finansów Cesarstwa. Po dymisji w związku z aferą korupcyjną Sawwy Morozowa – przedsiębiorca prywatny, akcjonariusz wielu kompanii kolejpwych i pierwszych odwiertów ropy w Groźnym…
    Archiwa rosyjskie wspomionaja o aktach „gławnogo wykupnogo uprawlenija” w sprawie Merecza-Wilkiszej i pani Maksimowej J.W….
    18 czerwca 1925 roku w Sejmie RP miała miejsce interpelacja posła Bronisława Wędziagolskiego i tow. z klubu Z.P.S.L. „Wyzwolenie” i „Jedność Ludowa” [PSL] do p. Ministra Reform Rolnych w sprawie likwidacji serwitutów w majątku Bazyla Maksymowa Merecz – Wilkiszki, ziemi Wileńskiej pow. wileńsko-trockiego…
    W roku 1929 jako właściciel 500-hektarowego majątku Wilkiszki wspomina sie Andrzej Maksymow…

  2. kk mówi:

    Dzięki Bogu coś ruszyło!
    Ale historia dworku… Z przewodnika do przewodnika kopiują się te same frazesy, bez szczegółów.
    Dmochowscy – którzy? Czy to Wincenty (1807-1862), malarz, powstaniec listopadowy, czy jego syn, tez malarz, Władysław (1841 – 1913), czy może Henryk Dmochowski (1810 – 1863), ps. Henry D. Saunders, rzeźbiarz, uczestnik powstań listopadowego i styczniowego?
    Rosyjskie archiwa „gławnogo wykupnogo uczreżdienija“ wiążą majątek Merecz-Wilkiszki z nazwiskiem „Dmochowskaja J.W.“ (Дмоховская Е.В.).
    Maksymow – czy to ten Wasilij Władimirowicz Maksimow od kolei („generał” ale cywilny), bliski współpracownik von Wittego, dyrektor departamentu kolei w Ministerstwie Finansów Cesarstwa, który w r. 1899 poddał się do dymisji po aferze Sawwy Morozowa? Przed 1917 r. był wielkim przedsiębiorcą, akcjonariuszem linii kolejowych i pierwszych odwiertów ropy w Groźnym. Czy to on „za polskim czasem” nazywał sie Bazylim Maksymowym? (18 czerwca 1925 r. w Sejmie RP miała miejsce Interpelacja posła Bronisława Wędziagolskiego i tow. z klubu Z.P.S.L. „Wyzwolenie” i „Jedność Ludowa” [PSL] do p. Ministra Reform Rolnych w sprawie likwidacji serwitutów w majątku Bazyla Maksymowa Merecz – Wilkiszki, ziemi Wileńskiej pow. wileńsko-trockiego.)
    W roku 1929 wspomina się Andrzej Maksymow, właściciel pięćsethektarowego majątku merecz-Wilkiszki.

  3. kk mówi:

    Przepraszam, myślałem że za pierwszym razem nie poszło…

  4. Zbyś mówi:

    ok.ślady historii w postaci pieknych dawniej dworków trzeba odnawiać.

  5. połaniec mówi:

    Wilkiszki
    Niewielka miejscowość na zachód od Turgieli. Na brzegu Mereczanki, pośród starego parku stoi dwór z 1847 r. Budynek drewniany, w części środkowej parterowy, posiadający czterosłupowy ganek. Budynek wzniesiony na wysokich, kamiennych suterenach. Obok znajduje się park o pow. 3,3 ha, aleje tworzą modrzewie japońskie. Dworek należał do rodziny Dmochowskich, z której pochodzą trzej malarze. Za udział w powstaniu styczniowym nastąpiła konfiskata dworku, później tutaj mieszkał rosyjski generał. Do 2005 r. mieściła się tu szkoła.
    Z Wilkiszkami związany był Wincenty Dmochowski (1807 – 1862), malarz. W latach 1825 – 29 studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Wilnie u J. Rustema.
    Uczestnik powstania listopadowego, za co skonfiskowano mu majątek. Po upadku powstania przebywał na emigracji. Od 1837 na stałe w Wilnie, gdzie malował na zamówienie okolicznych ziemian (np. w 1847 seria widoków zamków litewskich dla E. Tyszkiewicza). Od około 1840 prowadził prywatną szkołę malarską. Malował akwarele i obrazy olejne o tematyce krajobrazowej (Jezioro Świteź 1850, Panorama Wilna z góry Boufałowej 1853, Widok kościoła pobazyliańskiego w Nowogródku 1856, Tuhanowicze – dwór nad stawem 1861). Często malował pejzaże o zachodzie słońca i nokturny. Łączył sentymentalizm z drobiazgowym opracowaniem szczegółów.
    W 1825 roku w Wilkiszkach przyszedł na świat Edward Bonifacy Pawłowicz pseud. Edward znad Świtezi, Jasieńczyk, (pseudonim od herbu) zm. w 1909 r.
    Działacz społeczny, malarz i pamiętnikarz. W 1836 roku ukończył gimnazjum w Słucku, lekcje rysunku pobierał u Kanuta Rusieckiego i Karola Rypińskiego. W 1853 roku ukończył petersburską Akademię Sztuk Pięknych. Po ukończeniu studiów kilka lat spędził w podróżach po Europie Zachodniej. Brał udział w powstaniu styczniowym, potem aresztowany i zesłany. Od 1859 roku wykładał w nowogródzkim gimnazjum. Założył tam także szkółkę niedzielną dla biedoty oraz teatr amatorski. Malował głównie portrety, pejzaże. Zajmował się także konserwacją zbiorów Muzeum im. Lubomirskich we Lwowie. Pisał do wielu gazet, w tym do Gazety Lwowskiej i wileńskiego Kuriera Litewskiego (około 1906 roku). Jest autorem pamiętników i pracy teoretycznej z zakresu malarstwa.
    Pozostawił pamiętniki wydawane drukiem (Wspomnienia. Nowogródek – więzienie – wygnanie (1887), Wspomnienie znad Wilii i Niemna (1882 i 1883, 1901), Z podróży po Litwie (1890), Moje wspomnienia z czasów szkolnictwa na Litwie… (1904) .
    W literaturze pamiętnikarskiej z okresu II Rzeczypospolitej czytamy: „W majątku Wilkiszki mieszkali państwo Kątkowscy z córkami Teresą i Renią, a w młynie inżynier Lebecki i dwaj jego synowie[….] Zbyszek i Janek. Wilkiski młyn postawiony został na bystro płynącej rzece Mereczance. Był urządzeniem nowoczesnym i poza mieleniem ziarna jego turbina dostarczała całemu majątkowi energię elektryczną.”
    W 1929 roku las majątku Merecz Wilkiszki o pow. 34,37 ha własność Andrzeja Maksymowa został uznany za las ochronny. W 1930 roku prowadzono tu scalenie gruntów. Operacji tej poddano 253,8 ha gruntów wsi Wilkiszki-Merecz i 5 ha gruntów stanowiących własność Tatiany Maksymowicz, zaprzedanych spadkobiercom Antoniego Marcinkiewicza.

    To Panie Kaziu!
    Czas aby powstał solidny przewodnik! Całkowicie popieram!
    Ale jest postęp, bo kilka lat temu ta „wiedza tajemna ” znana była tylko nielicznym!
    Pozdrawiam!

  6. Paweł1 mówi:

    Jeszcze nieco informacji o Dmochowskich, chociaż rzeczywiście trudno stwierdzić czy to akurat oni związani byli z Wilkiszkami.
    -Wincenty Dmochowski /1805-1862/ malarz, twórca Szkoły Sztuk Pięknych, założonej w 1840 w Wilnie; jej uczniami byli m.in. Tadeusz Gorecki, Józef Karczewski, Helena Skirmuntówna. Szkoła W. Dmochowskiego przetrwała do 1854 roku, kiedy to malarz wyjechał do Stokliszek w d. powiecie trockim.
    -Władysław Dmochowski, syn Wincentego Dmochowskiego, był malarzem i rysownikiem. Studia rozpoczął w Wilnie, a od 1857 kształcił się w Paryżu w prywatnej pracowni C.A. Suisse’a. Wpływ na jego twórczość miała również znajomość z Juliuszem Kossakiem. W 1862 wrócił do kraju; brał udział w powstaniu styczniowym, za co był aresztowany i więziony. Od 1866 mieszkał w Warszawie; pracował jako ilustrator czasopism, uczył też rysunków w warszawskim Instytucie Głuchoniemych, a od 1873 w gimnazjum w Częstochowie. W 1884 odziedziczył majątek Nahorodowice na Litwie i odtąd malował coraz rzadziej, zajmując się przede wszystkim gospodarką. Malował olejno i akwarelą tworząc sceny rodzajowe i myśliwskie z motywem koni (Czumaki na stepie, Powrót z polowania, Przed gankiem). Brał udział w wystawach w Warszawie – w Zachęcie i Salonie Krywulta, w Krakowie w TPSP oraz w Lublinie.

    Zdjęcie czegoś, czego nie potrafię rozszyfrować.
    http://www.radzima.org/pl/foto/17625.html

  7. Paweł1 mówi:

    Z genealogii Dmochowskich.

    – Wincenty syn Ignacego, marszałka szlachty pow. oszmiańskiego, i Marii z Zenowiczów, ożeniony z Salomeą z Orłowskich /1830/. Podczas powstania listopadowego był w korpusie gen. H. Dembińskiego w stopniu porucznika i wraz z nim przybył do Warszawy; po upadku Warszawy wyemigrował z korpusem gen. M. Rybińskiego do Prus, skąd po amnestii powrócił na Wileńszczyznę.
    W 1837 mieszkał w Wilnie, gdzie zdobył sobie uznanie jako pejzażysta. W 1850-54 malował dekoracje dla teatrów wileńskich, głównie do oper; m.in. do Halki.

    -Dmochowski, Władysław ur. w 1838 / 1841 w Wilnie, syn Wincentego i Salomei, zmarł 13.01.1913 w Bieniakoniach,

    -Dmochowski Tadeusz Jan, urodził się w 1856 roku w Ostrzycy, zmarł w 1930 roku w Wilnie. Spokrewniony z Władysławem Dmochowskim, u którego mieszkał w czasie studiów. Uczył się w warszawskiej Klasie Rysunkowej u W. Gersona i A. Kamińskiego. Studiował w Petersburgu i Paryżu. W 1920 roku przeniósł się do Wilna gdzie na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego nauczał rysunku.

  8. kk mówi:

    Do Połaniec

    Szanowny panie… Połaniec,
    patrz aby Admin cię nie zmodyfikował za łamanie p.2 cz. 4 Regulaminu 🙂

    O szczegółach powiązań Dmochowskich z Wilkiszkami nie mam nic. Jedynie wspomniane rosyjskie archiwum (banalne wyszukiwanie internetowe) – ale do Moskwy nie pojadę… Skąd więc Wincenty? I jakie źródło informacji o urodzinach Pawłowicza? Czyje pamiętniki wspominają o Kątkowskich?
    Sam już nie pamiętam, skąd wzmianka o „kolejowym” generalstwie Maksymowa.

  9. kk mówi:

    Do Paweł1

    Rozszyfrowuję zdjęcie: znak ubezpieczenia. Sankt-Petersburskie Towarzystwo Ubezpieczeniowe „Nadzieja”, 1847 r. (to rok założenia). Ubezpieczenie na wypadek pożaru – od r. 1874.
    Strona http://firemarks.ru/akcionernye/nadejda
    podaje foto prawie takiej tablicy z dopisem „Фасадная доска «С:П:Б: комп: «Надежда». 1847». Жесть, 28 х 20,5 см. Не позднее 1897 г.

  10. Paweł1 mówi:

    Do kk
    Dziękuję za informację. Czy ja się dobrze domyślam, że datę założenia firmy ubezpieczeniowej /1847/ wzięto za datę budowy dworu? W drewnianych dworach data budowy wycięta była na belce stropowej.
    Architektonicznie dworek, z tym piętrowym gankiem, przypomina dawne budownictwo podlaskie / Dmochowscy wywodzili się z ziemi nurskiej, jeden z przodków wyemigrował w okolice Oszmiany/

    Poniżej dworek z 1787 r. Na jednej z belek stropowych obok daty wycięta była taka sentencja.
    Boże! ci ludzie, którzy tu bywają,
    Czego nam życzą, niech to sami mają

    http://pl.wikisource.org/w/index.php?title=Plik:Dworek_we_wsi_Wroceniu_nad_Biebrz%C4%85.jpg&filetimestamp=20090225190825

  11. Astoria mówi:

    Świetna sprawa – z jednej strony. Samorząd zainwestuje tylko 10%, a 90% pokryje UE w ramach programu LEADER. Skorzystają na tym firmy remontowe, młodzież, turystyka, rejon.

    Z drugiej strony, to tylko projekt, a wniosek nie został nawet złożony. Co rodzi pytanie, jaki jest sens pisania artykułu o niezłożonym wniosku? Dlaczego Samorząd traci czas i pieniądze podatnika na płacenie Irenie Kołosowskiej za napisanie artykułu o niezłożonym wniosku, zamiast ten wniosek po prostu złożyć?

  12. kk mówi:

    Do Paweł1

    Tabliczka ubezpieczeniowa jest w Wilkiszkach, ale na innym budynku. Skąd są dane o budowie dworku – nie wiem. Tak jak mówiłem – ktoś kiedyś coś jakoś napisał – a dzisiaj w dziesiątkach wydań metoda copy/paste. Nikt się nie fatyguje sprawdzić czy podać źródła. „Przyszywając” do projektu Dmochowskich ja bym wolał Henryka – oba powstania, biografia jak z powieści sensacyjnej, dzieła wyeksponowane w słusznych miejscach, zasługi dla USA 🙂

  13. kk mówi:

    Ale chyba nic z tego. Paweł Kukolnik pisze, że ojciec Henryka, Michał, sekretarz Komisji Edukacyjnej, mieszkał w Wilnie przy Zamkowej, w domu, który wcześniej był domem jego brata, kanonika wileńskiegi i metropolity mohylowskiego Kazimierza Rocha Dmochowskiego. Chociaż ten zapis dotyczy riku 1832, Henryk był już na emigracji…
    Tego to Michała, samotnego starego wdowca, ograbili z pieniędzy, zabili i w kawałkach wynieśli na śmietnik sługa Kazaryn i jego krewny Chwoszczewski z żoną… Historia tej zbrodni i nieco opóźnionej kary warta powieści i filmu.

  14. Połaniec mówi:

    To kk:
    K. W. i J. Cierpińscy, W Wilnie i Zacharyszkach Wielkich, TMWiZW Bydgoszcz 2005 r.

    Jedna Pani w Jaszunach to na pewno posiada te pamiętniki, bo wręczyłem je jej kilka lat temu!

  15. Paweł1 mówi:

    Jakoś żaden z tych trzech malarzy nie pasuje mi do Wilkiszek. Wincenty urodzony rzeczywiście w 1807 a nie 1805 r. w zubożałej, ale dobrze skoligaconej rodzinie związanej z dwoma majątkami. W pow. oszmiańskim dobra Łyczkowce /wieś Samiszcze gdzie urodził się Wacław/ i Nahorodowice kupione w 1820 r. od Łęskich, które to później odziedziczył Władysław.

  16. kk mówi:

    do PaweL1
    Mnie też jakoś nie pasuje… A co pasuje – tego też nie potrafię sprawdzić. Litewska wikipedia podaje, że Henryk w roku 1863 tworzył podobiznę M.Balińskiego. Fantastycznie – ostatnie dzieło rzeźbiarza (zginął w 1863), ostatni portret historyka (umarl w 1864) – ale za cholerę nie trafiam na potwierdzenie informacji lub na slady rzeźby…

  17. Paweł1 mówi:

    Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających” podaje „… popiersie Michała Balińskiego, które Dmochowski wykonał podczas bytności w Jaszunach pow. Wilno, w styczniu 1863”
    Henryk poległ 14 maja 1863 w Józefowie koło Porzecza, pow. dziśnieński.
    Za jakiś czas można będzie ten słownik przejrzeć on-line.
    http://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=8796&from=&dirids=1&ver_id=25022&lp=1&QI=921960B50310150CBC03309118691EBE-156

  18. Paweł1 mówi:

    Takim pierwszorzędnym źródłem wiedzy o tym popiersiu na pewno byłaby korespondencja Dmochowskiego lub Balińskiego, a ta zapewne w archiwach. Próbowałem sprawdzić czy ktoś opracowywał korespondencję jednego lub drugiego, ale oprócz informacji o zachowanej korespondencji Dmochowskiego i Henryka Kałusowskiego /okres amerykański/, nic ciekawego nie znalazłem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.