11
Litwa obchodzi 600-lecie chrztu Żmudzi

Uroczystą Mszą w Katedrze Telszajskiej oraz niedzielnymi nabożeństwami w parafialnych kościołach całej diecezji Litwa weszła w Rok Obchodów 600-lecia Chrztu Żmudzi.

Z braku finansów obchody te będą bardzo skromne. Zamiast wcześniej planowanych na potrzeby rządowego „Programu Obchodów w latach 2009-2017 Jubileuszu 600-lecia Chrztu Żmudzi i Erygacji Diecezji Żmudzkiej” 45 mln litów, dotychczas rząd przeznaczył zaledwie 5,8 mln litów. Również tegoroczne finansowanie jubileuszowych obchodów ma być w granicy 1,6 mln litów. Zdaniem organizatorów obchodów — głównie Diecezji Telszajskiej — przeznaczonych pieniędzy ledwo wystarczy na zorganizowanie zaplanowanych wcześniej podstawowych uroczystości.
— Mieliśmy wiele planów inwestycyjnych, ale ostatecznie skupiliśmy się na Varniai i Telszach, ale i tak do 2013 roku nie zdążymy wszystkiego zrealizować — ubolewał wcześniej biskup żmudzki Jonas Boruta.

Tymczasem przyjęty w 2008 roku Program zakłada głównie rekonstrukcję i remont wielu obiektów sakralnych w tym też Pałacu Biskupiego w Telszach oraz katedry diecezjalnej, jak też upamiętnienie wybitnych postaci oraz miejsc zawiązanych z historią Żmudzi. W programie też są plany wydawnictw, projektów internetowych, ale również asfaltowanie dróg rejonowych i budowa infrastruktury wokół miejsc sakralnych.
Dotychczasowy poziom finansowania Programu wskazuje jednak na to, że większość z jego założeń pozostanie na papierze albo zostanie wykonane częściowo.

Tymczasem trudno przecenić znaczenie chrztu Żmudzi dla całej historii Litwy (Wielkiego Księstwa Litewskiego), bo przyjęcie przez Żmudzinów chrześcijaństwa miało nie tylko charakter sakralny, ale również polityczny, który prowadził do połączenia Ziem Litewskich. Po zwycięskiej Bitwie pod Grunwaldem (1410 r.) wciąż pogańska Żmudź pozostawała ostatnim obiektem sporu między Wielkim Księstwem Litewskim i Zakonem Krzyżackim. Dlatego w 1413 roku wielki książek Witold oraz król polski Jagiełło rozpoczęli chrzest Żmudzi, który zakończył się w 1417 roku erygacją Diecezji Żmudzkiej w Varniai. Właśnie data założenia biskupstwa — 23 października — po czterech latach ma zakończyć jubileuszowe obchody 600-lecia chrztu Żmudzi.

Z kolei do najważniejszych tegorocznych akcentów obchodów należy zaliczyć planowaną na wiosnę (2-7 marzec) pielgrzymkę Żmudzinów do Rzymu na spotkanie z papieżem Benedyktem XVI. Władze diecezjalne mają nadzieję, że w najbliższych latach papież odwiedzi Żmudź.
Natomiast latem – od 6 do 14 lipca – w Telszach zaplanowany jest jubileuszowy obóz skautów litewskich pod hasłem „Szlakiem Dobra…”. Oczekuje się, że weźmie w nim udział ponad 2 000 skautów z całej Litwy oraz zagranicy.
Chociaż Żmudzini jako ostatni w Europie przyjęli chrześcijaństwo (prawie ćwierć wieku po chrzcie Litwy), dziś są uznawani za bardzo wierzącą grupę litewskiego społeczeństwa. To właśnie na Żmudzi znajdują się jedne z najważniejszych obiektów sakralnych na Litwie jak, na przykład Góra Krzyży pod Szawlami czy też Ośrodek Maryjny w Szydłowie (Šiluva) uznawane za litewskie Lourdes.

Ostatnio Żmudzini akcentują nie tylko swoje przywiązanie do wiary, ale też swoją odrębność narodową i od lat walczą o uznanie ich za mniejszość narodową. I chociaż władze w Wilnie nie uznają aspiracji Żmudzinów, to oni sami idą drogą faktów dokonanych. Toteż podobnie jak na zamieszkałej przez mniejszość polską Wileńszczyźnie, tak też na Żmudzi pojawiają się podwójne nazwy miejscowości, a język żmudzki – chociaż oficjalnie uznawany jedynie za dialekt regionalny – nieoficjalnie jest językiem pomocniczym w urzędach na Żmudzi. Język żmudzki, również nieoficjalnie, wprowadzany jest do szkół jako lekcje fakultatywne albo zajęcia pozalekcyjne.

Żmudzini mają też swoją reprezentację polityczną – Partia Żmudzka – która w swoim programie ma zapisane uznanie Żmudzinów za odrębną narodowość, a ich język za język urzędowy. Partia Żmudzinów samodzielnie uczestniczyła w kilku kampaniach wyborczych pod hasłem przyznania Żmudzi autonomii kulturalnej, jednak jak na razie udało się jej wdrożyć swoich ludzi do poszczególnych samorządów lokalnych. W ostatnich wyborach parlamentarnych Partia Żmudzinów nie uczestniczyła, aczkolwiek jej lider wystartował z listy partii Neringi Venckienė „Szlak Odwagi”. Jego decyzja doprowadziła do wewnętrznego sporu w partii, która odcięła się od działań lidera i wstrzymała jego członkostwo w partii.

11 odpowiedzi to Litwa obchodzi 600-lecie chrztu Żmudzi

  1. schlange mówi:

    Bardzo ciekawy artykuł, bardzo.
    Jestem z Korony i nie znam języka żmudzkiego. Czy istnieje wśród Żmudzinów usystematyzowany alfabet języka żmudzkiego? Jeśli tak, to prosiłbym o informacje, może dostępne są jakieś źródła? – tak by zapoznać się z językiem, kulturą i historią Żmudzi.

  2. Wojtek mówi:

    Jaka jest liczba Zudzinow i do jakiego jezyka ich jezyk jest zblizony?

  3. Ali mówi:

    Muszę się przyznać, że sam padłem ofiarą uproszcznej edukacji historycznej. Aż do tej pory ( wstyd się przyznać !) sądziłem, że chrzest Litwy z roku 1387 obejmował całą dzisiejszą etniczną Litwę, a okazuje się , że tylko Auksztotę. W związku z tym dochodzi mocny argument natury historycznej w sporze pomiędzy Litwinami, a niektórymi Żmudzinami, na rzecz tezy, że Żmudzini są odrębnym od Litwinów narodem.
    Historycy polscy powinni skorygować tradycyjne uproszczenie i przestać pisać, że w roku 1387 odbył się chrzest Litwy, bo jest to pojęcie mylące, a wprowadzić bardziej precyzyjną nomenklaturę, a mianowicie ” chrzest Auksztoty”.

  4. andrzej mówi:

    Wydaje mi się , że obecnie praktycznie nie ma różnicy między Litwinami i Żmudzinami ( Žemaičiai ), a ich język , to chyba już tylko gwara . Nawet nie wiem czy serio przed laty dosyć głośno pisało się o przywróceniu narodowości żmudzkiej . Kiedyś ze mną pracowało dwoje Żmudzinów , częściowo mozna było zrozumieć ich mowę , kto wie , może to nie był prawdziwy język żmudziński , ale byłem zdziwiony , że czasem u nich trafiają się polskie wyrazy , na przykład : abcugos ( obcęgi ) , po litewsku : replės .

  5. Lubomir mówi:

    Szkoda, że obecnie nie ma ani w polskiej, ani w litewskiej dyplomacji kościelnej ludzi pokroju pierwszego polskiego kardynała, doradcy króla Władysława Jagiełły – kardynała Zbigniewa Oleśnickiego. Taki kapłan z pewnością doprowadziłby do wspólnych polsko-litewsko-żmudzkich obchodów kolejnej rocznicy Chrztu. W końcu Sakramentu Chrztu Świętego udzielali biskupi z Polski.

  6. pruss mówi:

    najgorsze we wspolczesnym swiecie jest to,ze to politycy chca decydowac za nas kim mamy byc

  7. Lubomir mówi:

    Re: pruss. Polityk, kto to taki?. Najczęściej do miana polityków pretendują życiowi nieudacznicy, którym nic w życiu nie udawało się. Nagle wszyscy mają być świadkami ich cudownej metanoi, ich wielkich improwizacji. A to jest jedynie najczęściej ciąg dalszy ich życiowego nieudacznictwa. To upadek za upadkiem i ostateczna likwidacja wszystkiego. Może niepokoić eksponowanie niemieckiej nazwy Memelland. Niemców cieszy również używanie określenia ‘Ostland’, ‘Litauen’ i m.in. ‘Litauer’…Oby i tych osiągnięć języka niemieckiego nie eksponowano nad Niemnem.

  8. Kaziuk mówi:

    Do: Lubomira, nr. 7

    Nie znam zastosowania pojęcia “Ostland”, ale gdybym miał to słowo przetłumaczyć, to odpowiada ono określeniu “wschodni kraj”.

    “Litauen” – to po niemiecku nazwa kraju, czyli “Litwa”.

    “Litauer” – w zależności od rodzajnika stojącego przed tym wyrazem oznacza tyle samo co “Litwin” (ein Litauer, albo der Litauer) albo “Litwini” (die Litauer).

  9. Wereszko mówi:

    @ pruss, Styczeń 9, 2013 at 20:18 –

    “najgorsze we wspolczesnym swiecie jest to,ze to politycy chca decydowac za nas kim mamy byc”

    A tych polityków to KTO wybiera? sami się wybierają?

  10. pruss mówi:

    do 9 sorry ale ja ich nie wybieram i nie pojde na wybory dopoki nie bedzie okregow jenomandatowych zebym mial wplyw na .to kogo wybieram ,mnie lajzy nie interesuja …. a teraz to jest jak w

  11. Lubomir mówi:

    Re: Kaziuk. To termin wymyślony przez Niemców. Dokładnie brzmiał on Reichskommissariat Ostland {Komisariat Rzeszy Wschód} i obejmował Białoruś i kraje bałtyckie. ‘Ostland’ istniał w latach 1941-44. Hitler był swoistą kopalnią w wymyślaniu ‘nowych krajów’. ‘Sudetenland’ i ‘Warthegau’ {Kraj Sudecki i Obszar Warty} to także jego repertuar, chociaż nie do końca wymyślony osobiście przez niego.

Leave a Reply

Your email address will not be published.