13
Podwójne obywatelstwo i zakaz pozbawiania

55 proc. mieszkańców Litwy popiera uznanie podwójnego obywatelstwa   Fot. Marian Paluszkiewicz
image-58425

55 proc. mieszkańców Litwy popiera uznanie podwójnego obywatelstwa Fot. Marian Paluszkiewicz

Do Sejmu RL 16 kwietnia br. wpłynęła propozycja, aby wspólnie z wyborami prezydenckimi w 2014 roku przeprowadzić referendum w sprawie podwójnego obywatelstwa.

Pytanie w referendum miałoby wyglądać następująco: Zgadzam się, aby część druga artykułu 12 Konstytucji Litwy brzmiała następująco: „Obywatel Republiki Litewskiej może być obywatelem innego państwa”.
Europejska Fundacja Praw Człowieka (EFHR) proponuje, aby druga i trzecia część artykułu 12 KRL brzmiała następująco:
2. Obywatel Republiki Litewskiej może być obywatelem innego państwa.
3. Obywatel Republiki Litewskiej nie może zostać pozbawiony obywatelstwa litewskiego, chyba że sam się go zrzeknie.

Lider opozycji Andrius Kubilius, w swojej wypowiedzi podczas konferencji w Sejmie, oświadczył, że dostrzega zagrożenie, w tym jak proponowane pytanie zostało sformułowane. Według szefa opozycji pojęcie „Obywatel Republiki Litewskiej może być obywatelem innego państwa” — jest zbyt szerokie i może prowadzić do sytuacji, gdzie na Litwie w najbliższej przyszłości, może pojawić się wiele osób z obywatelstwem Litwy i Polski lub Litwy i Rosji.

Tutaj Kubilius dokonał podziału obywateli na dwie kategorie, ponieważ zaznaczył, że Litwa musi przede wszystkim myśleć o „osobach pochodzenia litewskiego mieszkających w Ameryce czy Irlandii, pragnących zachować litewskie obywatelstwo”. EFHR potępia tę wypowiedź, jako że jest ona niezgodna z artykułem 29 Konstytucji Republiki Litewskiej „nie można ograniczać praw człowieka lub nadawać osobie przywilejów ze względu na jej płeć, rasę, narodowość, język, pochodzenie, położenie społeczne, wyznanie, poglądy czy przekonania” i prowadzi do dalszego podziału obywateli ze względu na ich przynależność do konkretnej grupy etnicznej lub związku z innym krajem.

Dyskusja na temat podwójnego obywatelstwa jest na Litwie obecna od początku lat 90. Przyjęta w dniu 25 października 1992 r. w referendum ogólnopaństwowym Konstytucja RL (KRL) podniosła zakaz posiadania podwójnego obywatelstwa do rangi konstytucyjnej przewidując, że „z wyjątkiem przewidzianych pojedynczych przypadków, nikt nie może być jednocześnie obywatelem RL oraz obywatelem innego państwa”.

Dyskusje na płaszczyźnie polityczno-prawnej wywołało także orzeczenie Sądu Konstytucyjnego (SK) z 13 listopada 2006 r. SK przypomniał, że osoba może być jednocześnie obywatelem Litwy i obywatelem innego państwa jedynie w pojedynczych przypadkach określonych w ustawie. Obowiązujące do czasu orzeczenia SK przepisy zezwalające osobom, które do okupacji (15 czerwca 1940 r.) posiadały obywatelstwo litewskie, ich potomkom oraz osobom pochodzenia litewskiego na ubieganie się o obywatelstwo Litwy bez wymogu zrzekania się z już posiadanego obywatelstwa państwa obcego, zostały uznane za sprzeczne z KRL i nie mogły być dalej stosowane.

Dodatkowo SK w orzeczeniu z 2006 r. zwrócił uwagę na niezgodny z Konstytucją ustawowy podział obywateli RL innej narodowości niż litewska na dwie grupy. Ci z nich, którzy repatriowali (tj. wyjechali w celu zamieszkania lub zamieszkali w etnicznej ojczyźnie) nie mogli w tym samym czasie być obywatelami RL i obywatelami innego państwa.

W konsekwencji osoba, która posiadała obywatelstwo Litwy przed 15 czerwca 1940 r. i miała pochodzenie polskie (mniejszość polska) mogła posiadać podwójne obywatelstwo tylko wtedy, jeżeli nie zamieszkała w Polsce, lecz np. w USA.
SK nie wypowiedział się jednak co do praw tych obywateli, którzy nie mogli, jako wykluczeni przez ustawę, ubiegać się o uzyskanie obywatelstwa litewskiego z równoczesnym zachowaniem swojego dotychczasowego obywatelstwa.

Dwa lata po wydaniu przez Sąd Konstytucyjny orzeczenia w sprawie podwójnego obywatelstwa Sejm RL w dniu 30 czerwca 2008 r. przegłosował nową redakcję ustawy o obywatelstwie, która, odnosząc się do możliwości posiadania podwójnego obywatelstwa w art. 17 ust. 4 („Prawo do zachowania obywatelstwa RL”), przewidywała możliwość zachowania jednocześnie paszportu państwa obcego i litewskiego: „osobom pochodzenia litewskiego tradycyjnie mieszkającym w państwach, z którymi RL dzieli granicę państwową”.

Dodatkowo art. 18 ust. 2 („Utrata obywatelstwa RL”) przewidywał, iż nie tracą obywatelstwa RL osoby, które: „nabyły obywatelstwo państwa-członka UE lub NATO”. Jednakże, Prezydent RL zawetowała projekt ustawy, uznając, iż jest sprzeczna z Konstytucją RL i jednocześnie jest próbą obejścia restrykcyjnego orzeczenia Sądu Konstytucyjnego.
Niepodpisanie przez prezydenta Litwy ostatniej nowelizacji Ustawy o Obywatelstwie przekreśliło szanse na rozwiązane problemu tych obywateli Litwy, którzy emigrując z przyczyn ekonomicznych, nabyli obywatelstwo innego państwa.

Litwa, z której w ostatnich 20 latach wyemigrowało ponad 10 proc. obywateli, powinna zmierzać do liberalizacji prawa dot. podwójnego obywatelstwa. Tylko w zeszłym roku 419 osób zostało pozbawionych obywatelstwa litewskiego poprzez uzyskanie obywatelstwa innego kraju; 26 osób zrzekło się dobrowolnie obywatelstwa litewskiego. W ciągu zatem tylko 5 lat 3 284 obywateli Litwy straciło paszport litewski.

W czasie dzisiejszego kryzysu demograficznego na Litwie, każda osoba mieszkająca za granicami kraju pragnąca zachować połączenie prawne z ojczyzną powinna mieć prawo do zachowania obywatelstwa litewskiego w przypadku uzyskania obywatelstwa innego kraju. EFHR uważa, że Litwa powinna wziąć przykład z nowo przyjętej ustawy o podwójnym obywatelstwie na Łotwie, gdzie o podwójne obywatelstwo będą mogli ubiegać się potomkowie zesłańców mieszkający poza granicami kraju oraz Łotysze posiadający obywatelstwo państw należących do NATO, UE, EFTA.

Również zapis mówiący o możliwości uzyskania obywatelstwa przez dzieci urodzone poza granicami kraju i posiadający obywatelstwo innego kraju powinien być wykorzystany przez Litwę, jako że tylko w 2012 roku 15,9 proc. dzieci urodziło się poza granicami Litwy. Poza tym kraje, w których występuje znaczna litewska diaspora (Brazylia, RPA, Australia) powinny być uwzględnione w ustawie o podwójnym obywatelstwie. Następnie, idąc za przykładem Czech, Słowacji i Polski litewska Konstytucja powinna zawierać klauzulę zabraniającą odbieranie obywatelstwa swoim obywatelom.

Dlatego, jak na wstępie, EFHR proponuje, aby druga i trzecia część Artykułu 12 KRL brzmiała następująco: „Obywatel Republiki Litewskiej może być obywatelem innego państwa. Obywatel Republiki Litewskiej nie może zostać pozbawiony obywatelstwa litewskiego, chyba że sam się go zrzeknie”.

Dyskusja na temat zmian w konstytucji daje nadzieję, że problem podwójnego obywatelstwa może być rozwiązany w najbliższej przyszłości. EFHR będzie monitorować rozwój sytuacji w Sejmie RL i starać się promować pozytywne zmiany.  Podwójne obywatelstwo mogłoby przynieść korzyści dla całej Litwy, jej ekonomii, kultury i perspektyw dla rozwoju w przyszłości. Jak pokazują najnowsze badania opinii publicznej, przeprowadzone przez największy pod  względem nakładu dziennik „Lietuvos rytas”, na koniec kwietnia br. 55 proc. mieszkańców Litwy popiera uznanie podwójnego obywatelstwa, 26 proc. jest przeciw.

Inf. EFHR

13 odpowiedzi to Podwójne obywatelstwo i zakaz pozbawiania

  1. józef III mówi:

    lit. rasiści tak ‘zmodelują’ poprawkę, że praktyka będzie mogła dotyczyć jedynie etnicznych Litwinów – zasadom UE, prawu międzynarodowemu i ludzkiej przyzwoitości po prostu pokażą figę

  2. Tomek mówi:

    Gratuluje EFHR inicjatywy. To bardzo wazny wklad w tak waznej debacie. Madre rozwazania!

  3. Astoria mówi:

    Czy nie prościej byłoby zastąpić część 2 i 3 obecnej wersji art 12 proponowaną przez EFHR częścią 3, bez części 2? Ze stwierdzenia “Obywatel Republiki Litewskiej nie może zostać pozbawiony obywatelstwa litewskiego, chyba że sam się go zrzeknie” wynika również, że obywatelstwa RL nie można stracić posiadając jednocześnie inne obywatelstwo. Ponieważ zakazu podwójnego obywatelstwa w konstytucji by nie było, podwójne obywatelstwo nie byłoby z nią sprzeczne. Przyjmując tę drogę omijałoby się kontrowersyjne pozwalanie na podwójne obywatelstwo, a efekt byłby ten sam. W polskiej Konstytucji też nie ma pozwolenia na podwójne obywatelstwo, a jest ono prawnie dopuszczane, ponieważ Konstytucja go nie zabrania.

  4. Albert mówi:

    To jeszcze dalej niz Karta Polaka. To jak to będzie z lojalnoscią wobec panstwa litewskiego?

  5. dobrze mówi:

    kto to taki “etniczny” Litwin” w spoleczenstwie obywatelskim? Moze ivan bassan(ovic”ius), ivan jablonskij, ozols, lansberg…? Moze w urzedzie panstwowym zatrudniac beda na pelnym etacie genetyka-faszyste i eugenika-litwina?

  6. Kmicic mówi:

    do Astoria:
    Z Lt trzeba uważać, mają swoją specyficzną interpretację wszelkich przepisów.- Interpretację antypolską.
    Przykładem jest nagonka na dwujęzyczne tablice. Lt prawo mówi jednoznacznie ,że napisy muszą być po lt i nigdzie nie jest napisane ,że nie mogą być równocześnie napisy w innych językach.A lt sądy interpretują całkowicie inaczej. Nie wspomnę już ,że w lt prawie nie ma zakazu umieszczania napisów w nielitewskim języku na terenach prywatnych posesji, a sądy walą kara za karą i naliczają odsetki.
    W tutejszym prawie musi być wszystko wyłożone kawa na ławę, tak, by żaden lt urzędas nie znalazł dla siebie nawet iskierki nadziei na pominięcie tego przepisu.

  7. Astoria mówi:

    @ Kmicic:

    Gdy konstytucja na coś explicite zezwala, to jednocześnie to coś promuje. Nie sądzę, by promowanie podwójnego obywatelstwa było na Litwie popularne. Więcej zwolenników miałby zakaz odbierania przez państwo obywatelstwa komukolwiek z jakiejkolwiek przyczyny, poza zrzeczeniem się go. Słowem, moja propozycja wydaje się bardziej realistyczna do osiągnięcia poprzez referendum, a propozycja EFHR jest pobożnym życzeniem. Jak słusznie piszesz, Litwa jest państwem antypolskim, więc tym bardziej nie jest skłonna ustanawiać praw, które się podobają Polakom.

  8. Kmicic mówi:

    do astoria;
    Są jeszcze inne metody by uzyskać pełnię(!) praw,sprawdzone w innych krajach.Polacy to też sprawdzali za PRL-u.
    Teraz, przed i w trakcie lt prezydencji, dopiero zaczyna się prawdziwa walka Polaków na LT o pełnię(!) praw.
    ps.
    Słuchając Ciebie można dojść do jednego wniosku.- Że bez walki o autonomię Polacy nie mają szans na uzyskanie należnych im praw. Zobaczymy, jestem większym optymistą od Ciebie i mam nadzieję ,że niebawem Lt pójdą po rozum do głowy i pogodzą się(najpierw z musu) z Polakami..
    Inaczej będą mieli znacznie, znacznie większy kłopot.

  9. Astoria mówi:

    @ Kmicic:

    Cóż za uroczy optymizm wobec Litwinów. Czy ty rzeczywiście wierzysz, że Litwini pójdą po rozum do głowy i pomogą Polakom w realizacji ich postulatów mniejszościowych? Od dwóch dekad im się to nie udaje. Skąd ta nagła zmiana u ciebie? Przecież byłeś dotąd supernieufny wobec zamiarów Litwinów wobec Polaków. Co się stało?

    Moim zdaniem, Litwa ma od dwóch dekad antypolską elitę polityczną i nic się w tej branży nie zmieniło. Rimvydas Valatka, redaktor naczelny 15 min, tak ją scharakteryzował: “nasi konserwatyści są narodowcami, nasi socjaldemokraci są narodowcami, a nawet liberałowie w dużym stopniu są narodowcami”. Niezależnie więc od tego, kto Litwą rządzi, zawsze nią rządzą nacjonaliści. Obecnie rządzący socjaldemokraci wielokrotnie udowodnili swój patologiczny, antypolski szowinizm, a zaproszenie przez nich do rządu polskiej partii miało na celu m.in.: pomóc AWPL w samozniszczeniu. Jak dotąd ten plan działa, AWPL jest wpuszczana w ustawodawcze maliny i traci elektorat, jako partia, która niczego dla swojego elektoratu zrealizować nie jest zdolna.

    Wspominasz o autonomii Wileńszczyzny, co jest kompletną mrzonką, której nikt rozsądny nie postuluje.

    Sytuacja polskiej mniejszości na Litwie wygłada źle i systematycznie się pogarsza. Nie tylko z powodu antypolskiej polityki Litwy i braku realizacji jakichkolwiek polskich postulatów, nawet gdy w rządzie jest polska partia. Polskie szkoły się sypią pod sklerotycznym nadzorem AWPL i PMS. Polska młodzież, zupełnie niezainteresowana konfliktem polsko-litewskim, na potęgę asymiluje się na Litwie. Przyszłość Polaków na Litwie widzę pesymistycznie: zmierzają prostą drogą do wariantu łotewskiego: prawie pełnej asymilacji, z polskością pojmowaną głównie sentymentalnie i folklorystycznie. Mógłaby ten trend zahamować jedynie odbudowa polskiej oświaty, jako atrakcyjnej, prężnej i konkurencyjnej wobec oświaty litewskiej. Ale pod patronatem AWPL i PMS to nie jest możliwe.

  10. Kmicic mówi:

    do Astoria:
    Pamiętaj ,że jedyną alternatywą dla niezrealizowania postulatów polskiej mniejszości jest walka o autonomię. Innej alternatywy po prostu nie ma, szczególnie sądząc po Twoich postach 🙂
    Na marginesie, autonomia to standard w Europie, nic nadzwyczajnego,to demokratyczna norma w podobnych sytuacjach, kiedy już wszystkie inne możliwości zostały wyczerpane. Miejmy nadzieję,że Lt niebawem zmądrzeją,polskie protesty w czasie prezydencji będą w tym pomocne,oby Lt zmądrzeli na czas. Bo inaczej będą mieli znacznie , znacznie , większy kłopot.
    Może to i dobrze ,że uprzytamniasz Polakom ,że muszą poważnie myśleć o działaniach wykraczających ponad poprawność polityczną , ponadstandardowych.
    ps.
    Co do polskich szkół i polskiej młodzieży, to trzeba znać od podstaw tutejsze realia , a nie autorytarnie zabierać głos na tematy , o których nie masz zielonego pojęcia.
    Rozumiem ,że tak byś ,,unowocześnił,, polskie szkoły ,że nikt z polskich rodziców nie chciałby tam posyłać swoich dzieci .- To takie Twoje niepobożne życzenie. – Nieprawdaż ?
    Kpisz Waść czy o drogę pytasz ?
    A z kim to Polacy osiągną sukces jak nie z AWPL ?:-), może z jakąś lt partyjką, czy może z Maciejkańcami Withmanami czy innymi Radczenkami ?:-D
    Czy Ty naprawdę zatraciłeś resztki inteligencji ?
    Wielu nie podoba się jedność polskiej mniejszości i coraz większa obecność aktywnej polskiej młodzieży, stąd tutaj mamy takie astorie.
    Nieprawdaż ?
    ps.
    Tak , naprawdę , to walka o pełnię praw dla Wilniuków i Laudzian dopiero teraz się zaczyna.
    Wcześniej to były przymiarki, przetarcia, zdobywanie doświadczeń.
    ,,Parasol ochronny,, w czasie lt Prezydencji bardzo temu będzie sprzyjać, już sprzyja.

  11. do kmicica 10 mówi:

    do Kmicica 10
    Moze ty lepiej nie podejmuj dyskusji z Astorią bo bardzo się ośmieszasz i aż żal mi ciebie. Czy ty nie dostrzegasz tego, ze Astoria bije cię na głowe rzeczowością, bystrością, świeżością i przenikliwością? Twoje wywody są miałkie, nieciekawe i zaskorupiałe. No, wiem, to moze to boleć, ale taka jest prawda.

  12. do kmicica 10 mówi:

    “Co do polskich szkół i polskiej młodzieży, to trzeba znać od podstaw tutejsze realia , a nie autorytarnie zabierać głos na tematy , o których nie masz zielonego pojęcia.”

    Ta twoja sugestia, paradoksalnie, ale dotyczy własnie ciebie. To, co tu wypisujesz, dobitnie swiadczy o tym, że nie znasz podstaw tutejszych realiów, a mimo to autorytarnie zabierasz głos na tematy, o których nie masz zieeeeloneeego pojęcia.

  13. Kmicic mówi:

    do 11,12.
    Jakieś nożyce się odezwały 😀
    Nie trzeba było nawet uderzać w stół 😀

Leave a Reply

Your email address will not be published.