Więcej

    Na naszych łamach…

    Czytaj również...

    Widok Kowna okresu międzywojennego Fot. archiwum
    Widok Kowna okresu międzywojennego  Fot. archiwum

    Przed 25 laty: Co mieli Polacy w Litwie
    międzywojennej – Kartki historii

    Jak wiadomo, Polacy mieszkają na Litwie od dawnych czasów i stanowią jedną z najliczniejszych grup narodowościowych. Mogą oni szczycić się tym, że zawsze, nawet w niesprzyjających warunkach, pielęgnowali swój ojczysty język, kulturę narodową.
    W ostatnim okresie życie społeczne i kulturalne Polaków na Litwie szczególnie zaktywizowało się: powstają stowarzyszenia, odbywają się różne imprezy. Przy szukaniu swych korzeni w złożonych współczesnych procesach, reaktywowaniu  starych i tworzeniu nowych tradycji spojrzenie w przeszłość jest nie tylko rzeczą interesującą, ale i pożyteczną.
    Dlatego spodziewam się, że Czytelników „Kuriera Wileńskiego” zainteresuje ten oto dokument pochodzący ze zbiorów Litewskiego Centralnego Archiwum  Państwowego. Na jego treść można byłoby spojrzeć również przez pryzmat polityczny: wcale nie zamierzając idealizować przeszłości, pragnę zwrócić uwagę  na dosyć sporą liczbę organizacji polskich w przedwojennej Republice Litewskiej. Świadczy to o tolerancyjnym stanowisku władz względem Polaków, mimo że stosunki Litwy międzywojennej z Polską, głównie z powodu tego, że Wilno i Wileńszczyzna weszła w skład Polski, były napięte.
    Dodam jeszcze, że w 1938 roku według danych „Litewskiego Rocznika Statystycznego” w ówczesnej Litwie mieszkało 65 628 Polaków. Stanowili oni 3,04 proc. wszystkich mieszkańców międzywojennej Republiki Litewskiej.
    Lista organizacji i instytucji polskich, które działały na Litwie (według stanu na dzień 15 grudnia 1938 r.).

    I.ORGANIZACJE I INSTYTUCJE KULTURALNE ORAZ OŚWIATOWE

    1.Polskie towarzystwo oświatowo-kulturalne na Litwie „Pochodnia” w Kownie. Utrzymywało gimnazjum i bibliotekę w Kownie.
    2. Polskie towarzystwo oświatowe w Poniewieżu „Oświata”. Utrzymywało w tym mieście gimnazjum i bibliotekę.
    3. Polskie towarzystwo oświatowe „Oświata” w Wiłkomierzu. Utrzymywało gimnazjum w Wiłkomierzu, bibliotekę, dwie czytelnie.
    4. Polskie towarzystwo w Rosieniach „Jutrzenka”. Utrzymywało jedną czytelnię.
    5. Polskie towarzystwo oświatowe w Jeziorosach. Utrzymywało jedną czytelnię.
    6. Związek Studentów Polaków Uniwersytetu Witolda Wielkiego.

    Utrzymywane przez Polaków szkoły początkowe:
    1. w Birżach, 2. w Kownie (Wiliampol), 3. w Kownie (w centrum), 4. w Kownie (w centrum), 5. w Babtach, 6. w Poniewieżu, 7. w Korunach, 8. w Rosieniach, 9. w Borejszach, 10. w Żydoniszkach.

    II. ORGANIZACJE O CHARAKTERZE GOSPODARCZYM

    1. Zjednoczenie Rolników Polaków Litwy z ośrodkiem w Kownie. Działały oddziały w Olicie, Babtach, Betygole, Beniunach, Borejszach, Czekiszkach, Dotnawie, Graużach, Jokalinie, Kampi, Karmiełowie, Kownie, Łobanowie, Lakenach, Łapiach, Laudzie, Pabajsku, Poniewieżu, Poniewieżku, Parnowie, Skaurodach, Truskawie, Wiłkomierzu, Wędziagole, Wiłkawiszkach, Żeimiach, Żoginiach.
    2. Pierwsze Towarzystwo Wzajemnych Ubezpieczeń w Kownie.
    3. Kooperatywa rolnicza „Syndykat” w Kownie.
    4. Akcyjna spółka budowlana „Dompol”.
    5. Kowieńskie Polskie Towarzystwo Drobnego Kredytu.
    6. Kooperatywy Kredytowe w Paniemuni, Janowie, Kiejdanach, Wiłkomierzu, Jeziorosach, Poniewieżu.

    III. TOWARZYSTWA DOBROCZYNNE

    1. Polskie Towarzystwo Czerwonego Krzyża w Kownie. Utrzymywało przedszkole w Wiliampolu na 55 miejsc, w centrum Kowna na 51 miejsc, 22 i 52 miejsca w Szańczach, na 35 miejsc ochronkę w Kownie.
    2. Polskie Towarzystwo Pomocy Niezamożnym Uczniom w Wiłkomierzu.
    3. Polskie Towarzystwo Robotników i Urzędników r. k. w Kownie „Opieka Matki Boskiej”.
    4. Polskie Towarzystwo Utrzymywania Ochronki w Poniewieżu.

    Laima Braslavskienė
    pracowniczka Litewskiego
    Centralnego Archiwum Państwowego

    „Kurier Wileński”
    29 listopada 1990 r.

    Afisze

    Więcej od autora

    Niemieckie zbrodnie na Polakach wciąż nierozliczone

    Niemcy nigdy nie rozliczyły się ze swej narodowosocjalistycznej przeszłości, nie zadośćuczynili swoim ofiarom. Kat Warszawy Heinz Reinefarth nie tylko nigdy nie został ukarany, ale zrobił karierę polityczną w RFN. Druga wojna światowa zaczęła się w Europie atakiem wojsk niemieckich na...

    Iwaneczko, Saszenko, Jackiewicz z Sinfonią Iuventus na 30-lecie Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”

    Koncert odbędzie się 23 października o godzinie 18:00 w sali koncertowej „Compensa” w Wilnie. Wystąpią: Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego SemkowaEwelina Saszenko — wokalKrzysztof Iwaneczko — wokalRafał Jackiewicz — dyrygent Koncert 2. częściowy I część – piosenki patriotyczneII część – przeboje polskiej muzyki...

    Ogarnijmy emocjonalny chaos bez wychodzenia z domu

    Chociaż obecnie często w przestrzeni publicznej podkreśla się znaczenie zdrowia psychicznego, a w kraju dostępnych jest wiele możliwości uzyskania pomocy — ludzie wciąż nie ośmielają się mówić o swoim stanie emocjonalnym, wybierają pozornie łatwiejszą drogę, starając się nie nadawać...

    4. edycja konkursu „Wakacje w Polsce” ma zwycięzców

    Nagrodę główną — weekend dla dwóch osób w Krakowie — zdobyła Lina Vasiliauskienė. Jej zdjęcie wybrali członkowie jury. Czytaj więcej: Ruszyła 4. edycja konkursu „Wakacje w Polsce”. Wystarczy jedno zdjęcie, by wygrać Zwycięzcy konkursu Nagrody publiczności za największą liczbę polubień otrzymują: I...