— Działania państwa — programy wymiany kotłów, elektrycznego ogrzewania oraz wsparcia dla samochodów elektrycznych — są krokiem w dobrą stronę, jednak rzeczywistość pokazuje, że ich efekt jest wciąż ograniczony. Skoki zanieczyszczenia w zimie są nieuniknione, ponieważ intensywność i dostępność programów nie są wystarczające, a wdrażanie rozwiązań zajmuje dużo czasu — zauważa w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Linas Jonauskas, przewodniczący Sejmowego Komitetu Ochrony Środowiska.
Gorsza jakość powietrza
Jak podkreśla Jonauskas, badania pokazują, że ludzie mieszkający w miastach, zwłaszcza w gęsto zaludnionych dzielnicach, często żyją krócej niż osoby w regionach, a główną przyczyną jest gorsza jakość powietrza.
— Problem ten nie jest tylko technologiczny — to wyzwanie społeczne i polityczne, wymagające nie tylko zasobów finansowych, ale też skoordynowanego, zintegrowanego podejścia. Przykładem jest możliwość powiązania wsparcia dla instalacji paneli słonecznych z modernizacją samochodów elektrycznych czy systemów ogrzewania, co zwiększyłoby skuteczność programów. Jeśli chcemy zapewnić mieszkańcom miast zdrowie i jakość życia, działania muszą być zintegrowane, szybsze i na szerszą skalę. W przeciwnym razie mamy do czynienia jedynie z papierowymi rozwiązaniami — a w rzeczywistości ludzie oddychają zanieczyszczonym powietrzem, narażają się na ryzyko zdrowotne i tracą lata życia” — podkreśla Jonauskas.
Czytaj więcej: Smog zabija coraz szybciej…
Przyczyny zanieczyszczeń i ich wpływ na zdrowie
Niekorzystne warunki meteorologiczne — spokojna, sucha i mroźna pogoda utrudnia rozpraszanie zanieczyszczeń, które gromadzą się bliżej powierzchni ziemi. Zwiększone zapotrzebowanie na ogrzewanie przy niskich temperaturach sprawia, że więcej mieszkańców korzysta z kotłów na paliwo stałe, emitujących duże ilości pyłów zawieszonych, dwutlenku siarki (SO₂) i innych zanieczyszczeń. Kolejna przyczyna to zanieczyszczenie transportowe — zimą pojazdy emitują więcej dwutlenku węgla (CO₂) i tlenków azotu (NOx). Posypywanie dróg solą i piaskiem również przyczynia się do wzrostu zanieczyszczeń. Warto też pamiętać, że pyły mogą być przenoszone nawet z innych krajów wraz z przepływem powietrza.
Zanieczyszczone powietrze negatywnie wpływa na zdrowie ludzi, szczególnie dzieci, osoby starsze oraz osoby z chorobami przewlekłymi. Długotrwała ekspozycja może prowadzić do: chorób układu oddechowego — drobne pyły wnikają do płuc, zwiększając ryzyko astmy, zapalenia oskrzeli i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc; problemów sercowo-naczyniowych; osłabienia odporności; pogorszenia stanu psychicznego — smog może powodować zmęczenie, bóle głowy, drażliwość i objawy depresyjne, zwłaszcza zimą, gdy brakuje naturalnego światła.
Zalecenia dla mieszkańców:
- Należy śledzić wskaźniki jakości powietrza w raportach i serwisach pomiarowych;
- Ograniczyć przebywanie na zewnątrz, gdy poziom zanieczyszczeń jest wysoki;
- Ograniczyć aktywność fizyczną na świeżym powietrzu, szczególnie w pobliżu ruchliwych dróg;
- Korzystać z oczyszczaczy powietrza w pomieszczeniach lub wietrzyć krótko, ale intensywnie;
- Wybierać alternatywne sposoby ogrzewania, aby zmniejszyć własne emisje;
- Korzystać z transportu publicznego lub podróżować wspólnie samochodem.