Pierwsza po 11–letniej przerwie wizyta Alaksandra Łukaszenki na Litwie

Do Wilna z wizytą przybywa Alaksandr Łukaszenka, prezydent Białorusi. Jest to druga wizyta białoruskiego prezydenta w Unii Europejskiej po dziesięcioletniej izolacji. Łukaszenka ostatni raz przebywał z wizytą na Litwie w 1998 roku, wówczas spotkał się w Miednikach z ówczesnym prezydentem Litwy — Valdasem Adamkusem.

— Mam zaproszenie prezydent Litwy, dlatego właśnie przyjeżdżam. Gdybym był przekonany, że nie jestem na Litwie mile widziany przez większość mieszkańców kraju, na pewno bym zrezygnował z tej wizyty. Litewskiemu narodowi żadnej szkody nie wyrządzę — powiedział w dniach poprzedzających wizytę na Litwie Lukaszenka.

Girl in a jacket

Łukaszenka weźmie udział w litewsko – białoruskim forum gospodarczym, otworzy targi BELEXPO 2009 i spotka się z prezydent Grybauskaitė. Podczas wizyty do naszego kraju prezydentowi Białorusi będzie towarzyszył jego pięcioletni syn — Kola. Wczoraj wieczorem Łukaszenka razem z Kolą mieli odwiedzić jeden z wileńskich aquaparków.

Zdaniem litewskich politologów, Mińsk jest zainteresowany nawiązaniem partnerstwa strategicznego z Litwą, ponieważ obawia się, że po wybudowaniu przez Rosję terminalu naftowego w Primorsku, Federacja Rosyjska ostatecznie przykręci kurek na ropociągu „Przyjaźń”. Tymczasem sam białoruski prezydent we wtorek powiedział litewskim dziennikarzom, że „nasze stosunki z Rosją są doskonałe. Z żadnym innym państwem na świecie nie mamy takich stosunków jak z Rosją, niezależnie od tego, czy to jest dyplomacja, polityka czy gospodarka. Jesteśmy najbliższymi sojusznikami”. W ocenie prezydenta Białorusi, „narody (białoruski i rosyjski) to praktycznie jeden naród, to drzewo, które rośnie z jednego pnia”.

Wizyta Łukaszenki na Litwie jest następstwem poprawy stosunków dyplomatycznych Białorusi z Unią Europejską. Kontakty dyplomatyczne Unii z Białorusią zostały wznowione jesienią 2008 roku. Przywódcy UE nawiązanie kontaktów z Białorusią, dotychczas uznawaną za państwo totalitarne — uzasadniają „pewnym postępem” w procesie demokratyzacji kraju.

Ostatnio przede wszystkim zmieniła się polityka Unii względem Białorusi. Przed kilkoma miesiącami Mińsk zobowiązał się przestrzegać zasad demokratycznych — powiedział Vygaudas Ušackas, minister spraw zagranicznych Litwy. Zdaniem ministra, „to stwarza sytuację, że Litwa może odegrać aktywną rolę w budowie mostów pomiędzy Białorusią a Unią Europejską”.

W marcu 2009 Zachód zadecydował o zawieszeniu na kolejne dziewięć miesięcy sankcji wizowych wobec niektórych przedstawicieli białoruskich władz. Łukaszenka wówczas został zaproszony również na Szczyt Unii Europejskiej, by zdecydować o włączeniu Białorusi do europejskiej inicjatywy Partnerstwo Wschodnie. 27 kwietnia 2009 Łukaszenka odbył swoją pierwszą od 14 lat wizytę na Zachodzie. Odwiedził Włochy i Watykan, gdzie spotkał się między innymi z papieżem Benedyktem XVI oraz premierem Silvio Berlusconim.

Tymczasem Zinaida Hanczar, wdowa po Wiktorze  Hanczarze, deputowanym do  Rady Najwyższej Białorusi, który dziesięć lat temu zaginął i który  był wówczas w opozycji wobec Łukaszenki, zwróciła się do prezydent Litwy, z prośbą, aby  odmówiła spotkania z Łukaszenką. Do apelu Zinaidy dołączyła się również Olga Zawadskaja, matka Dzmitryja Zawadzkiego, operatora ORT, który zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach na Białorusi w 2000 roku.

Opr. W. J.


KONTROWERSYJNY PREZYDENT BIAŁORUSI

W lipcu 1994 Alaksandra Łukaszenkę wybrano na prezydenta Białorusi. W pierwszej turze zdystansował kandydatów niepodległościowych: Stanisława Szuszkiewicza i Zianona Paźniaka, w drugiej rundzie uzyskał 80 proc. głosów, wygrywając z premierem Wiaczasłauem Kiebiczem. Zbiedniałą część społeczeństwa Białorusi przekonał do siebie obietnicą zakończenia tzw. złodziejskiej prywatyzacji, rozliczenia afer gospodarczych z lat 1991–1994 oraz zacieśnieniem związków politycznych i ekonomicznych z Rosją. Na arenie międzynarodowej Łukaszenka znany jest jako kontrowersyjny polityk. W 1998 doprowadził do znacznego ochłodzenia stosunków z krajami zachodnimi swą nieustępliwą postawą wobec remontu osiedla dyplomatów „Drazdy”. Większość dyplomatów zagranicznych, w tym przedstawicieli Polski, opuściła wówczas Białoruś. W roku 1999 wystąpił zdecydowanie jako obrońca Slobodana Miloševicia przed, jak to określił, bezprawną agresją państw NATO. W 2005 obradujący w Mińsku IX Zjazd Wszechsłowiański wybrał go honorowym przewodniczącym Międzynarodowego Komitetu Słowiańskiego.