Konferencja zatytułowana „Dialog pamięci kulturowych w przestrzeni ULB (Ukraina, Litwa, Białoruś)” zgromadziła zarówno pasjonatów historii, jak i osoby zainteresowane bieżącymi wydarzeniami politycznymi. Zastanawiano się (między innymi), czy koncepcja ULB opracowana przez Jerzego Giedroyća i Juliusza Mieroszewskiego jest doktryną nadal aktualną w polskiej polityce zagranicznej?
W czwartek, 13 października, w murach Uniwersytetu Wileńskiego odbyła się konferencja „Dialog pamięci kulturowych w przestrzeni ULB (Ukraina, Litwa, Białoruś)”. Spotkanie zostało zorganizowane przez Wydział Historii Uniwersytetu Wileńskiego, Uniwersytet Warszawski, Instytut Historii Litwy, Muzeum Historii Polski, Instytut Polski w Wilnie oraz Instytut Goethego w Wilnie.
Warto przypomnieć, że Jerzy Giedroyć i Juliusz Mieroszewski sformułowali najistotniejsze zasady prowadzenia przez Polskę polityki zagranicznej. Fakt ten miał miejsce jeszcze przed upadkiem komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej. Głównym celem koncepcji przedstawicieli polskiej emigracji było zagwarantowanie niepodległości Ukrainie, Litwie i Białorusi. Od tego wydarzenia minęło wiele czasu. Prelegenci zastanawiali się, w jakim stopniu owa koncepcja jest wykorzystywana w obecnym sposobie prowadzenia polityki zagranicznej przez RP. Czy wszystkie poruszone kwestie zostały w pełni zrealizowane?
Sala senacka Alma Mater Vilnensis wypełniona była wybitnymi specjalistami w dziedzinie stosunków międzynarodowych. W obradach brali udział przedstawiciele środowisk akademickich i politycy z Litwy, Polski, Ukrainy, Niemiec i Rosji. Wśród prelegentów znaleźli się; przedstawiciele idei projektu Alvydas Nikžentaitis i Michał Kopczyński, minister kultury Republiki Litewskiej Arūnas Gelūnas, minister łączności Eligijus Masiulis, przewodniczący stowarzyszenia „Memoriał” Arsenij Rogiński, dyrektor Instytutu Goethego w Wilnie Johanna Keller.
Interesujący wykład o Giedroyću wygłosił prodziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Wileńskiego Alfredas Bumblauskas. Głos zabrali również Robert Kostro, dyrektor Muzeum Historii Polski oraz ambasador RP w Wilnie Janusz Skolimowski. W dyskusji panelowej uczestniczyli natomiast Jan Malicki z Uniwersytetu Warszawskiego, Andriy Portnov z Kijowa oraz Vladas Sirutavičius i Alvydas Nikžentaitis z Uniwersytetu Wileńskiego.
Uczestnicy konferencji w swoich wystąpieniach oscylowali przede wszystkim wokół kwestii dialogu oraz koncepcji Giedroyća i Mieroszewskiego. Podkreślali, że należy nie tylko pamiętać o ich ideowym dziedzictwie, ale istnieje potrzeba rzeczywistego wznowienia dialogu.
Prelegenci byli zgodni, że chociaż rozmowy intelektualistów są istotne, to należy działać przede wszystkim na szczeblu społeczeństw. Bardzo istotną kwestią była propozycja poszukiwania wspólnych perspektyw, odnajdowania tego, co łączy (a nie dzieli) Polskę i narody ULB.
Na spotkaniu poruszony został również problem pogorszenia się stosunków polsko-litewskich. Podczas dyskusji próbowano znaleźć odpowiedź na pytanie, kto jest winien temu, że Polska i Litwa nie potrafią znaleźć wspólnego języka? Wśród hipotez wysuwano głównie nawarstwianie nierozwiązanych problemów — zwrócono uwagę na kwestie szkolnictwa, pisowni polskich nazwisk i niejasne sytuacje własności ziemi. Nikt nie potrafił natomiast wskazać rozwiązania problemów Polaków na Litwie i Litwinów w Polsce.
Wszyscy zgromadzeni w murach uczelni byli natomiast zgodni co do tego, że trzeba stale komunikować się między sobą, starać się rozumieć swoje racje i wzajemne sposoby myślenia. Należy dążyć do rozwiązywania kwestii spornych na bieżąco. Potrzeba również wypracować trudną sztukę osiągnięcia kompromisu.
Duże znaczenie w dialogu pamięci kulturowych ma również — co szczególnie podkreślił w swoim wystąpieniu Jan Malicki z Uniwersytetu Warszawskiego — wymiana młodzieży akademickiej. Istotne jest, aby młodzi ludzie kształcąc się na zagranicznych uczelniach, poznawali kulturę i historię krajów sąsiadujących.
Organizatorzy, dziękując za liczne przybycie gości, zaprosili na kolejne spotkanie stanowiące okazję do wymiany poglądów i podtrzymania dialogu w kwestiach historyczno-politycznych, które odbędzie się 10 listopada.
Anna Korycka