angielskim Fot. Marian Paluszkiewicz
Europejska Fundacja Praw Człowieka (EFHR) 12 września 2013 roku zwróciła się do Państwowej Inspekcji Językowej (Valstybinė kalbos inspekcija — dalej VKI) z trzema skargami dotyczącymi znajdujących się w Nidzie nadpisów publicznych.
W ten sposób EFHR upewniła się i wykazała, iż te same artykuły prawne w zależności od przedmiotu skargi — polskiego nadpisu lub nadpisu w innych językach – są przez VKI inaczej interpretowane. Pokazuje to, iż możliwość interpretacji prawnej nie ma granic.
EFHR w swoim wniosku zaskarżyła używane w Nidzie publiczne tabliczki z nazwami ulic i obiektów w języku litewskim i angielskim takie jak: Pamario str., Purvynes str., G. D. Kuverto str., Kopų str., BEACH, CENTRE, STORE AGE SETTLEMENT SITE, PARMIDIS DUNE, GLIDING SCHOOL i inne.
Fundacja powołując się na art. 14, 17 oraz 18 Ustawy o Języku Państwowym (Valstybinės kalbos įstatymas) zwróciła uwagę, iż zabrania się przedstawiania napisów publicznych w języku niepaństwowym, jeżeli nie są to nazwy organizacji wspólnot narodowych lub ich napisy informacyjne. Ponieważ w Nidzie nie ma zarejestrowanej żadnej wspólnoty narodowej, Fundacja uważa, iż dwujęzyczne tabliczki używane są bez podstawy prawnej, łamiąc w ten sposób przepisy ustawy o języku państwowym.
Przedmiotem kolejnych dwóch skarg były umieszczone na budynkach publiczne nadpisy „Kambarių nuoma; Zimmervermietung; Bed&Breakfast”. Fundacja zwróciła uwagę, iż zgodnie z art. 17 Ustawy o Języku Państwowym, język litewski jest obowiązkowy w pieczątkach wszystkich firm, instytucji oraz organizacji Republiki Litewskiej, drukach, formularzach, banerach, napisach z nazwą pomieszczeń służbowych, napisach na produktach litewskich oraz w nazwach i opisach usług. Fundacja powołała się również na punkt 2 orzeczenia VKI z 8 listopada 2012 w sprawie przedstawiania informacji publicznej w języku niepaństwowym (Dėl viešosios informacijos ne valstybine kalba pateikimo), w którym to zaznaczono, że pisemna i dźwiękowa informacja publiczna w innych językach nie może być obszerniejsza, a format tekstu nie może być większy niż tekstu w języku państwowym. EFHR zaznaczyła, iż napisy w językach obcych zawierały bardziej szczegółowe informacje niż w języku państwowym, co narusza wcześniej przywołane przepisy.
W odpowiedzi na skargę EFHR, VIK informuje, że zaskarżone nadpisy ulic są w języku państwowym, używane są w nich litery zarówno litewskiego alfabetu, jak i „ų” oraz „ė”. W sprawie innych publicznych napisów w języku państwowym Inspekcja zaznaczyła, iż zgodnie z 1 i 2 punktem orzeczenia VIK z 8 listopada 2012, dla potrzeb międzynarodowej komunikacji, pisemna i dźwiękowa informacja publiczna w środkach transportu, urzędach celnych, hotelach, bankach, biurach turystycznych oraz w elementach reklamy, obok języka państwowego, może być podana i w językach obcych. Informacja w innych językach nie może być obszerniejsza, a format tekstu nie może być większy niż tekstu w języku państwowym.
VIK stwierdziła, iż na podanych przez Fundację przykładach – banerach reklamowych przeznaczonych do informowania osób zagranicznych o znanych miejscach lub udzielanych usługach, umieszczona informacja jest zgodna z wymogami stawianymi dla napisów publicznych, dlatego w tym wypadku nie łamią one Ustawy o Języku Państwowym. Inspekcja odmówiła dalszego rozpatrywania wniesionych skarg.
Opisana sytuacja pokazuje, iż mieszkańcy obszarów zwarcie zamieszkanych przez mniejszości narodowe nie powinni podporządkowywać się niesłusznie wydawanym przez władze decyzjom nakazującym usunięcie z budynków tabliczek lub innych napisów w języku polskim. Prawo nie jest więc łamane, o ile informacja na nich podana nie narusza wspomnianych wcześniej wymogów.
W związku z ciągle pojawiającymi się problemami związanymi z interpretacją, przez różne instytucje państwowe, przepisów Ustawy o Języku Państwowym oraz orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie dwujęzycznych nazw topograficznych w miejscowościach rejonu wileńskiego, EFHR przypomina, że służy pomocą w tej kwestii.
W sprawach dotyczących tabliczek z nazwami w języku polskim, EFHR zobowiązuje się udzielić bezpłatnej pomocy prawnej wszystkim właścicielom dwujęzycznych tabliczek, włącznie z reprezentowaniem przed sądami krajowymi oraz międzynarodowymi.
Więcej informacji, o tym jak należy postępować, znajduje się na stronie http://www.efhr.eu/ulotki-efhr/
EFHR