Trwa trzeci tydzień wojny na Bliskim Wschodzie. Iran zablokował Cieśninę Ormuz — szlak, którym transportowana jest około jedna piąta światowej ropy — i zaatakował obiekty energetyczne oraz żeglugowe w rejonie Zatoki Perskiej. Teheran mści się za atak USA i Izraela przeciwko Islamskiej Republice. Światowe ceny ropy wzrosły od początku konfliktu o 40-50 proc.
Trump: niech inni też płacą
Prezydent USA Donald Trump domaga się, by inne państwa włączyły się w udrożnienie Cieśniny Ormuz.
„Żądam, by inne kraje przyszły i chroniły swoje terytorium, skąd biorą źródła energii” — powiedział Trump na pokładzie Air Force One, prezydenckiego samolotu. Przyznał, że prowadzi rozmowy z „około siedmioma” krajami.
Szczególnie wskazał na Chiny, które otrzymują najwięcej ropy z Zatoki Perskiej, oraz państwa NATO, twierdząc, że Ameryka i tak „pomaga im z Ukrainą, mimo że mamy ocean między sobą i to nas nie dotyczy”. Trump ujawnił również, że prowadzi rozmowy z Iranem.
Ostrożna Europa, milczący Pekin
Szef niemieckiego MSZ Johann Wadephul opowiedział się za sankcjami wobec odpowiedzialnych za blokadę cieśniny, ale pozostaje sceptyczny wobec rozszerzenia unijnej misji Aspides na Ormuz.
Brytyjski premier Keir Starmer zadeklarował współpracę z sojusznikami nad „realnym wspólnym planem” przywrócenia żeglugi, ale zastrzegł, że Londyn nie da się wciągnąć w wojnę. „Niektórzy krytykowali mnie za decyzję o nieprzystąpieniu do ofensywy przeciwko Iranowi, ale na każdym etapie pozostałem wierny swoim zasadom” — powiedział Starmer.
Prezydent Francji Emmanuel Macron w rozmowie telefonicznej z prezydentem Iranu Masudem Pezeszkianem wezwał do natychmiastowego przywrócenia żeglugi i zakończenia ataków.
Pekin nie odpowiedział wprost na żądania Trumpa. Rzecznik chińskiego MSZ Lin Jian ograniczył się do apelu o wstrzymanie działań wojennych i zapewnił, że Chiny „są w stałym kontakcie ze wszystkimi stronami”.
Kreml z kolei odrzucił doniesienia „Financial Times”, jakoby proces pokojowy na Ukrainie tracił impet z powodu skupienia się Trumpa na Bliskim Wschodzie.
Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas ostrzegła, że złagodzenie przez USA sankcji na rosyjską ropę to niebezpieczny precedens. Podkreśliła też, że zamknięcie Ormuzu jest korzystne dla Rosji.
Litwa uwalnia rezerwy
Premier Litwy Inga Ruginienė ogłosiła decyzję o uwolnieniu rezerw ropy naftowej.
„W końcu podjęliśmy decyzję o uwolnieniu rezerw ropy naftowej i zamierzamy to zrobić. (…) Podobne działania podjęto ponad dziesięć lat temu i udało się w ten sposób ustabilizować ceny” — powiedziała szefowa rządu. Minister finansów Kristupas Vaitiekūnas przyznał jednak, że „ludzie odczuwają taki niepokój, ponieważ obecnie cena oleju napędowego wzrosła (…). Zupełnie nie wiadomo, jaka będzie za kilka tygodni”.
Rezerwa zostanie uwolniona poprzez zmniejszenie obowiązkowych zapasów przedsiębiorstw — dwie trzecie z nich posiada Orlen Lietuva, zarządzana przez polski koncern Orlen. Rezerwa państwowa pozostanie nienaruszona. Ekonomiści oceniają, że efekt będzie symboliczny i krótkotrwały.
Minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys stwierdził z kolei, że państwa NATO powinny rozważyć pomoc USA w udrożnieniu Ormuzu. „Bez wątpienia nie możemy odrzucić takiej idei” — powiedział w Brukseli. Jednocześnie przestrzegł przed pokusą znoszenia sankcji wobec Rosji i Białorusi w zamian za tańszą ropę. „Nie ma nic droższego niż tania rosyjska ropa. I już widzieliśmy to w naszej historii” — podkreślił szef litewskiej dyplomacji.
