Na Uniwersytecie Wileńskim kształcimy kreatywnych studentów

W tym roku na studentów polonistów UW na kierunku pedagogicznym czekają atrakcyjne stypendia Fot. Edgaras Kurauskas

Absolwenci filologii polskiej na Uniwersytecie Wileńskim mają szansę zostać profesjonalnymi polonistami: znawcami języka polskiego, literatury, animatorami kultury. Program pozwala na wszechstronne studiowanie języka polskiego, językoznawstwa, literatury i kultury, w tym tak unikalnych aspektów, jak: litewskie i polskie związki literackie oraz polska i litewska kultura pogranicza – mówi „Kurierowi Wileńskiemu” dr Diana Šileikaitė-Kaishauri, prodziekan ds. studiów Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wileńskiego.

W tym roku osoby chcące dostać się na polonistykę na UW mogą wybierać spośród kilku opcji. Czym różnią się te programy studiów polonistycznych, do kogo są skierowane?

Uniwersytet Wileński oferuje zainteresowanym studiami polonistycznymi trzy ścieżki studiów w 2020 r.: dwa programy filologii polskiej na Wydziale Filologicznym UW oraz współrealizowany przez Wydziały Filozoficzny i Filologiczny program pedagogiki przedmiotu, który przygotowuje nauczycieli dwóch przedmiotów: języka polskiego i literatury oraz języka obcego – angielskiego, francuskiego lub niemieckiego.
Program studiów licencjackich na filologii polskiej na UW jest otwarty dla tych, którzy mówią po polsku, uczyli się polskiego w szkole jako języka ojczystego lub wynieśli jego znajomość z domu, a także dla tych, którzy jeszcze nie znają tego języka, ale chcieliby się go nauczyć. Studia są zorganizowane w taki sposób, że na pierwszym i częściowo drugim roku przedmioty z języka polskiego są wykładane w osobnych grupach, w zależności od biegłości językowej. W kolejnych latach nauki wszyscy poloniści wspólnie zgłębiają polską lingwistykę, literaturę i kulturę, ponieważ studenci po kilku semestrach intensywnych studiów w małych grupach mają już dobrze opanowany język.

Uniwersytet Wileński kształci nauczycieli języka polskiego i literatury od 2012 r. Fot. Marian Paluszkiewicz

Studenci z zaawansowaną znajomością języka polskiego już od pierwszego roku studiów część przedmiotów poznają wspólnie ze studentami z uniwersytetów z Polski, którzy co roku na semestr lub dwa licznie przybywają na UW w ramach Erasmus+ lub innych programów wymiany z Polski. Kilka ogólnych przedmiotów filologicznych – wstęp do językoznawstwa, wprowadzenie do teorii literatury, literaturę antyczną – poloniści studiują w języku litewskim wspólnie ze studentami innych programów filologicznych.
W 2020 r. UW oferuje realizowanie tego samego programu studiów filologii polskiej w języku polskim i angielskim lub rosyjskim. Ta wersja programu jest skierowana do osób, które nie znają języka litewskiego, np. do cudzoziemców. Ostatnio zaobserwowaliśmy duże zainteresowanie studiami polonistycznymi na Uniwersytecie Wileńskim z okolicznych krajów, takich jak Białoruś, więc postanowiliśmy zaoferować taką alternatywę. Osoby zapisujące się na ten program muszą znać język polski na poziomie co najmniej B1 zgodnie ze Wspólnymi Europejskimi Referencyjnymi Ramami Językowymi, z kolei język angielski lub rosyjski co najmniej na poziomie B2, ponieważ studia będą się odbywały w języku polskim i rosyjskim lub angielskim. Dla studentów tego wariantu programu ogólne przedmioty filologiczne wymienione wcześniej będą nauczane w języku angielskim lub rosyjskim, w zależności od grupy.

W tym roku UW dla swoich studentów polonistów przygotował nową ofertę.

Tegoroczną nowością jest pedagogika połączona z filologią polską. Specjalizację polonistyczną pedagogiki oferujemy po raz pierwszy. Jest to program studiów pedagogicznych, który przygotuje nauczycieli dwóch przedmiotów. Pierwszy przedmiot to język polski i literatura, drugi – język obcy. Program przeznaczony jest dla osób, które ukończyły szkołę średnią w języku polskim. Jako drugi przedmiot przyszłym polonistom oferujemy język angielski, francuski lub niemiecki.
Studia z języka angielskiego mogą wybrać ci, którzy uczyli się angielskiego w szkole, a specjalizacje z języka francuskiego i niemieckiego będą dostępne dla osób, które nie uczyły się tych języków. Doświadczenie pokazuje, że zmotywowani studenci, pracując intensywnie, nadrabiają zaległości w umiejętnościach językowych i przewyższają tych, którzy uczyli się tego języka w szkole. Program ten będzie współrealizowany przez Wydziały Filologiczny i Filozoficzny.
Warto zaznaczyć, że ci, którzy dostaną się na miejsca finansowane przez państwo, otrzymają stypendium motywacyjne w wysokości 300 euro miesięcznie od początku studiów.

Jakie warunki musi spełnić przyszły student?

Osoby ubiegające się o miejsce finansowane przez państwo muszą zdać trzy egzaminy maturalne: język litewski i literaturę, język obcy (angielski, francuski lub niemiecki) oraz matematykę. Zamiast państwowego egzaminu dojrzałości z języka obcego może zostać uznany za złożony również międzynarodowy egzamin z języka obcego (np. TOEFL, TestDaF). Innym warunkiem jest roczna średnia z pięciu najwyżej ocenionych przedmiotów – musi ona wynosić co najmniej 7. Wypadkowa punktów konkursowych nie może być niższa niż 5,4 pkt.

Jakie są koszty studiów?

Wysokość opłat za studia ustala Ministerstwo Oświaty, Nauki i Sportu. Program studiów polonistycznych na UW, podobnie jak inne programy filologiczne (filologie angielska, litewska, niemiecka itp.), należy do grupy nauk humanistycznych. Za ten kierunek studiów w 2020 r. ministerstwo ustaliło roczną opłatę w wysokości 2951 euro. Tyle musieliby zapłacić studenci, których punkty konkursowe są niewystarczające do uzyskania miejsca finansowanego przez państwo.
Jednak poloniści mają dodatkową możliwość pokrycia kosztów studiów na UW. Jeśli nie dostaną się na miejsce finansowane przez państwo, mogą się ubiegać o stypendium rządu RP. Co roku mamy kilku studentów, którzy zdobyli to stypendium.
Ponadto studenci, którzy z powodzeniem zaliczyli pierwszy semestr studiów filologicznych, mogą się ubiegać o miejsce finansowane przez państwo na tym samym kierunku i od drugiego semestru studiować już za środki publiczne.

Uniwersytet Wileński niejednokrotnie był gospodarzem Olimpiady Literatury i Języka Polskiego, w której bierze udział polska młodzież na Litwie Fot. Marian Paluszkiewicz

Jakie kompetencje zdobywają absolwenci polonistyki? Jakie są dla nich szanse na zatrudnienie?

Absolwenci UW zdobywają ogólne kompetencje: uczą się zarówno pracy samodzielnej, jak i w grupie, także we współpracy z przedstawicielami innych kultur; rozwijają myślenie analityczne i krytyczne, umiejętność rozwiązywania problemów, kształtują odpowiedzialność za wyniki swojej pracy. Na Uniwersytecie Wileńskim kształcimy studentów, którzy są kreatywni, są gotowi elastycznie reagować na wyzwania i pracować interdyscyplinarnie – a w przyszłości będą potrzebni pracownicy, którzy są otwarci na innowacje.
W związku z tym program studiów filologii polskiej został ułożony tak, aby student mógł wybrać sam do 50 proc. przedmiotów, zgodnie z własnymi zainteresowaniami i skłonnościami: to przedmioty filologii polskiej i innych kierunków, dodatkowo co najmniej jeden z prawie 20 języków obcych oferowanych przez wydział (angielski, chorwacki, estoński, francuski, grecki, gruziński, hiszpański, islandzki, łotewski, niemiecki, rosyjski, rumuński, słoweński, szwedzki, turecki, węgierski, włoski lub łacina albo greka).
Jest też możliwość wybrania studiów równoległych – można dodatkowo studiować np. skandynawistykę (język duński, norweski, szwedzki lub fiński), hiszpański, niemiecki lub jakikolwiek inny język i kulturę, filozofię, psychologię itp. Ponadto studenci UW mają możliwość wyjazdu za granicę na semestr lub dwa na studia w ramach programu Erasmus+ lub w ramach innego programu wymiany oraz rozwijania kompetencji międzykulturowych nie tylko na uniwersytecie, lecz także poza nim.

Na czym polega wymiana studencka?

Poloniści mogą wybrać najlepsze polskie uczelnie: Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Uniwersytet Warszawski i inne. Wydział Filologiczny zawarł ponad 35 umów wymiany Erasmus z polskimi uczelniami, a łączna liczba opcji wymiany przekracza 190. Jest z czego wybierać.
Wykładowcy UW włączają studentów w swoje badania, wspólnie ze studentami dzielą się wynikami badań z szerokim kręgiem odbiorców, czego przykładem może być cykl „Gramatycznych poniedziałków” w radiu Znad Wilii.
Studia są elastyczne i interdyscyplinarne, co stanowi świetny start do kariery. Absolwenci UW pracują w: przedstawicielstwach polskich instytucji na Litwie; organizacjach międzynarodowych; instytucjach kulturalnych i edukacyjnych; placówkach państwowych i publicznych; litewskich i zagranicznych przedsiębiorstwach biznesowych czy usługowych; biurach tłumaczeń, wydawnictwach i redakcjach; urzędach celnych i punktach kontroli granicznej; biurach podróży, mediach. Przykładowo jedna absolwentka i jedna z obecnych studentek współpracują z TVP Wilno. Ci, którzy zdobyli kwalifikacje zawodowe nauczyciela, pracują jako nauczyciele języka polskiego i literatury w placówkach kształcenia ogólnego.

Wykładowczyni Centrum Polonistycznego Uniwersytetu Wileńskiego doc. dr Irena Fedorowicz podczas pisemnych eliminacji olimpiady polonistycznej Fot. Marian Paluszkiewicz

Od kiedy absolwenci filologii polskiej na UW mają możliwość zdobycia także kwalifikacji nauczyciela?

Uniwersytet Wileński kształci nauczycieli języka polskiego i literatury od 2012 r. Poloniści na UW mogą zdobywać kwalifikacje zawodowe nauczyciela na trzy sposoby.
Pierwszy sposób: po zapisaniu się na studia według programu polskiej filologii i po wybraniu na drugim roku pedagogiki na studiach równoległych. W tym przypadku przyszli nauczyciele oprócz swego podstawowego przedmiotu – czyli filologii polskiej – studiują w każdym semestrze przedmioty niezbędne do uzyskania kwalifikacji nauczyciela (pedagogikę, psychologię szkolną, dydaktykę języka polskiego i literatury), odbywają także praktyki pedagogiczne w szkołach. Studenci pedagogiki jako kierunku równoległego również otrzymują stypendium motywacyjne w wysokości 300 euro miesięcznie.
Drugi sposób: ci poloniści, którzy w trakcie studiów równoległych wybrali nie pedagogikę, ale inny kierunek, np. skandynawistykę, język niemiecki czy psychologię, kwalifikacje zawodowe nauczyciela mogą zdobyć po ukończeniu studiów licencjackich – podczas podyplomowych studiów pedagogicznych.

A jaki jest trzeci sposób na zdobycie kwalifikacji nauczycielskich?

Powyższe opcje są przeznaczone dla tych, którzy nie od razu odkrywają w sobie powołanie do zawodu nauczyciela. Natomiast kandydaci na studia, którzy od początku wiedzą, że chcą zostać nauczycielami, mogą wybrać trzeci sposób: studenci specjalizacji pedagogiki przedmiotu (język polski i literatura oraz języki obce) mogą zostać nauczycielami dwóch przedmiotów – języka polskiego i literatury oraz języka angielskiego, niemieckiego lub francuskiego. Absolwenci tego programu po ukończeniu studiów będą mogli uczyć nie tylko języka polskiego i literatury, lecz także drugiego języka obcego. Każdej szkole przyda się nauczyciel, który może uczyć dwóch przedmiotów.


Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym “Kuriera Wileńskiego” nr 26(74) 27/06/-03/07/2020