Więcej

    Upamiętnienie Franciszka Skaryny – od Połocka po Padwę

    Czytaj również...

    W czwartek, 20 stycznia w szeregu europejskich miast zostaną odprawione Msze święte w intencji Franciszka Skaryny. W 500 lat od wydania drukiem pierwszej książki na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego, modlić się w jego intencji będą chrześcijanie w Wilnie, Warszawie, Pradze, Mińsku, Połocku i Padwie.

    W Wilnie Skaryna zamieszkał dopiero na początku lat 20. XVI w.
    | Fot. Marian Paluszkiewicz

    Do uczczenia pamięci pierwszego wileńskiego drukarza zachęca również Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy. „Dziś, bardziej niż kiedykolwiek jest aktualne wydawanie książek i czasopism historycznych, niosących prawdziwe, wolne słowo” – powiedział dr Arūnas Bubnys, dyrektor generalny centrum.

    Upamiętnienie związane jest z 500. rocznicą wydania pierwszej książki w Wielkim Księstwie Litewskim, czyli „Małej książeczki podróżnej” i założenia pierwszej wileńskiej drukarni. Mszę świętą w wileńskiej katedrze odprawi o godz. 17.30 arcybiskup wileński Gintaras Grušas. Msza święta w archikatedrze warszawskiej zostanie odprawiona nieco później, o godz. 19.00 czasu polskiego.

    Jak podaje w komunikacie MSZ RP, celem inicjatywy jest „przypomnienie postaci Franciszka Skaryny, a jednocześnie podkreślenie wspólnego dziedzictwa i więzów kulturowych w naszym regionie. To także wyraz wsparcia dla białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego w jego dążeniach do budowy niezależnego i demokratycznego państwa. To również znak solidarności ze strony Polaków, Litwinów i Czechów, którzy nie pozostają obojętni w obliczu represji, jakich ze strony reżimu Łukaszenki doświadczają nasi sąsiedzi – zarówno naród białoruski, jak i mniejszość polska. W nabożeństwach w Wilnie, Pradze i Warszawie wezmą udział przedstawiciele ministerstw spraw zagranicznych. (…) Franciszek Skaryna odegrał istotną rolę w kształtowaniu świadomości Białorusinów. Był prekursorem piśmiennictwa białoruskiego, tłumaczem Biblii z języka staro-cerkiewno-słowiańskiego na język starobiałoruski” – poinformował Łukasz Jasina, rzecznik prasowy MSZ RP.

    Czytaj więcej: Skaryna – pierwszy drukarz Wielkiego Księstwa Litewskiego i jego wileńskie ślady

    Franciszek Skaryna urodził się w Połocku w latach 80. XV w. Rodzinne miasto opuścił w 1504 r., by studiować w Akademii Krakowskiej. Po dwóch latach uzyskał stopień bakałarza sztuk wyzwolonych, później także magistra medycyny, a na początku 1510 r. – doktora sztuk wyzwolonych. Studia kontynuował w Padwie, gdzie otrzymał tytuł doktora medycyny. Do historii przeszedł jednak jako drukarz i tłumacz.

    Swoją pierwszą drukarnię założył w Pradze w 1517 r. Tam też wydał pierwszą książkę – „Psałterz” – przełożony na język staro-cerkiewno-słowiański. W następnych księgach Skaryna poszedł o krok dalej. Biblię tłumaczył sam na język ruski, będący wówczas językiem urzędowym Wielkiego Księstwa Litewskiego, który był o wiele bardziej zrozumiałym dla ówczesnego prawosławnego czytelnika. Właśnie z tego języka rozwinął się później m.in. język białoruski, toteż „Biblia Ruska” uważana jest za pierwszą książkę wydaną w tym języku. W sumie przez ponad roczną działalność w Pradze wydał dwadzieścia dwie księgi biblijne, które przeszły do historii jako „Biblia Ruska”. Było to niezwykłe osiągnięcie, które stawiało wschodniosłowiańską biblistykę w czołówce europejskiej i wyprzedzało biblistykę polską o co najmniej kilkanaście lat.

    W Wilnie Skaryna zamieszkał dopiero na początku lat 20. XVI w., w domu najstarszego burmistrza wileńskiego Jakuba Babicza, gdzie założył pierwszą w Wielkim Księstwie Litewskim drukarnię. Około 1522 r. wydał w niej „Małą książeczkę podróżną”. W marcu 1525 r. wydrukował ostatnią swoją książkę – „Apostoł”.

    Sejm RL ustanowił rok 2022 Rokiem Franciszka Skaryny. W sejmowej uchwale podkreślono wkład Skaryny jako pioniera druku, wydawcy książek, propagatora dialogu międzykulturowego, zaangażowanego w powstanie i rozwój prasy na Litwie i w Europie Wschodniej.


    Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Afisze

    Więcej od autora

    Polacy na Łotwie mogą być dumni ze swojej aktywności w ZPŁ [Z GALERIĄ]

    Ilona Lewandowska: W 2024 r. ukazała się twoja książka pt. „Związek Polaków na Łotwie – 100 lat historii”. Rok wcześniej przygotowałeś wystawę poświęconą ZPŁ. Skąd zainteresowanie tym tematem? Tomasz Otocki: Od wielu lat regularnie jeżdżę na Łotwę, interesuje mnie kultura...

    „Traktat wyjątkowy” – ważna publikacja poświęcona relacjom polsko-litewskim 

    W związku z przypadającą w tym roku 30. rocznicą podpisania Traktatu o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy między Polską a Litwą w Ambasadzie RP w Wilnie została zaprezentowana anglojęzyczna publikacja pod redakcją dr Aleksandry Kuczyńskiej-Zonik i doc. dr. Andrzeja...

    Platforma Europejskiej Pamięci i Sumienia w Wilnie. „Nie jest za późno upominać się o sprawiedliwość”

    W pierwszym dniu zjazdu odbyła się otwarta dla uczestników z zewnątrz konferencja na temat: „Zbrodnie totalitaryzmu — sprawiedliwość i pamięć w XXI wieku”. Konferencję otworzyli Marek Mutor, prezes PEMC oraz Arūnas Bubnys, dyrektor generalny Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu...

    35 lat krzewienia polskiego folkloru

    „Rudomianka” jest przykładem tego, że folklor nie tylko nie przestaje być aktualną propozycją kulturową, ale wręcz staje się coraz bardziej atrakcyjny. Przez 35 lat działalności zespół urósł z 17-osobowej grupy, która dała mu początek, aż do 170 osób. –...