Więcej

    Wspomnienie 150. rocznicy śmierci Stanisława Moniuszki we współpracy Polaków, Litwinów i Niemców

    Czytaj również...

    W roku 2022 wspominamy rocznicę 150-lecia śmierci polskiego kompozytora, autora oper narodowych — Stanisława Moniuszki (1819-1872). To wyśmienita okazja, aby, mając na uwadze doświadczenia Roku Moniuszkowskiego sprzed trzech lat, przedstawić i promować to, co oprócz oper, okazało się mieć największy potencjał międzynarodowy, czyli muzykę sakralną kompozytora.

    Czytaj więcej: Wileńskie ślady polskich romantyków: Stanisław Moniuszko

    Kartki biografii kompozytora

    Rodzina kompozytora pochodziła z Ubiela koło Mińska, w którym zdobywał pierwsze szlify edukacji muzycznej. W latach 1837-1840 Moniuszko studiował w Berlinie. Tam powstawały i były opublikowane jego pierwsze utwory. Zanim zaproszono go do Warszawy, przez osiemnaście lat (1840-1858) mieszkał i działał w Wilnie. Jego działalność (pomijając podróże) obejmowała więc tereny dzisiejszych Niemiec, Litwy, Białorusi i Polski, a kompozytor znając wiele języków poruszał się swobodnie w kulturze swojego czasu czerpiąc z niej dla siebie i swojej twórczości, i współpracując w tych miejscach z artystami różnych narodowości.

    Kulturalna współpraca Polaków, Litwinów i Niemców

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Dzisiejszy świat zmienia się dynamicznie na naszych oczach. Nieopisane okrucieństwo wojny na Ukrainie rozpoczętej i prowadzonej przez Rosję ma na celu wprowadzić ponownie długotrwałe podziały nie tylko w naszym regionie, ale również w całej Europie. Dlatego tak bardzo istotne jest, aby pokazywać, iż nasze różnice nie oddalają nas od siebie, ale, mogą być dla nas wzajemną inspiracją i wsparciem. Dlatego też artyści z Polski, Litwy i Niemiec, a wraz z nimi instytucje z tych trzech krajów wspólnie pochylą się nad dziełem Moniuszki szukając w niej wartości, wynikających ze wspólnych dla nas wszystkich kulturowych korzeni. Planując to wydarzenie nie sądziliśmy, że właśnie ta międzynarodowa kulturalna współpraca Polaków, Litwinów i Niemców stanie się jasnym i mocnym przesłaniem, że także w ten sposób możemy działać wspólnie na arenie międzynarodowej w naszym regionie i przeciwstawić się tym, którzy chcą nas podzielić i po raz kolejny wprowadzić chaos, strach, terror i nieufność w naszych wzajemnych relacjach.

    90 kompozycji na tematykę religijną

    Twórczość sakralna Moniuszki pozostawała dotychczas zupełnie w cieniu innych dzieł kompozytora i stanowiła margines prezentacji koncertowych, podczas, gdy według mojej opinii, to najpełniejsza autorska wypowiedź twórcy, wypływająca nie z potrzeb merkantylnych lecz wewnętrznych, dotykająca najgłębszych i najważniejszych dziedzin życia. Z tej twórczości niewielką recepcją i tradycją wykonawczą cieszyły się do tej pory cztery Litanie Ostrobramskie, podczas gdy twórczość religijna obejmuje ponad dziewięćdziesiąt kompozycji różnych rozmiarów i gatunków na różnorodny aparat wykonawczy.

    Wymogi czasu

    Przyczyn słabej znajomości tego fragmentu dzieła kompozytora jest wiele. Tuż po śmierci kompozytora, kiedy to w muzyce europejskiej do głosu doszła wielka symfonika i neoromantyczna stylistyka całkowicie przewartościowano artystycznie, ale również po prostu przeredagowano jego dokonania dostosowując ją do wymogów nowej stylistyki, z ewidentną dla nich szkodą. Część z nich nie była wznawiana. Praktyka wykonawcza dzieł Moniuszki była i jest zdominowana poprzez współczesne osiągnięcia estetyczne, przez co nie do końca oddaje, a czasami wręcz wypacza walory muzyczne twórczości kompozytora osłabiając ich wyraz.

    Utwory polskiego twórcy en bloc były postrzegane z jednej strony jako ważny element naszej kultury o mocnym zabarwieniu patriotycznym i narodowym, a z drugiej — jako twórczość mało oryginalna, zgrzebna, wręcz zaściankowa, co stwarzało wrażenie, że dla artystów i odbiorców szukających wartości estetycznych nie jest repertuar wystarczająco interesujący, a dla wykonawców i organizatorów istotny artystycznie. Ta bardzo niesprawiedliwa dla Moniuszki opinia wynikała z niewłaściwej perspektywy percepcyjnej rzutującej na ocenę estetyczną dzieła poprzez pryzmat dokonań twórców działających w późniejszych czasach.

    Czytaj więcej: Wilno, w którym żył, kochał i tworzył Moniuszko

    Nurt HIP

    Na szczęście jej odbiór zmienia się obecnie za sprawą nurtu HIP, w którym powraca się do praktyki wykonawczej sprzed wieków i przywraca się utworom ich pierwotny kształt i blask. Po wydarzeniach Roku Moniuszkowskiego wiemy już, że wykonania historycznie poinformowane kompozycji sakralnych Moniuszki, i to w różnych aspektach, nie tylko dotyczących instrumentarium, ale również, umiejscowienia i wielkości zespołów śpiewaczych, użycia zrewidowanych materiałów nutowych przywraca kompozycjom niezwykły wyraz i głębię świadcząc o świetnym i nierzadko nowatorskim wręcz warsztacie kompozytorskim w kontekście czasu, w którym powstały i twórców jego generacji. A przede wszystkim jest to twórczość do głębi poruszająca emocjonalnie.

    Aż po chóry w towarzystwie organów

    Rok Moniuszkowski przyspieszył prace nad rewizją źródłowych materiałów muzycznych także w kontekście dzieł religijnych. Bardzo się cieszymy, że dzięki współpracy z PWM wiele z nich zabrzmi w czasie naszych koncertów po raz pierwszy w nowej, ale za to maksymalnie zbliżonej do pierwowzoru formie. Zaprezentujemy przegląd różnych form muzycznych, które uprawiał Moniuszko, od wielkich kompozycji symfonicznych po małe i kameralne opracowania na chór z towarzyszeniem organów.

    Aby tak ambitne zamierzenia mogły uzyskać odpowiedni kształt artystyczny, zaangażowaliśmy wysokiej klasy śpiewaków z zespołu wokalnego Gellert Ensemble z Lipska, wybitnych solistów z Polski i Niemiec, a także zespół instrumentalny Goldberg Baroque Ensemble, specjalizujący się w wykonawstwie historycznie poinformowanym, wzmocniony artystami z Niemiec i Litwy oraz dysponujący instrumentarium z epoki kompozytora.

    Mamy nadzieję, że w wielu wypadkach, to z gruntu nowe podejście pozwoli nam zbliżyć się do pierwowzoru i zweryfikować niektóre nawyki słuchowe i estetyczne dotyczące jego twórczości, a monograficzne koncerty poświęcone muzyce sakralnej pozwolą Państwu choć na moment wniknąć w romantyczny świat wewnętrznych przemyśleń i doznań niebanalnego twórcy jakim był Stanisław Moniuszko. 


    prof. dr hab. Andrzej Szadejko,
    pomysłodawca i kurator artystyczny projektu MONIUSZKO_150


     Koncerty w 150. rocznicę śmierci Stanisława Moniuszki 

    26 i 27 maja 2022 r., o godz. 20:00,
    kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Wilnie (Franciszkański, ul. Pranciškonų 1) 

    26 maja 2022, o godz. 20:00 Moniuszko_150 — LITANIE

    Ingrida Gapova (Słowacja/Polska) — sopran
    Marion Eckstein (Niemcy) — alt
    Sebastian Mach (Polska) — tenor
    Tobias Berndt (Niemcy) — bas
    Goldberg Baroque Ensemble (Gdańsk)
    Gellert Ensemble (Niemcy)
    Andrzej Szadejko (Gdańsk) — dyrygent 

    Wstęp wolny. 

    27 maja 2022, o godz. 20:00 Moniuszko_150 — MISSA LATINA

    Vidas Pinkevičius (Litwa) — organy
    Gellert Ensemble (Niemcy)
    Goldberg String Quintet (Polska)
    Andrzej Szadejko (Gdańsk) — dyrygent 

    Wstęp wolny. 

    Projekt pod patronatem Samorządu Miasta Wilna. 

    Materiały muzyczne udostępnione w ramach programu PWM Dziedzictwo Muzyki Polskiej oraz Tutti.pl. 

    Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 

    Organizator: Instytut Adama Mickiewicza 

    Współorganizatorzy:
    Dom Kultury Polskiej w Wilnie
    Rebel Babel Ensamble,
    AMRC production,
    Porta Musicae 

    Partnerzy:
    Wileńskie Centrum Kultury i Duchowości
    Klasztor Braci Mniejszych i Konwentualnych w Wilnie
    Nadbałtyckie Centrum Kultury
    Instytut Polski w Wilnie
    Instytut Polski w Berlinie


    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Afisze

    Więcej od autora

    Przegląd z Marzeną Stankiewicz. „Chciałoby się pomocy od miasta, jak to robi Kłajpeda”

    Gość programu zwróciła uwagę na to, że trenerzy w jej ośrodku są nie tylko trenerami, ale czasem spełniają rolę pedagogów. „Nie tylko fajnie, wesoło, wygrywamy. Jednak nasi trenerzy oddają dużą część życia dla dzieci. Nie tylko kształtują sportowo, ale dużo...

    Środy Literackie 2023 r.

    Na II tom „Poezyj” złożyły się dwa dzieła — „Grażyna” oraz „Dziadów” części II i IV. Wileńskie Muzeum Adama Mickiewicza przez wilnian jest niekiedy nazywane „Domem Grażyny”, bo akurat tutaj „Grażynę” Mickiewicz „wykańczał” i „przepisywał na czysto do druku”....

    Pocopotek „Kuriera Wileńskiego” — idzie luty, szykuj (cepłe) buty

    Szkoły otworzyły przed nami swoje podwoje, a my — chłopaki i dziewoje — nie spowalniamy naszej ciekawości świata! Pucułka dalej dzieli się swoimi spostrzeżeniami z dziećmi Wileńszczyzny (i nie tylko)! Zapraszamy do kolejnych edycji  Pocopotka! Pocopotkowa koleżanka napomina nam: „Zostało...

    Marcin Knackfus, architekt Jego Królewskiej Mości

    Personalia Marcina Knackfusa (Knakfusa) znaleźć można na tablicy wmurowanej na ścianie Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie. Nie jest natomiast znany wizerunek tego królewskiego architekta, profesora wileńskiej uczelni, radnego miejskiego, oficera wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego wspierającego walczące na Litwie z...