Więcej

    „Litwo, Ojczyzno moja…”: słowa, wokół których narosło wiele nieporozumień

    190 lat temu w Paryżu ukazało się pierwsze wydanie „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Nie wszyscy wówczas zrozumieli wielkość dzieła, a wydanie nie cieszyło się dużym zainteresowaniem czytelników.

    Czytaj również...

    Apostrofa, która dotychczas budzi zdziwienie

    „Pan Tadeusz” ukazał się w 1834 r. w Paryżu. Poemat nie od razu został odebrany z aplauzem, posypały się słowa krytyki. Apostrofa, którą zaczyna się „Pan Tadeusz” budziła zdziwienie już wśród współczesnych Mickiewiczowi czytelników. Wiele nieporozumień narosło wokół słów „Litwo, Ojczyzno moja…”.

    „Raził ich prowincjonalizm. Nawet Zygmunt Krasiński, choć przez matkę spokrewniony z Radziwiłłami, i miła mu była pamięć o Wielkim Księstwie, pokpiwał obruszony (…). Cóż powiedzieć o dzisiejszych odbiorcach, często pozbawionych historycznej pamięci, dla tylu z nich początek eposu wydaje się dziwaczny i niezrozumiały (..).  Niektórzy narodowcy czują się obrażeni. A tak… Polscy podejrzewają czasem, że z polskością Mickiewicza było nie całkiem wyraźnie — jakże to, powiadają, narodową epopeję rozpoczynać od zwrotu do Litwy? Natomiast niektórzy narodowcy litewscy myślą, że na początku eposu poeta złożył deklarację narodową i złoszczą się na »odszczepieńca« Mickiewicza, który napisał to po polsku (…)” — pisał w książce „O Adamie Mickiewiczu niekonwencjonalnie, od Wilna po Nowy Jork” Jerzy Surwiło, wileński dziennikarz, autor wielu publikacji o tematyce mickiewiczowskiej.

    Czytaj więcej: Odszedł wileński strażnik pamięci — Jerzy Surwiło

    Przedstawiał się w Paryżu, że jest Litwinem

    Stanisław Cat-Mackiewicz, wybitny publicysta (przed II wojną światową w Wilnie redagował dziennik „Słowo”) tak pisał o „litewskości” Mickiewicza: „W czasach niewoli poetą przemawiającym w imieniu całej Polski jest Adam Mickiewicz, syn Ziemi Nowogródzkiej, wychowanek Uniwersytetu Wileńskiego, nauczyciel w Kownie. »Litwo, Ojczyzno moja…« — pisze z największą tęsknotą do swojej ziemi (…). Mickiewiczowi, gdy przedstawiał się w Paryżu, że jest Litwinem, do głowy nawet przyjść nie mogło, że to znaczy: nie jestem Polakiem. Wprost przeciwnie. Przez podkreślenie, że jest Litwinem, Mickiewicz tylko chciał powiedzieć, że jest najlepszym, najbardziej patriotycznym rodzajem Polaka, najbardziej Polskę kochającym i najmniej z niewolą pogodzonym. Istotnie, wilnianie w tym okresie zarzucali warszawiakom zbytnią wobec Moskali usłużność i ustępliwość. Wyraz Litwin nabrał w tym okresie znaczenie Polaka o nieprzejednanym patriotyzmie (…)”.  

    Koroniarze i Litwini

    — Politycznych emigrantów z terenów polskich oraz z terenów dawnego Księstwa Litewskiego, którzy po upadku powstania listopadowego osiedli w Paryżu było około 10 tys. Pierwsi mianowali siebie koroniarzami, zaś ci, którzy pochodzili z terenów litewskich — Litwinami. Czyli byli oni wszyscy obywatelami jednego państwa — Rzeczypospolitej Obojga Narodów, ale dzielili się na koroniarzy — nie Polaków — i Litwinów. W wielu dokumentach, pamiętnikach Mickiewicza często nazywano Litwinem. Słowacki mając na myśli Mickiewicza, pisał, że ktoś „Litwina wywołał na pojedynek” opowiada w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Alicja Dzisiewicz, kustoszka Muzeum Adama Mickiewicza.

    W roku bieżącym przypada jeszcze jedna ważna data nawiązująca do „Pana Tadeusza”.

    — Dokładnie przed 100 laty został on przetłumaczony na język litewski. W roku 1924 w Kownie, dwaj autorzy, nic o tym nie wiedząc, postanowili przetłumaczyć utwór Mickiewicza na język litewski. Byli to Konstantinas Šakenis i Antanas Valaitis — dodaje Alicja Dzisiewicz.   

    Tej tematyce zostanie poświęcona jedna ze Śród Literackich.

    Czytaj więcej: Ważne daty dla wileńskiego Muzeum Adama Mickiewicza

    Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Afisze

    Więcej od autora

    Pałace wileńskie: dawna rezydencja ekscentrycznego miłośnika sztuki

    W 1778 r. wilnianin Wojnicki nabył tu murowany dom, który stał na posesji karmelitów. Na miejscu tego domu w 1839 r. Karol Gregutowicz zbudował pałacyk. W 1885 r. hr. Ignacy Korwin-Milewski, nowy właściciel budynku, odrestaurował pałacyk, dobudowując drugie piętro....

    Pomoc dla walczącej Ukrainy: litewski Caritas zbiera dary

    Od wtorku do czwartku, dniach 16–18 kwietnia w miastach i miasteczkach na terenie całej Litwy wolontariusze Caritasu będą zbierali pomoc rzeczową, która zostanie przetransportowana do Ukrainy. Czytaj więcej: Litewski Caritas dla Ukrainy. Lista potrzebnych rzeczy dla Siewierodoniecka Pomoc finansowa i rzeczowa —...

    Litwa walczy z alkoholizmem. Dużo zrobiła, ale wyzwania pozostają

    Każdego roku 15 kwietnia Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) apeluje, aby przynajmniej w tym jednym dniu powstrzymać się od spożywania alkoholu. W taki sposób chce zwrócić uwagę na problem alkoholizmu oraz zagrożeń zdrowotnych wynikających z nadużywania alkoholu. Według WHO alkohol znajduje...

    84. rocznica Zbrodni Katyńskiej

    Zbrodnia Katyńska ma bezprecedensowy charakter. Przede wszystkim z tego względu, że jej ofiarą padły tysiące jeńców wojennych, których życie znajdowało się pod ochroną prawa międzynarodowego — w większości oficerów. Niebezpieczny element dla ustroju socjalistycznego — Oficerów oraz przedstawicieli służb mundurowych traktowano...