Dane pokazują, że Litwa wyróżnia się nie tylko wyjątkowo wczesnym kontaktem młodzieży z e-papierosami, lecz także najwyższym w Europie odsetkiem używania bez recepty leków uspokajających i nasennych.
Coraz więcej zatruć wśród niepełnoletnich
„Z powodu zatruć narkotykami i substancjami psychotropowymi osoby niepełnoletnie (do 18 lat) w 2024 r. zwróciły się do placówek ochrony zdrowia 203 razy. Przypadki zatruć wśród niepełnoletnich stanowiły 31,9 proc. wszystkich zarejestrowanych zatruć narkotykami i substancjami psychotropowymi (w 2023 r. — 34,5 proc.). W 2024 r. ogólna liczba osób wyniosła 160, z czego 97 stanowili chłopcy, a 63 dziewczęta. W latach 2015-2021 liczba zatruć wśród niepełnoletnich była zmienna, jednak od 2021 r. obserwuje się wyraźny wzrost zarówno liczby przypadków, jak i liczby osób (w 2021 r. — 96 przypadków, 74 osoby). W 2024 r. najczęstsze zatrucia wśród niepełnoletnich były związane z konopiami (107 przypadków). Dość często odnotowywano także zatrucia innymi i nieokreślonymi narkotykami (51 przypadków), psychodysleptykami (18 przypadków) oraz narkotykami syntetycznymi (11 przypadków)” — poinformowano „Kurier Wileński” w NTAKD.
E-papierosy wśród nastolatków
Według danych krajowych z 2024 r. niemal co trzeci uczeń próbował e-papierosów przed ukończeniem 13 lat. Autorzy raportu podkreślają, że jest to jeden z najwyższych wskaźników w całej Europie. Badanie wykazało, że e-papierosy choć raz stosowało 55,3 proc. 15- 16—latków, podczas gdy średnia unijna wynosi 44 proc.
Raport wskazuje jednak również pozytywne tendencje: spada liczba uczniów używających konopi, epizody ciężkiego upijania się zdarzają się na Litwie niemal dwukrotnie rzadziej niż średnio w Europie. Marihuanę przynajmniej raz w życiu stosowało 11,6 proc. badanych (średnia UE — 12 proc.). W przypadku alkoholu Litwa zbliża się do poziomu europejskiego, choć dziewczęta zaczynają pić wcześniej niż chłopcy.
Profilaktyka w szkołach
„Profilaktyka uzależnień wśród dzieci i młodzieży skupia się na zapobieganiu nałogom i zwiększaniu świadomości w zakresie unikania substancji psychoaktywnych. Najskuteczniejsze są działania prowadzone w szkołach, gdzie uczniowie uczą się o ryzyku używania narkotyków, rozwijają umiejętności społeczne i emocjonalne oraz odporność na presję rówieśników. Wdrażane są akredytowane, naukowo opracowane programy profilaktyczne, a lokalne biura zdrowia publicznego uzupełniają je zajęciami edukacyjnymi, szkoleniami dla rodziców i obozami, docierając również do szerszej społeczności” — poinformowano nas w komunikacie NTAKD.
Dobrostan psychiczny poniżej średniej europejskiej
Najbardziej alarmująca pozostaje skala stosowania leków psychotropowych bez konsultacji lekarskiej. Dane pokazują, że 29 proc. uczniów używało kiedykolwiek receptowych środków nasennych lub uspokajających bez przepisu lekarza, co jest najwyższym wynikiem spośród wszystkich badanych państw.
Indeks dobrostanu psychicznego WHO-5 na Litwie wynosi 50 proc., czyli wyraźnie mniej niż średnia europejska na poziomie 59 proc. Eksperci wskazują, że pogarszający się dobrostan młodzieży może być powiązany z częstszym sięganiem po substancje psychoaktywne.