Tablicę pamiątkową litewski rząd przekazał stołecznemu samorządowi. Z kolei samorząd odda ją w ręce Muzeum Wilna. Tablicę wykonano w 2011 r. z okazji 250. rocznicy urodzin słynnego wileńskiego uczonego.
Renowacja dawnego pałacu
Obecnie odbywa się rekonstrukcja dawnego pałac Kierdejów. Po remoncie otwarte tu zostanie Muzeum Wilna. Dziś siedziba muzeum mieści się przy ul. Niemieckiej 6.
Budynek pałacowy wymaga gruntownej renowacji oraz dostosowania do potrzeb nowoczesnej placówki muzealnej. Muzeum zajmie ogółem 1244 mkw. powierzchni. Na parterze powstaną m.in.: przestrzeń edukacyjna, czytelnia, sklep z pamiątkami, księgarnia, na piętrze stała ekspozycja o Winie, na poddaszu wystawy tymczasowe. Planuje się, że w dawnej oficynie rozlokuje się kawiarnia, w powozowni – sala konferencyjna, administracja muzeum, magazyny. W sezonie letnim na dziedzińcu będą się odbywały wystawy plenerowe. Zespół pałacowy jest wciągnięty na listę obiektów chronionych przez państwo.
Na zagospodarowanie budynku na Muzeum Wilna w budżecie miasta na 2026 r. przeznaczono 2 mln euro.
Czytaj więcej: „Niezrealizowane wileńskie projekty XX wieku”. Muzeum Wilna zaprasza na wystawę
Pałac na wyspie
Pałac Kierdejów mieści się tuż przy bramie wejściowej do Ogrodu Bernardyńskiego. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z początku XVII w. Wtedy u podnóży Góry Giedymina wzniesiono gotycką budowlę, której właścicielami byli możnowładca, chorąży grodzieński Władysław Antoni Kierdej (herbu Bełty) i jego małżonka Katarzyna Rudomina-Dusiacka.
Na starszych mapach widoczne jest, że pałac w Serejkiszkach mieścił się na wyspie oblanej wodami Wilenki, po południowej stronie Zamku Górnego, na tyłach królewskiego młyna. Obecnie jest usytuowany na obszarze, który w XIX w. zajmował Ogród Botaniczny, a później park miejski Cielętnik. W latach 1868–1870 wyspę zlikwidowano, zasypując i kanalizując odnogi Wilenki.
Pałac mocno ucierpiał w latach 1702–1709, podczas wojny szwedzko-rosyjskiej. Wówczas należał do Racheli Teresy Wyhowskiej, żony Antoniego Kazimierza Sapiehy, kasztelana trockiego. W 1786 r. pałac z obszarem dawnego majątku Kierdejów należał już do Uniwersytetu Wileńskiego. Powstał tu uniwersytecki Ogród Botaniczny, na którego terenie hodowano ponad 6 tys. gatunków roślin. W należącym do Alma Mater Vilnensis pałacu mieszkali wówczas profesorowie uczelni, wśród nich Stanisław Bonifacy Jundziłł, twórca Ogrodu Botanicznego.
Czytaj więcej: Ogród Bernardyński – ulubione miejsce spacerów i odpoczynku wilnian
Róża Jundziłła
Stanisław Bonifacy Jundziłł (1761–1847) przyszedł na świat w folwarku Jasiańce w powiecie lidzkim. Uczył się w Lidzie i Szczuczynie (Białoruś), Lubieszowie (Ukraina), a także uczęszczał do szkoły prowadzonej przez Pijarów.
– Przez pewien czas pracował jako nauczyciel, uczęszczał też na wykłady z fizyki i chemii na uniwersytecie. W 1784 r. został księdzem i nadal kontynuował edukację. Wysłuchał kursu chemii, zoologii i botaniki. W 1790 r. w Szkole Pijarów w Wilnie jako pierwszy na Litwie nauczał botaniki i zoologii. W latach 1792–1824 (z przerwami) na Uniwersytecie Wileńskim wykładał mineralogię, botanikę i zoologię – opowiada historyk Paweł Giedroyć.
– Pięć lat spędził za granicą – zapoznał się z ogrodami botanicznymi i florą w Saksonii, Czechach, Niemczech. Przy Szkole Weterynaryjnej w Wiedniu założył ogród botaniczny. Zrezygnował jednak z kariery za granicą i wrócił na Litwę. W 1802 r. uzyskał stopień profesora, przez 25 lat kierował ogrodem botanicznym oraz Katedrą Nauk Przyrodniczych na Uniwersytecie Wileńskim – kontynuuje nasz przewodnik.
W 1799 r. uniwersytecki ogród botaniczny poszerzono. W parku Serejkiskim (dawny Cielętnik) profesor Jundziłł urządził cieplarnie, posadził nowe rośliny, uporządkował zbiory zoologiczne. Dzięki jego staraniom wileński ogród botaniczny stał się jednym z najpiękniejszych i najbardziej zadbanych w Europie.
Jundziłł redagował czasopismo „Dziennik Wileński”, w którym publikował artykuły z zakresu nauk przyrodniczych. Badał florę w okolicach Grodna, Lidy, Wilna, opisał źródła wody mineralnej w Stokliszkach (lit. Stakliškės). Wydawał książki naukowe, w których sporządził m.in. katalog zebranych przez siebie gatunków roślin z Wilna i okolic. Najpopularniejsza jego praca, wykorzystywana do potrzeb szkolnych, to dwuczęściowy podręcznik „Początki botaniki”.
Na cześć profesora w 1816 r. Wilibald Besser, nauczyciel botaniki i zoologii w liceum w Krzemieńcu, nazwał odkryty przez siebie gatunek dzikiej róży Rosa jundzilli Bess.
W 1846 r., rok do śmierci profesora, „Kurier Wileński” opublikował ostatni jego artykuł pt. „O owadach spadłych w Wilnie na Zielonym Moście, tudzież słowo o mannie”.
Zasłużony profesor
Profesor Stanisław Bonifacy Jundziłł zmarł w 1847 r. w Wilnie. Pochowany został na Cmentarzu Bernardyńskim. Z prawej strony pomnika nagrobnego widnieje napis: „Stanisław Bonifacy Jundziłł/Sch. Piar./Zasłużony Profesor Zoologii i Botaniki w Uniwersytecie Wileńskim/Historyi naturalnej w Kraju/ROZKRZEWICIEL/Ogrodu Botanicznego w Wilnie/TWÓRCA”.
Pomnik (rzeźbiarz J. Horbacewicz) ufundował bratanek profesora Józef Jundziłł. „W dowód najczulszej wdzięczności Stryjowi swemu i dobroczyńcy” – głosi nadpis z tyłu nagrobka. W 1897 r. odnowił go spokrewniony z nim doktor Hipolit Jundziłł.
W 2009 r. dzika róża Rosa jundzilli Bess. została przywieziona na Litwę przez przewodniczącą Wspólnoty Litwinów w Szwajcarii Juratė Caspersen. W 2010 r. kwiat ten został posadzony przy grobie Stanisława Bonifacego Jundziłła.
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 04 (12) 31/01-06/02/2026
