Święto na ulicach i w pałacach
Program obchodów 108. rocznicy Odrodzenia Państwa Litewskiego był bogaty. Rano na Cmentarzu na Rossie przy grobie Jonasa Basanavičiusa uhonorowano sygnatariuszy Aktu Niepodległości 16 lutego 1918 r. Na Placu Katedralnym zaprezentowano interaktywny projekt teatru ulicznego „Sygnatariusze idą się sfotografować”.
W południe na Placu Simonasa Daukantasa (Szymona Dowkonta) podniesiono flagi trzech państw bałtyckich — Litwy, Łotwy i Estonii — a wieczorem na prospekcie Giedymina zapłonęło szesnaście ognisk. Transport publiczny w Wilnie był tego dnia bezpłatny.
Odznaczenia i wizyta szefowej PE
W Pałacu Prezydenckim Gitanas Nausėda wręczył odznaczenia państwowe 38 osobom zasłużonym dla Litwy. Wśród nagrodzonych znalazł się Zdzisław Tuliszewski — prokurator Generalnej Prokuratury Republiki Litewskiej, uhonorowany za aktywny wkład w zapobieganie przestępczości zorganizowanej oraz odwagę w dążeniu do obiektywnego zbadania przestępstw związanych z agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
Gościem honorowym obchodów była przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola, która przyjechała do Wilna specjalnie na tę okazję. Wzięła udział w ceremonii podniesienia flag bałtyckich, spotkała się z premier Ingą Ruginienė, prezydentem Nausėdą i przewodniczącym Sejmu Juozasem Olekasem, a także odwiedziła Muzeum Okupacji i Walk o Wolność, rozmawiała z przedstawicielami litewskiego biznesu. Wzięła też udział w uroczystej mszy świętej w wileńskiej katedrze.
W przemówieniu na Placu Daukantasa Metsola podkreśliła więź Litwy z Europą.
„Historia Litwy odzwierciedla historię Europy — to naród hartowany w ogniu historii, który stanął twarzą w twarz z imperiami, aby móc żyć w wolności i godności. Zawsze czułam, jak głośno bije serce Europy w Wilnie, i dziś jestem dumna, że znów je słyszę” — mówiła.
Szefowa PE zaznaczyła, że „w naszej Europie nie ma dużych i małych państw, nie ma starej i nowej Europy — wszyscy w Europie jesteśmy równi”. Zaapelowała o dalsze wsparcie dla Ukrainy. „Europa od samego początku wspierała Ukrainę i nie wycofamy się. Przyszłość Ukrainy zadecyduje o przyszłości Europy”.
Przemówienie zakończyła po litewsku: „Niech żyje Litwa! Niech żyje Europa!”.
Ponad tysiąc uczniów w pochodzie
Tradycyjnym punktem obchodów była parada młodzieży „Drogą państwa litewskiego”. Ponad tysiąc uczniów ze szkół w Wilnie i całej Litwie przemaszerowało z Placu Katedralnego na Cmentarz na Rossie, niosąc flagi Litwy i swoich szkół. W paradzie brały udział także liczne polskie szkoły na Litwie.
Pochody organizowane są od 2016 r. i stały się tradycją stolicy — ich uczestnicy odwiedzają 16 miejsc ważnych dla historii państwa litewskiego.
Media litewskie przytaczają wypowiedzi uczestników obchodów.
„Jest to dla mnie przypomnienie, że wszystko ma swoją cenę i to niemałą, i że nie możemy zasnąć. Musimy być czujni” — mówiła 49-letnia nauczycielka Kristina Petrošienė.
45-letnia adwokatka Živilė Guliakatauskė zwróciła uwagę, że „wolność nie jest czymś oczywistym, wolność jest przywilejem i odpowiedzialnością przede wszystkim wobec dzieci. Jest też przypomnieniem dla całego świata, że pamiętamy, jesteśmy wdzięczni, szczęśliwi i tego samego życzymy wszystkim, którzy jeszcze nie mają tego przywileju, przede wszystkim Ukrainie”.
„Musimy się cieszyć, że na razie jesteśmy wolni, możemy swobodnie podróżować, wyrażać swoje myśli, otwarcie krytykować władzę i nie być za to wsadzani do więzienia” — zwracał uwagę 45-letni przedsiębiorca Justinas Špokaitis.
19-letni uczeń Augustas Oržlovas przyznał, że po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r. zrozumiał konieczność wzmocnienia obrony. „Po rozpoczęciu wojny zrozumiałem, że musimy więcej inwestować w naszą obronę” — powiedział.
Wieczorem organizacja społeczna „Pro Patria” tradycyjnie przeprowadziła pochód z pochodniami.
Życzenia z całego świata
Litwie z okazji święta pogratulowali przywódcy Europy i świata. Prezydent USA Donald Trump podziękował za współpracę w kwestiach dotyczących Chin i Białorusi oraz docenił litewskie wydatki na obronność — w tegorocznym budżecie stanowią one 5,38 proc. PKB.
„Doceniam zobowiązanie Litwy do bycia jednym z liderów Sojuszu pod względem wydatków na obronność. Stany Zjednoczone dziękują również Litwie za hojną propozycję pokrycia wszystkich kosztów związanych z rotacyjnymi siłami amerykańskimi” — napisał Trump.
Prezydent Polski Karol Nawrocki podkreślił wspólne wysiłki na rzecz bezpieczeństwa wschodniej flanki.
„Podejmujemy wspólne wysiłki, aby zapewnić bezpieczeństwo wschodniej granicy UE i NATO, a także zwalczamy zagrożenia hybrydowe”.
Emmanuel Macron podziękował Litwie za wsparcie Koalicji Chętnych, a papież Leon XIV modlił się o jedność w dążeniu do pokoju i sprawiedliwości. Gratulacje przesłali także prezydenci krajów bałtyckich oraz monarchowie Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Szwecji i Japonii.
Czytaj więcej: Roberta Metsola na Dzień Niepodległości przemówiła w Wilnie. Spotkała się m.in. z przedsiębiorcami