Więcej

    O kolorystyce elewacji pałacu Tyszkiewiczów w Wace (cz. 3)

    Czytaj również...

    Pałac w Wace „jak za Tyszkiewiczów” w kwietniu 2021

    W tym miejscu przypomnę, że ochra, czyli ugier jest nieorganicznym, ziemnym pigmentem o barwie od żółtej po czerwień i brąz. Z dawien dawna był wykorzystywany jako barwnik w przemyśle i budownictwie. Dlatego też cegły, z których został wzniesiony pałac wacki, mają kolor ugrowy. W wypadku koloru ścian w Wace, w założeniu Marconiego, ugier nie miał być znaczący. O ile mi wiadomo, w Wace skorzystano z eksploatowanych od wieków odkrywek złoża ochry (dziś już nieczynnych, ale udostępnianych turystom) we francuskim Roussilon, obecnie leżącym w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże.

    Paul Cezanne mawiał: „Istnieje kolorowa logika”. W przypadku wątpliwości, w celu ustalenia właściwego koloru, decyzja powinna zapaść po publicznej debacie. Należy jednak uwzględnić i tradycję. Przy tym decydujący głos powinni mieć niezależni konserwatorzy zabytków. W tym celu należy wykonać odkrywki najstarszych warstw tynku wszystkich czterech stron elewacji, a nie fragmentu jednej. Dostać się do pozostałości powłok malarskich, zwłaszcza z etapu rozbudowy o skrzydła. Porobić próbki i zbadać je pod kątem koloru, pigmentu i spoiwa, poddając dokładnej analizie laboratoryjnej. Tymczasem budzi wątpliwość, czy ktoś w ogóle wziął pod uwagę, że do 2020 r. wacki pałac był już trzy razy tynkowany i sześć razy (w niektórych miejscach nawet więcej) malowany? Pod osłoną pandemii, w zdumiewająco szybkim czasie go przemalowano, dlatego jego obecna „renowacja” budzi kontrowersje.

    Czytaj więcej: O kolorystyce elewacji pałacu Tyszkiewiczów w Wace (cz. 1)

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Osobiście nigdy nie widziałam tak pstro (feeria 5 barw!) pomalowanego zabytku. Sam kolor natomiast jest znajomy. Za cara malowano i przemalowywano nim elewacje rosyjskich urzędów i instytucji. Dlatego na znak protestu, a nie tylko w pogoni za nowymi trendami w architekturze, kościoły i budynki mieszkalne (zarówno budowane, jak i te wymagające odświeżenia) pociągano jasnymi kolorami, mocno rozbielano ugry. Jak już wspominałam, ugier/ochra jest barwnikiem używanym od czasów prehistorycznych. Z pewnością był on użyty także do barwienia farby wapiennej w Wace. Ale ówczesne standardy i styl budownictwa II poł. XIX w., także pogoń arystokracji za modą swego czasu, narzucały kolory delikatne, pastelowe lub odcienie bieli. Dodatek ugru był niewielki.

    Co ważniejsze: zwyczajowość (biały kolor wielopokoleniowego domu Tyszkiewiczów) czy historia? W wypadku Waki ugry z pewnością mają podstawę historyczną w zastosowaniu do farby wapiennej, dlatego wybrałabym wersję pośrednią. Pastelowa wersja pałacu byłaby tą najwłaściwszą. Koniecznie z orzechową stolarką.

    Tyszkiewiczowski pałac jako tonący „Titanik” na rys. wilnianina Kiriłła Szczerbaka

    Wnioski

    O tożsamości konkretnego kraju stanowi dziedzictwo narodowe. Pałac wacki jest istotną częścią dziedzictwa Litwy, wypracowanego przez wiele pokoleń naszych poprzedników różnej narodowości. Po przyłączeniu w 1996 r. Waki Trockiej do Wilna stał się niewątpliwie jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów architektonicznych stolicy litewskiej. Jak i wszystkie zabytki historyczne powinien być objęty ścisłą opieką konserwatorską. Wchodzi tu w grę nie tylko estetyka, ale i etyka – poszanowanie pamięci historycznej.

    Tyszkiewiczowska Waka pod k. XIX w. na rys. Ojarasa Mašidlauskasa, artysty-malarza z Waki

    Czytaj więcej: O kolorystyce elewacji pałacu Tyszkiewiczów w Wace (cz. 2)

    Obecna wersja kolorystyczna lica byłego reprezentacyjnego pałacu Tyszkiewiczów w Wace (ugier ścian z ciemniejszymi detalami architektonicznymi w trzech różnych kolorach, z niemal czarnymi kapitelami) jest dziwaczna. Bodajże najbardziej uderza wybór koloru ścian i podkreślenie detali jeszcze ciemniejszymi barwami, co powoduje rozbicie klasycystycznej elewacji budynku. Bardzo ciemne gzymsy akcentują podział horyzontalny, powodując optyczne spłaszczenie, obniżenie bryły architektonicznej odwrotnie do założenia, zgodnie z którym rytm pilastrów (piony) miał za zadanie optycznie podwyższyć elewacje hrabiowskiej rezydencji. Również zaakcentowanie ciemnym kolorem dekoracji okiennych ją przytłoczyło. W oryginale czysta, piękna stylistycznie – została rozbita i pomniejszona. Stała się nielogiczna.

    Podkreślenie detali jeszcze ciemniejszymi barwami powoduje rozbicie klasycystycznej elewacji budynku

    Ogólna zasada koloru w architekturze ma podkreślać, eksponować i uwypuklać idee architekta. Z przykrością konkluduję, że użyty niewłaściwy kolor i błędne podkreślenie detali zakłóciły odbiór eleganckiej architektury pałacu w Wace Trockiej, oryginalnego projektu (II poł. XIX w.) autorstwa Leandro Jana Marconiego. Smutne, że w Wace zignorowano generalną zasadę obowiązującą w malowaniu fasad na całym świecie: kolor tła ciemniejszy, kolor detali architektonicznych jaśniejszy (gzymsy, opaski okienne, profile, ościeża, kapitele). „Mimo wszystko istnieje ARCHITEKTURA” (Le Corbusier). W wersji obecnej, poprzez agresywność barw, logika architektury wackiego pałacu została zaburzona.


    Liliana Narkowicz
    Fot. archiwum własne aurorki


    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Afisze

    Więcej od autora

    Tegoroczną Nagrodę Wolności poświęcono prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu

    Ukraina — państwo demokratyczne „Dzisiaj Ukraina jest europejskim państwem demokratycznym, które musi walczyć o przetrwanie swojego terytorium, kultury i narodu, a także o wolność nas wszystkich. Dlatego Komisja Nagrody Wolności proponuje przyznać tegoroczną Nagrodę Wolności prezydentowi Ukrainy za zasługi jego...

    Nauka, która robi biznes z biznesem czyli Konferencja z Polonią Sieci Badawczej Łukasiewicz

    Prelegentami będzie 16 polskich naukowców z czołowych ośrodków badawczych na świecie oraz praktyków biznesu. Wydarzenie rozpocznie się 15 grudnia o 16:00 w siedzibie Łukasiewicz - Instytut Lotnictwa oraz online. Nazwa wydarzenia: Konferencja z Polonią 2022 Początek wydarzenia: 15 grudnia 2022 r....

    155. rocznica urodzin Marszałka Piłsudskiego w Zułowie [GALERIA]

    5 grudnia 1867 r. w majątku Zułów urodził się Józef Klemens Piłsudski. Do dziś w Zułowie mieszkańcy Wileńszczyzny upamiętniają ważne rocznice, w tym dzień narodzin Marszałka Piłsudskiego. W tym roku uroczyste obchody 155. rocznicy urodzin Marszałka zorganizował Urząd do...

    Poszukuję śladów rodziny na Wileńszczyźnie

    Wiele informacji o rodzinie udało mi się zebrać, ale zagadką pozostaje stary pergamin, który widziałem w domu rodzinnym.  Mojemu ojcu i babci udało się wyrwać z Sowietów dopiero w 1922 roku. Wiadomo, w jakim stanie wrócili… Kilka lat później, mój ojciec Edmund Wojciechowicz...