Wydarzenia sprzed 47 lat: most nad Wilią nie wytrzymał ciężaru tłumu

Aktualnie Wilno ma 22 mosty. Najnowszy jest most Króla Mendoga. W kwietniu 1975 r. w pobliżu miejsca, w którym obecnie znajduje się most, doszło do tragicznego wydarzenia, które wstrząsnęło całym miastem.

Most Króla Mendoga w czasie budowy.
Najnowszy most Króla Mendoga oddany został do użytku 6 lipca 2003 r.
| Fot. Marian Paluszkiewicz

Najdłuższy wileński most

Najdłuższy jest most nad Wilią Valakampiai. Jego długość wynosi 341,5 m. Przez pewien czas most ten był najdłuższy na Litwie. Wybudowana w 1972 r. kablobetonowa konstrukcja dla samochodów i pieszych o szerokości 21 m łączy Żyrmuny z Antokolem. Do 1975 r. most ten był też najdłuższy na Litwie. Wyprzedził go most Jurbarkas nad Niemnem (zbudowany w 1975 r., otwarty w 1978 r.), który do dziś jest najdłuższym mostem samochodowym w kraju. Jego długość wynosi 494 m.

Nad Wilenką najkrótsze mosty

Najkrótszym mostem wileńskim jest most Bernardyński (Bernardinų) o długości 18,07 m i szerokości 8,4 m. Zbudowana w 1880 r. żelazna konstrukcja znajduje się na Zarzeczu i łączy ulice Malūnų ir Maironio. Źródła historyczne podają, że pierwsza drewniana kładka nad Wilenką w tym miejscu powstała w 1838 r.

Najkrótsze mostki nad Wilenką łączą Starówkę z Zarzeczem
| Fot. Marian Paluszkiewicz

Zielony Most

Najstarszym mostem jest Zielony Most (długość 102,9 m, szerokość 24 m), który łączy ulice Wileńską i Kalwaryjską. Zbudował go horodniczy wileński Ulryk Hozjusz. Most oddano do użytku w 1536 r. Pierwotnie był to most drewniany, kryty, ze sklepikami. Był kilkakrotnie niszczony i przebudowywany. W 1739 r. pomalowano go na zielono — stąd nazwa. W 1894 r. wzniesiono żelazny most, który w lipcu 1944 r. został wysadzony w powietrze przez uciekających z Wilna Niemców. Odbudowany został w 1952 r.

Czytaj więcej: Zielony Most bez rzeźb

Zielony Most jest najstarszy w Wilnie, zbudowany został w 1536 r.
| Fot. Marian Paluszkiewicz

Most Króla Mendoga

Niedaleko najstarszego mostu nad Wilią mieści się najnowszy wileński most. Jest to most Króla Mendoga. Oddany został do użytku 6 lipca 2003 r. z okazji 750. rocznicy koronacji pierwszego i jedynego litewskiego króla. Jest to konstrukcja o długości 101 m i szerokości 19,7 m. W czasach sowieckich w pobliżu miejsca, w którym obecnie znajduje się most Króla Mendoga, zbudowano sezonowy most pontonowy dla pieszych. Przed 47 laty doszło tu do tragicznego wydarzenia.

Koncert zakończył się tragedią

13 kwietnia 1975 r. z okazji Dni Kultury Węgierskiej w ZSRR w mieszczącej 5 tys. widzów Hali Koncertowo-Sportowej tzw. Pałacu Sportu, wystąpił węgierski zespół rockowy Syrius. Na koncert przyszli nie tylko wilnianie, ale też widzowie z całej Litwy. Koncert zakończył się około godziny 22.00, już o zmierzchu. Most pontonowy nie był jeszcze wtedy gotowy — jego budowa miała się zakończyć w dniach 7-11 kwietnia, ale z powodu wiosennej powodzi wciąż przekładano terminy.

— Po koncercie część widzów ruszyła w stronę Zielonego Mostu, część zaś postanowiła skrócić drogę na drugi brzeg i przejść przez niewykończony most pontonowy — wspomina w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Andrzej Zinkiewicz, świadek ówczesnych wydarzeń.

Most pontonowy runął w kwietniu 1975 r. | Fot. domena publiczna

Barierki nie powstrzymały tłumu

Przy moście stały tablice i barierki, które jednak nie powstrzymały tłumu.

— Wielu nawet nie podejrzewało, że chodzenie po moście jest niebezpieczne. Najpierw przez most przechodziły tylko pojedyncze osoby lub małe grupy, potem ruszył cały tłum. Most nie był w stanie utrzymać ciężaru kilkuset osób, a jeden jego koniec oderwał się od brzegu. Popękały liny zabezpieczające, rzeka porwała przewracające się pontony, a ludzie zaczęli wpadać do wody. Na głowy tonących padały belki — opowiada wilnianin.

Ludzie wpadali do lodowatej wody w całkowitej ciemności

Głębokość rzeki w tym miejscu wynosiła około 4 metry. Akcję ratunkową utrudniała ciemność i lodowata kwietniowa woda Wilii. Niektórzy spędzili w wodzie prawie dwie godziny. Karetki pogotowia i straż pożarna niewiele mogły pomóc ludziom uwięzionym w wodzie — tylko oświetliły rzekę reflektorami. Dopiero później pojawił się zespół nurków i wojsko, które pomogło ratować tonących. Po pewnym czasie poinformowano o 4 ofiarach wydarzenia i 31 osobach, które ucierpiały podczas zawalenia się mostu. Krążyły pogłoski, że w rzeczywistości utonęło około 20 osób. Mówiono też, że część wyciągniętych z wody ludzi zmarła w szpitalach, ale prawdziwa przyczyna ich śmierci nie została wskazana. We wrześniu sąd wydał orzeczenie, na mocy którego oskarżono o spowodowanie tragicznego wypadku wykonawcę prac i głównego inżyniera, którzy nie ukończyli mostu na czas i nie podjęli odpowiednich działań w celu jego zabezpieczenia. Wykonawcę skazano na trzy lata pozbawienia wolności, głównego inżyniera na dwa. Ludziom, którzy ucierpieli na skutek wypadku, wypłacono rekompensaty w wysokości blisko 2 tys. rubli na osobę.

Najdłuższy most dla pieszych

Za Zielonym Mostem mieści się most Biały, najdłuższy wileński most dla pieszych. Most o długości 240 m i szerokości 6 m został wybudowany w 1995 r. Autorem projektu jest zasłużony architekt litewski Algimantas Nasvytis. W 2006 r. most pomalowano na biało. Przez kilka lat trwały prace nad zagospodarowaniem terenów w pobliżu Białego Mostu. Na terenie blisko 9 ha rozmieszczono 9 boisk do siatkówki plażowej, 3 dwustronne boiska do koszykówki, place zabaw dla dzieci, boiska do gimnastyki plenerowej i fitnessu plenerowego, a także park deskorolkowy. Zimą czynna była tu ślizgawka, latem zaś wilnianie mają tu plażę nad Wilią.

Czytaj więcej: Boże Narodzenie wraca do Wilna