Więcej

    Relacje z Rosją ciążą nad wspólnotą narodów, które wyszły z dawnej Rzeczpospolitej

    29 czerwca prof. Andrzej Nowak wygłosił wykład pt. „Polska i Rosja. Sąsiedztwo wolności i despotyzmu” w ramach cyklu „Kolokwia Warszawsko-Wileńskie” w Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie.

    Czytaj również...

    29 czerwca prof. Andrzej Nowak wygłosił wykład pt. „Polska i Rosja. Sąsiedztwo wolności i despotyzmu” w ramach cyklu „Kolokwia Warszawsko-Wileńskie” w Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie.

    Czytaj więcej: Kolokwia Warszawsko-Wileńskie: „Polska i Rosja. Sąsiedztwo wolności i despotyzmu”. Wykład prof. Andrzeja Nowaka

    Prof. Andrzej Nowak.
    Prof. Andrzej Nowak wygłosił wykład pt. „Polska i Rosja. Sąsiedztwo wolności i despotyzmu”
    | Fot. ZW, Bartosz Frątczak

    Przed jego rozpoczęciem do słuchaczy wykładu zwrócili się przedstawiciele organizatorów prof. Ramunė Šmigelskytė-Stukienė (zastępczyni dyrektora Pałacu Książąt ds. kultury i nauki), Urszula Doroszewska, ambasador RP w Republice Litewskiej oraz dr Andrzej Pukszto, współorganizator cyklu spotkań, koordynator Stacji Wileńskiej Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.

    Czytaj więcej: Ambasador Doroszewska w rocznicę Konstytucji 3 maja: „Różniliśmy się od tych sąsiadów, dla których prawem była wola władcy”

    Potrzeba spojrzenia w historię tego trudnego sąsiedztwa

    Wykład prof. Andrzeja Nowaka podejmował historyczne, aczkolwiek bardzo aktualne, tematy. Dotyczył historii stosunków Rzeczpospolitej Obojga Narodów, a później Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy z Rosją, źródeł rosyjskiej mentalności jak i rosyjskiego imperializmu.

    — Relacje z Rosją ciążą nad wspólnotą narodów, które wyszły z dawnej Rzeczpospolitej (…) Dziś wymagają pewnie obserwacji politycznej, ale wydaje mi się, że spojrzenie na historię tego bardzo trudnego sąsiedztwa jest konieczne, byśmy zrozumieli teraz, co może się zdarzyć i jak powinny być ustawione warunki gry politycznej w najbliższych miesiącach, latach, by agresja rosyjska nigdy się nie powtórzyła — mówił prof. Nowak.

    Według prelegenta kluczem do zrozumienia tego problemu jest porównanie systemów politycznych tych dwóch wspólnot. Jednej, rosyjskiej, moskiewskiej i drugiej, Polski, Litwy i Rusi. Powołując się na rosyjskich badaczy, prof. Nowak wskazał, że charakterystyczna dla rosyjskiego modelu władzy jest akceptacja przez poddanych przemocy władcy nie tylko wobec obcych, sąsiadów, ale także wobec nich samych. Polska i Litwa to natomiast państwa, które wyrosły z kultury umowy politycznej, czego przykładem może być Konstytucja 3 Maja w Zaręczeniu Wzajemnym Obojga Narodów. — Ponieważ część obywateli była niezadowolona z tego, że w Konstytucji nie pojawia się słowo Litwa, to prawo zostało poprawione i uzupełnione. Polacy i Litwini przez kilka miesięcy dyskutowali i umówili się, znajdując rozwiązanie satysfakcjonujące dla obu stron — mówił profesor.

    Ukraina jest alternatywą dla Rosjan

    Mówiąc o rosyjskiej agresji na Ukrainę, Nowak wskazywał, że Putin najechał na Ukrainę, gdyż ukazywała ona alternatywę dla mieszkańców Rosji. — Ukraińcy mówią podobnym językiem do rosyjskiego, są narodem w dużej części prawosławnym, ale nie ma tam samodzierżawia, nie ma powierzenia się państwu, z uznaniem przemocy państwowej. Obowiązuje tam kultura umowy i ograniczenia przemocy państwowej — zauważył prelegent.

    Ostatnie, przedwakacyjne spotkanie, pomimo upałów przyciągnęło bardzo wielu słuchaczy.

    — To potwierdza aktualność tematu, jak również fakt, że prof. Nowak jest na Litwie znaną postacią — mówi „Kurierowi Wileńskiemu” dr Andrzej Pukszto.

    Był to już szósty wykład z cyklu „Kolokwia Warszawsko-Wileńskie”, organizowany w Litewskim Muzeum Narodowym — Pałacu Wielkich Książąt Litewskich.

    „Myślę, że udało nam się znaleźć złoty środek, zachować interdyscyplinarność, równowagę pomiędzy polityką, kulturą i nauką” — mówi dr Andrzej Pukszto
    | Fot. ZW, Bartosz Frątczak

    Złoty środek i interdyscyplinarność

    — Myślę, że udało nam się znaleźć złoty środek, zachować interdyscyplinarność, równowagę pomiędzy polityką, kulturą i nauką. Wszystkie te spotkania związane były z historią i współczesnością całego naszego regionu, pokazywały miejsce, jakie w tym regionie zajmują Polska i Litwa — mówi dr Andrzej Pukszto.

    Jak zauważa, wiele wykładów koncentrowało się wokół tematyki Ukrainy. — Nie planowaliśmy tego, rozpoczynając nasz cykl; wszystkie tematy były umówione jeszcze przed rozpoczęciem rosyjskiej agresji na Ukrainę, ale tak rzeczywiście się stało. Wydaje mi się, że w naturalny sposób pojawiały się w nich odniesienia do spraw, które dziś są najbardziej aktualne — podkreśla rozmówca „Kuriera Wileńskiego”.

    Przypomnijmy, że w ramach cyklu w pierwszym półroczu 2022 r. wykłady wygłosili: prof. Richard Butterwick-Pawlikowski (Kolegium Uniwersyteckie w Londynie, Szkoła nauk słowiańskich i wschodnio-europejskich), prof. Brigitte Gautier (Uniwersytet w Lille), John Micgiel (Uniwersytet Columbia, Studium Europy Wschodniej UW), Mykoła Riabczuk (Instytut Studiów Politycznych i Etnicznych NANU, Kijów) i dr Adam Eberhardt, dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich im. Marka Karpia, Pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów RP do spraw Wspierania Reform w Republice Mołdawii.

    Czytaj więcej: Wilno stało się centrum zagadnień dotyczących Wschodu

    Ostatnie, przedwakacyjne spotkanie, pomimo upałów przyciągnęło bardzo wielu słuchaczy
    | Fot. ZW, Bartosz Frątczak

    Jesienią kolokwia powrócą

    „Kolokwia Warszawsko-Wileńskie” powrócą do Pałacu Wielkich Książąt Litewskich po wakacyjnej przerwie. 21 września prof. Helena Krasowska (Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk) wygłosi wykład pt. „Biografie językowe: losy ludzi — losy rodzin — losy języków”, 13 października Daniel Fried (były ambasador USA w Polsce, ośrodek analityczny „Atlantic Council”) zaprezentuje temat „USA i wojna na Ukrainie: Dzisiejsza sytuacja i perspektywy na przyszłość”, a 23 listopada gościem kolokwiów będzie prof. Igor Cependa (Rektor Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka w Iwano-Frankiwsku) z wykładem „Ukraina 2022”.

    Cykl comiesięcznych spotkań objęty jest Patronatem Honorowym Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Elżbiety Witek oraz Marszałek Sejmu Republiki Litewskiej Viktorii Čmilytė-Nielsen.


    Więcej od autora

    „Wyższe wykształcenie jest wartością samą w sobie”. Absolwenci wileńskiej filii UwB otrzymali dyplomy

    „W tym roku świętujemy 15-lecie Filii Uniwersytetu w Białymstoku. Tej rocznicy będzie poświęcona specjalna wrześniowa konferencja, którą przygotowujemy. Chciałem zaznaczyć, że się ciągle rozwijamy” — powiedział podczas uroczystości dyrektor Filii Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie Wydziału Ekonomiczno-Informatycznego, dr hab....

    100 lat „Słowa”: To fenomen, który zdecydowanie przerósł ramy Wilna

    Gazeta powstała jako lokalny opiniotwórczy dziennik wydawany w Wilnie, postrzegany jako organ prasowy monarchistów, konserwatystów i litewskiego ziemiaństwa skupionych w Stronnictwie Prawicy Narodowej, a następnie po 1926 r. w Organizacji Zachowawczej Pracy Państwowej. Konserwatywnie i zachowawczo Początek dało jej środowisko tzw....

    Kraszewski — najbardziej litewski z polskich romantyków

    — Nie ma wątpliwości, że jest to twórca niezwykle ważny z perspektywy litewskiej literatury i kultury. Zauważyli to już przywódcy XIX-wiecznego litewskiego ruchu narodowego, określając go jako twórcę litewskiego eposu narodowego — mówi dr Irena Fedorowicz z Uniwersytetu Wileńskiego. Urodził...

    Szydłowo zaprasza Polaków

    W dniach 7–15 września do miejsca objawień maryjnych będą podążać pielgrzymi ze wszystkich stron Litwy, a także wielu zagranicznych turystów. W tym roku swoje miejsce podczas tych uroczystości będą mieć także Polacy, bo 9 września zostanie tam odprawiona Msza...