Seminarium Duchowne Diecezjalne

Zakład ten mieścił się obok seminarium diecezjalnego, przy ulicy Biskupiej (obecnie Uniwersyteckiej) i nazywano go „alumnatem papieskim”	  Fot. Marian Paluszkiewicz
Zakład ten mieścił się obok seminarium diecezjalnego, przy ulicy Biskupiej (obecnie Uniwersyteckiej) i nazywano go „alumnatem papieskim” Fot. Marian Paluszkiewicz

Przy biskupstwie wileńskim działo Seminarium Duchowne Diecezjalne. Zostało założone w 1582 roku na mocy dekretu erekcyjnego, wydanego w Wilnie 11 stycznia 1582; założycielem seminarium był biskup, a potem kardynał Jerzy Radziwiłł (1556-1600), który chciał jak najprędzej wprowadzić w życie uchwały Soboru Trydenckiego.

Biskup Jerzy Radziwiłł kupił w tym roku budynek przy ulicy Biskupiej, obok pałacu biskupiego i alumnatu. Od 1774 r. seminarium mieściło się w dawnym klasztorze karmelitów przy kościele św. Jerzego. Było wydziałem teologicznym Uniwersytetu Wileńskiego. Wykładowcami w seminarium byli profesorowie uniwersytetu. Seminarium zarządzali najpierw księża jezuici, potem zakonnicy ze zgromadzenia komunistów, zwanych bartoszkami, później księża misjonarze i wreszcie księża diecezjalni. Po 1919 roku rektorem seminarium był ks. Jan Uszyło (1869-1950) , wicerektorem był Karol Lubianiec (1866-1942), zamordowany przez hitlerowców w 1942 roku w Wilejce, profesorami m. in. byli: ks. Zygmunt Lewicki (historia, sztuka kościelna, język niemiecki), ks. Stanisław Miłkowski (patrologia), ks. Adam Sawicki, późniejszy biskup (dogmatyka, homiletyka, pedagogika), ks. Adam Cichoński (Pismo Święte), ks. Józef Reszeć (filozofia).

Girl in a jacket

Seminarium Duchowne Papieskie

Założone zostało w Wilnie w 1582 roku za rządów biskupa Jerzego Radziwiłła, przez legata papieskiego w Polsce Antonio Possewino (1534-1611). Papież Grzegorz XIII (1502-1585) ofiarował na ten cel 1 000 dukatów, a potem inni papieże co roku przysyłali na utrzymanie po 2 000 dukatów. Seminarium było przeznaczone dla kleryków unickich; kierowali nim jezuici. Uczyli się tam klerycy, początkowo łacińskiego obrządku, i bazylianie. Papież Benedykt XIV zalecił umieszczać w seminarium tylko unitów z archidiecezji wileńskiej, diecezji chełmskiej, włodzimierskiej, pińskiej, połockiej i smoleńskiej. Zakład ten mieścił się obok seminarium diecezjalnego, przy ulicy Biskupiej (obecnie Uniwersyteckiej) i nazywano go „alumnatem papieskim”. Alumnat dotrwał do kasaty jezuitów, po kasacie seminarium opiekowali się bazylianie, przetrwało do zamknięcia Uniwersytetu Wileńskiego. Seminarium papieskie przestało istnieć w 1830 roku.

Seminarium Duchowne Główne

Seminarium Duchowne Główne w Wilnie zostało założone przez bpa Hieronima Strojnowskiego w 1803 roku. Po wielu zabiegach udało się Strojnowskiemu wyjednać ukaz cara Aleksandra I w 1803 r.; na mocy tego ukazu w seminarium mieli się kształcić wybrani klerycy z seminariów diecezjalnych — mohylewskiego, wileńskiego, łuckiego, żmudzkiego, kamienieckiego i mińskiego, a także z seminariów unickich; w Seminarium Głównym wykładali przeważnie profesorowie Uniwersytetu Wileńskiego; mieściło się to seminarium w murach d. klasztoru augustiańskiego; klerycy słuchali wykładów teologii, historii i prawa, Pisma Świętego, a także literatury łacińskiej i polskiej, historii naturalnej, botaniki, fizyki, higieny i języków: greckiego i hebrajskiego. Ponadto obowiązkowe były: język rosyjski i niemiecki lub francuski. Pierwszym rektorem był Walenty Znamierowski, który w 1807 roku otworzył Seminarium Główne w murach augustiańskich; po śmierci Znamierowskiego w 1810 r., rektorem został Benedykt Kłągiewicz. W 1828 Kłągiewicz przyłączył do tego zakładu seminarium diecezjalne; ostatnim rektorem był ks. Markiewicz, a w 1833 seminarium to zamknięto, a na jego miejsce utworzono Akademię Duchowną Rzymsko-Katolicką. Zalążkiem akademii był Wydział Teologiczny zamkniętego Uniwersytetu Wileńskiego. 11.02. 1832 akademia rozpoczęła działalność, rektorem jej został ks. prof. Alojzy Osiński, późniejszy biskup sufragan łucki, urząd pełnił do 1839 roku; po nim rektorem został Antoni Fijałkowski, późniejszy arcybiskup mohylewski. Profesorami akademii byli m. in. Skidełł, Anioł Dowgird, Leon Borowski, Łobojko, Kukolnik; w sierpniu 1842 akademię przeniesiono do Petersburga.