Więcej

    Wilno było ważną kartą w życiu Hanki Ordonówny

    120 lat temu w Warszawie, w rodzinie Władysława i Heleny Pietruszyńskich, urodziła się córka Maria Anna. W przyszłości stała się jedną z największych gwiazd przedwojennych scen teatralnych. Publiczność poznała ją jako Hankę Ordonównę.

    Czytaj również...

    Jako piosenkarka zadebiutowała w 1918 r. na scenie kabaretowej warszawskiego teatru Sfinks. Miała wówczas 16 lat. W latach trzydziestych okrzyknięto ją największą gwiazdą polskiego kabaretu. Była również popularną aktorką filmową. Debiutowała w filmie niemym. Największą popularność przyniosły jej filmy „Szpieg w masce” (1933) i „Parada gwiazd Warszawy” (1937), w których zabrzmiały jej legendarne przeboje „Miłość ci wszystko wybaczy” i „Na pierwszy znak”. W okresie międzywojennym dawała recitale na scenach Francji, Niemiec, USA, Egiptu.

    Czytaj więcej: Piosenki, które łączą Polaków

    Ślub z hrabią

    W 1931 r. poślubiła hr. Michała Tyszkiewicza, właściciela majątku Orniany (Arnionys) położonego w odległości 62 km od Wilna, 10 km od Podbrodzia. W Wilnie mieli mnóstwo przyjaciół, a jednymi z nich byli Konstanty Ildefons i Natalia Gałczyńscy.

    — Jesienią 1934 r. do mieszkania Gałczyńskich przy ulicy Młynowej nadszedł list od hrabiego Michała Tyszkiewicza. Hrabia zapraszał Gałczyńskich do Ornian. Tuż przed świętami Bożego Narodzenia odwiedziła poetę sama Hanka Ordonówna i ponowiła zaproszenie. W ten sposób Konstanty Ildefons i Natalia Gałczyńscy kilka tygodni w czasie ferii zimowych 1934-1935 i lato 1935 r. na zaproszenie Tyszkiewiczów spędzili w Ornianach. Poeta pisał piosenki dla Hanki Ordonówny. Popularne stały się takie utwory w wykonaniu piosenkarki, jak „Buty szewca Szymona”, „Szafirowa romanca”, „Nasza miłość jest powieścią” i inne. Swoistą podzięką za gościnę udzieloną rodzinie poety stał się nastrojowy, z odrobiną melancholii, wiersz „Duchy w Ornianach” — opowiada „Kurierowi Wileńskiemu” dr Józef Szostakowski, poeta, publicysta, autor szeregu książek o tematyce wileńskiej.

    Do dziś zachowały się: klasycystyczny pałac zaprojektowany prawdopodobnie przez Wawrzyńca Gucewicza, stara kuźnia, domki stróżów, budynek dawnej poczty, stawy rybne. Wokół rozciąga się 10-hektarowy park pod ochroną państwa.

    Do dziś zachował się pałac w Ornianach
    | Fot. wikipedia.org

    Z więzienia do Wilna

    W 1939 r. Hanka Ordonówna została aresztowana w Warszawie przez hitlerowców, ale mężowi udało się ją wydostać z więzienia i sprowadzić do Wilna.

    „W Wilnie do 1941 r. Ordonówna występowała z recitalami, śpiewała w Teatrze na Pohulance, teatrze Lutnia i Teatrze Dramatycznym. Zamieszkała przy placu Łukiskim, naprzeciwko kościoła śś. Jakuba i Filipa. W mieszkaniu tym wraz z mężem została aresztowana przez NKWD i zesłana w głąb ZSRR. Na początku wojny niemiecko-sowieckiej obojgu udało się wyjechać z Taszkientu, a następnie przez Indie dotrzeć do Libanu” — pisze prof. Tomas Venclova w książce „Wilno. Przewodnik biograficzny”.

    W 1931 r. artystka poślubiła hr. Michała Tyszkiewicza
    | Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

    Uratowała kilkaset polskich dzieci

    W Taszkiencie, wśród tysięcy polskich uchodźców, Ordonówna odkryła również dziesiątki dzieci — zagubionych, osieroconych, pozbawionych opieki. Zdecydowała się im pomóc. Starała się o żywność, zaopatrzenie i leki. Wspólnie z mężem prowadzili ewakuację polskich dzieci z ZSRR, m.in. do Indii. Przedstawili także problem gen. Władysławowi Andersowi, który podczas oficjalnych rozmów z władzami sowieckimi interweniował w sprawie nieletnich polskich obywateli rozsianych po ZSRR. Udało się uzyskać zgodę na ewakuację 600 dzieci. Losy małych uchodźców artystka odtworzyła w przejmującej książce zatytułowanej „Tułacze dzieci”, wydanej w 1948 r. pod pseudonimem Weronika Hort.

    Podczas wojny Hanka Ordonówna występowała w Teatrze na Pohulance
    | Fot. Marian Paluszkiewicz

    Odnowiła się gruźlica

    W czasie wojny odnowiła jej się gruźlica płuc, na którą artystka zapadła w 1937 r. Choroba zmusiła do osiedlenia się w Hajfie, potem przebywała przez pewien czas w Indiach, wreszcie w ostatnich latach życia w Bejrucie, gdzie zaczęła malować i wystawiała nawet swoje prace. Michał Tyszkiewicz z ramienia rządu polskiego na uchodźstwie pracował w tym czasie w placówce dyplomatycznej w Teheranie.

    Wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej

    Hanka Ordonówna zmarła 8 września 1950 r. w Bejrucie, mając zaledwie 48 lat. W 1989 r., z inicjatywy Jerzego Waldorffa, jej prochy przewieziono do Warszawy i złożono w Alei Zasłużonych na Powązkach. Nad grobowcem wielkiej artystki znajduje się wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej, bo przecież wiele ją z Wilnem łączyło.

    Czytaj więcej: Kaplica Ostrobramska w nowym blasku. Po 3-letnim remoncie udostępniono też skarbiec

    Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Afisze

    Więcej od autora

    Wspominając Śnipiszki: wilnianie zapraszani do tworzenia wyjątkowej wystawy

    — Zapraszamy do współpracy w początkowych fazach tworzenia wystawy wszystkich, którzy posiadają pamiątki lub oryginalne przedmioty nawiązujące do dawnych i współczesnych Śnipiszek — zapowiada Agnė Šimkūnaitė, koordynatorka ds. komunikacji w Muzeum Wilna. Rekwizyty przyniesione przez mieszkańców Na początku czerwca w tej dzielnicy...

    Upamiętnić wieszcza. 40. rocznica odsłonięcia wileńskiego pomnika Adama Mickiewicza

    Są w różnych miastach i miejscowościach pomniki Adama Mickiewicza. Monumentalne i kameralne. Paryż, Warszawa, Lwów, Kraków… Śmiemy jednak twierdzić, że żaden z nich nie jest usytuowany w tak uroczym miejscu, jak wileński. Obok Wilenki, która w tym miejscu tworzy...

    Pałace wileńskie: dawna rezydencja ekscentrycznego miłośnika sztuki

    W 1778 r. wilnianin Wojnicki nabył tu murowany dom, który stał na posesji karmelitów. Na miejscu tego domu w 1839 r. Karol Gregutowicz zbudował pałacyk. W 1885 r. hr. Ignacy Korwin-Milewski, nowy właściciel budynku, odrestaurował pałacyk, dobudowując drugie piętro....

    Pomoc dla walczącej Ukrainy: litewski Caritas zbiera dary

    Od wtorku do czwartku, dniach 16–18 kwietnia w miastach i miasteczkach na terenie całej Litwy wolontariusze Caritasu będą zbierali pomoc rzeczową, która zostanie przetransportowana do Ukrainy. Czytaj więcej: Litewski Caritas dla Ukrainy. Lista potrzebnych rzeczy dla Siewierodoniecka Pomoc finansowa i rzeczowa —...