Wystawę, określaną jako największe wydarzenie w dziejach litewskiego muzealnictwa, będzie można oglądać w Wilnie tylko przez dwa i pół miesiąca.
Przedsięwzięciu patronują prezydenci Andrzej Duda i Gitanas Nausėda.
Czytaj więcej: Arrasy Zygmunta II Augusta w Wilnie pod patronatem prezydentów Polski i Litwy
Złoty wiek Polski i Litwy
„Wspominamy dziś złoty wiek Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego, XVI stulecie, epokę renesansu, która charakteryzowała się reformami i przemianami, rozwojem związków kulturowych w Europie, fenomenem mecenatu. Właśnie w tym czasie zaczęliśmy odczuwać także wielkie zagrożenie ze Wschodu, które nie mija także dzisiaj” — mówił podczas otwarcia wystawy dyrektor Pałacu Władców Vydas Dolinskas.
„Jednym z najbardziej wyrazistych znaków tego rozkwitu renesansowego Wilna i Krakowa są legendarne, nieporównywalne z niczym i bezcenne gobeliny Zygmunta Augusta, króla Polski i Wielkiego Księcia Litewskiego” — powiedział Dolinskas.
Jak podkreślał dyrektor muzeum, wystawa ta jest więc wyjątkowym znakiem uwagi i przychylności Muzeum Zamku Królewskiego na Wawelu i Polski wobec Litwy, a także najlepszym prezentem dla Wilna z okazji jego 700-lecia. Jest to również jeden z najbardziej złożonych, największych i najdroższych projektów w historii litewskiego muzealnictwa, a o wyjątkowości wystawy „Arrasy Zygmunta Augusta w Wilnie” świadczy fakt, że „w tej skali nigdy wcześniej gobeliny nie były eksponowane poza murami Zamku Królewskiego”.
| Fot. lrp.lt, Robertas Dačkus
Otwarcie w symbolicznym dniu
Wydarzenie odbywa się pod patronatem prezydentów Polski i Litwy. W uroczystym otwarciu wystawy wziął udział prezydent Gitanas Nausėda.
„To symboliczne, że dzisiejsze (3 maja) otwarcie międzynarodowej wystawy ukazuje jeszcze wcześniejsze i głębsze pokłady historycznych więzi i integracji kulturowej między Litwą i Polską, a także z całą Europą. Do Pałacu Wielkich Książąt Litewskich wracają renesansowe skarby — najbardziej reprezentatywne artefakty z kolekcji arrasów Zygmunta Augusta, która jest wyjątkowym fenomenem w historii kultury europejskiej i integralną częścią światowego dziedzictwa artystycznego” — powiedział prezydent.
Gitanas Nausėda podkreślił, że wystawa ta jest szczególnym i znaczącym darem Zamku Królewskiego na Wawelu a za jego pośrednictwem — całej Polski z okazji 700-lecia Wilna. Dzięki rozwijającej się od wielu lat udanej współpracy międzynarodowej między litewskimi i polskimi muzeami, instytucjami naukowymi i instytucjami pamięci kulturalnej, najbardziej reprezentatywne gobeliny Zygmunta Augusta będą dostępne dla wilnian i gości, wśród których będą przywódcy NATO, którzy w lipcu będą uczestniczyć w szczycie sojuszu w Wilnie.
„Chciałbym podziękować organizatorom wystawy — Muzeum Narodowemu Pałacowi Wielkich Książąt Litewskich, Zamkowi Królewskiemu na Wawelu, Instytutowi Adama Mickiewicza, ich liderom i społecznościom oraz partnerom — wszystkim tym, którzy swoim profesjonalizmem, entuzjazmem i zasobami przyczynili się do sukcesu tego projektu wystawienniczego” — powiedział prezydent.
Zygmunt August zamawiał arrasy mieszkając w Wilnie
List prezydenta RP, Andrzeja Dudy odczytał Konstanty Radziwiłł, ambasador RP na Litwie. Prezydent Polski wyraził w nim radość z faktu prezentowania arrasów w Wilnie, przywołując wkład Zygmunta Augusta w dzieje Polski i Litwy, jako twórcy nowego rozdziału historii obu państw i prekursora idei niezwykle ważnych dla współczesnej Europy.
Prezydent przywołał burzliwe dzieje niezwykle cennych tkanin w czasach rozbiorów i kolejnych wojen i wielką troskę, jaką przez stulecia Polacy otaczali narodowe skarby. „My Polacy, z okazji 700-lecia stolicy Wilna, przekazujemy na czas wystawy tę niezwykle cenną relikwię braciom Litwinom. Pamiętamy, że właśnie w Wilnie mieszkał Zygmunt August, gdy zamówił te arcydzieła, z których dziś jesteśmy dumni” — pisał prezydent RP.
Ambasador skierował również do zebranych kilka zdań od siebie w języku litewskim, co zostało bardzo ciepło przyjęte przez licznie zgromadzoną publiczność. Przypomniał, że po raz pierwszy arrasy ozdobiły zamek krakowski na Wawelu z okazji zaślubin Zygmunta II Augusta z Katarzyną Habsburżanką w lipcu 1553 r., następnie jednak były świadkami miłości, jaka połączyła Zygmunta Augusta i Barbarę Radziwiłłównę. „Wspaniale, że po prawie 500 latach powróciły choć na chwilę do Wilna, kolebki tych dwóch rodów” — powiedział ambasador, zachęcając, by na arrasy patrzeć z takiej właśnie, ludzkiej perspektywy.
Czytaj więcej: Kocham życie mimo wszystko
| Fot. lrp.lt, Robertas Dačkus
Niezwykle bogata kolekcja
Cała kolekcja arrasów Zygmunta Augusta liczyła pierwotnie około 160 sztuk. Wykonana została w Brukseli dla polskiego króla w latach od koło 1550 do 1560 r. Do czasów obecnych przetrwało 138 tkanin. Choć zbiór składa się z kilku serii o różnych tematach, wymiarach i formatach, które zostały wykonane w różnych warsztatach, stanowi jednak zwartą całość. Zbiór uważany jest za jedną z najcenniejszych kolekcji tkanin artystycznych na świecie.
Muzeum prezentuje wszystkie grupy kolekcji gobelinów Zygmunta Augusta. W Wilnie można zobaczyć blisko 40 najpiękniejszych arrasów — 9 arrasów ze scenami biblijnymi z serii: Dzieje Pierwszych Rodziców, Dzieje Noego, Dzieje wieży Babel, 10 z motywami roślinnymi, 6 arrasów z inicjałami władcy, 10 arrasów z herbami Litwy i Polski oraz 2 inne mniejsze arrasy. Niektóre z tkanin wkomponowane zostały ekspozycję wnętrz. Tak duża kolekcja gobelinów nigdy nie była eksponowana poza murami Wawelu.
Więcej o arrasach króla i kulisach wystawy w kolejnym wydaniu magazynowym.