Więcej

    Ciekawostki archiwalne: 17 km półek z oryginalnymi dokumentami

    9 czerwca obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Archiwów. Data została ustanowiona w 2007 r., podczas 16. Międzynarodowego Kongresu Archiwów w Kuala Lumpur. Święto upamiętnia utworzenie w 1948 r. Międzynarodowej Rady Archiwów (ICA) pod patronatem UNESCO.

    Czytaj również...

    Litewskie państwowe archiwum historyczne jest najstarszą i największą w kraju instytucją, powołaną do gromadzenia, przechowywania, ewidencjonowania i udostępniania materiałów archiwalnych.

    — Najstarszy dokument archiwalny pochodzi z końca XIII w., a dokładniej z 1282 r. Ogółem w zasobach placówki przechowywane jest blisko 1,5 mln oryginalnych dokumentów, zaś długość półek, które zajmują, wynosi 17 km — mówi w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Neringa Češkevičiūtė, kierowniczka działu informacji i rozpowszechniania w Litewskim Państwowym Archiwum Historycznym.

    Czytaj więcej: Co kryją polskie archiwa – spotkanie z przedstawicielami IPN i NAC

    Archiwalia dotyczące historii Litwy

    Przechowywane są tu dokumenty archiwalne dotyczące historii Litwy od XIII w. aż do ogłoszenia niepodległości Litwy w 1918 r. (niektóre obejmują okres do 1940 r.).

    — Zasoby archiwalne dotyczą nie tylko obszarów obecnej Litwy, ale też Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli części terytorium obecnej Białorusi, Ukrainy, Polski. Posiadamy też dokumenty, dotyczące sławnych i potężnych rodów — Ogińskich, Radziwiłłów, Sapiehów, Massalskich, Tyszkiewiczów. Przechowujemy m.in. archiwalia przedstawiające drzewo genealogiczne rodu Radziwiłłów datowane na 1666 r. Przed kilku laty dokument był wyeksponowany w Pałacu Władców na wystawie poświęconej Radziwiłłom — opowiada pracowniczka archiwum.

    Najczęściej z zasobów placówki korzystają naukowcy oraz specjaliści różnych dziedzin.

    — Osoby prywatne przede wszystkim interesuje genealogia ich rodzin. Wzrosło też zainteresowanie badaniami tzw. funduszy bojarskich — ludzie doszukują się korzeni bojarskich. Rozpatrujemy obecnie ok. 55 tys. wniosków w tej sprawie. Można to ustalić za pomocą ksiąg metrykalnych. Przechowujemy księgi metrykalne wszystkich wspólnot religijnych oraz konfesji działających na Litwie — katolików, prawosławnych, protestantów, żydów, tatarów itd. Dawniej każda parafia posiadała trzy księgi metrykalne, w których zapisywano datę chrztu, ślubu i śmierci każdego obywatela. Wskazywana też w nich była przynależność do poszczególnej grupy społecznej. Obecnie każdy może dowiedzieć się, czy pochodzi z chłopów, mieszczan, bojarów, czy też jest potomkiem rodu szlacheckiego — wyjaśnia rozmówczyni.

    Dokumenty dostępne nieodpłatnie w Internecie

    Jak każde archiwum, Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne posiada uprawnienia do wydawania uwierzytelnionych wypisów i kopii materiałów archiwalnych.

    — Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości w 1990 r. szczególnie wzrosło zapotrzebowanie na zaświadczenia potrzebne w procesie zwrotu posiadanej niegdyś ziemi. Ludzie musieli udowodnić, że w okresie międzywojennym ich dziadkowie czy rodzice byli właścicielami ziemi. Interesanci zwracają się z prośbą o wydanie różnego rodzaju zaświadczeń, często chodzi o zaświadczenia potrzebne do przywrócenia utraconego obywatelstwa. Takie wnioski wpływają z zasady z zagranicy — mówi Neringa Češkevičiūtė.  

    Tego rodzaju usługi są płatne. Kosztorys zatwierdzony przez Ministerstwo Kultury jest dostępny na stronie internetowej placówki.

    Bezpłatnie można zapoznać się z dokumentacja cyfrową w czytelni. Część dokumentów jest już dostępna nieodpłatnie w Internecie.

    Na stronie internetowej www.archyvai.lt można znaleźć informacje o przechowywanych w archiwach zbiorach
    | Fot. Marian Paluszkiewicz

    Najstarsze archiwalia

    Najstarsze wileńskie archiwum mieści się przy ul. Mindaugo 8. Lokal został przed kilku laty odrestaurowany i zmodernizowany.

    — Gmach przy dawnej ul. Juliusza Słowackiego oddano do użytku na początku lat 30. ubiegłego wieku. Funkcjonowało tu wówczas Archiwum Państwowe Wilna. Do nowego budynku zostały przeniesione dokumenty z założonego w 1852 r. Centralnego Archiwum Akt Dawnych w Wilnie. Powołane za rządów cara Mikołaja I archiwum nie posiadało stałej lokalizacji. Przez pewien czas zasoby archiwalne przechowywano m.in. w pomieszczeniach zamkniętego wówczas Uniwersytetu Wileńskiego. W 1962 r. archiwum z ul. Mindaugo zostało przeniesiona na Dobrą Radę. W 2017 wróciliśmy z powrotem do zmodernizowanego i rozbudowanego gmachu — opowiada rozmówczyni.

    WIĘCEJ NIŻEJ | Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    W najstarszym archiwum Wilna przechowywane są zabytkowe archiwalia. Najstarszy dokument datowany jest na 1282 r. Jest to stronica pergaminowa pochodząca z religijnej księgi napisanej po łacinie.

    Placówkę można zwiedzać. Organizowane są tu wycieczki edukacyjne. Wystarczy tylko zadzwonić i ustalić datę oraz godzinę zwiedzania.

    Czytaj więcej: Litewskie archiwa o Armii Czerwonej

    Zasoby archiwalne dostępne dla wszystkich

    Wiele osób korzysta także z zasobów Wileńskiego Regionalnego Archiwum Państwowego (ul. O.Milašiaus 23).

    — Z zasobów naszych często korzystają architekci, restauratorzy zabytków. Posiadamy dokumenty dotyczące m.in. regeneracji starówki wileńskiej, katedry, kościołów, zespołu uniwersyteckiego. Jest to cenna dokumentacja z różnych okresów przygotowana przez archeologów, historyków, architektów. Zawiera nie tylko dokumenty historyczne poszczególnych obiektów, ale też opisy np. fasady, wnętrz, plany inżynieryjne. Osoby prywatne najczęściej zwracają się o różne zaświadczenia czy kopie dokumentów niezbędne np. do odzyskania przedwojennego mienia. W sprawie znacjonalizowanych nieruchomości zwracają się potomkowie Żydów, którzy kiedyś zamieszkiwali na terenach Litwy. Zasoby archiwalne są dostępne dla każdego. W taki sposób ktoś z naszych interesantów odnalazł oraz rozpowszechnił dokumenty potwierdzające przynależność prezydenta Gitanasa Nausėdy do partii komunistycznej ZSRS — opowiada Laima Jadevičienė, kierowniczka działu archiwizacji dokumentów.

    WIĘCEJ NIŻEJ | Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Informacja o zbiorach

    Na Litwie jest obecnie pięć centralnych archiwów państwowych, cztery regionalne i sześć ich filii, na czele których stoi jednostka nadrzędna Służba Naczelnego Archiwisty Litwy, podlegająca Ministerstwu Kultury. Na stronie internetowej www.archyvai.lt można znaleźć informacje o przechowywanych w nich zbiorach, prowadzonych pracach, oglądać wirtualne wystawy dokumentów, zapoznać się z warunkami korzystania z archiwaliów w czytelniach. Obecnie archiwa są nowoczesnymi placówkami zaopatrzonymi w nowoczesne technologie, współpracują również z archiwami za granicą.

    Czytaj więcej: Międzywojenne archiwa Ministerstwa Spraw Zagranicznych wracają na Litwę


    Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Afisze

    Więcej od autora

    Podróże solo – nowa moda w turystyce

    Mieszkańcy Litwy latem zdecydowanie wybierają morze. W tym sezonie dominują następujące trendy podróżnicze: Turcja, wyspy Grecji, nadmorskie kurorty we Włoszech i Hiszpanii.  – Te kierunki są popularne już wiele lat z rzędu. Podczas wakacji coraz większą popularnością cieszą się wycieczki...

    20 czerwca — Światowy Dzień Uchodźcy

    Najwięcej osób, które przekroczyły granicę Litwy i Białorusi, pochodzi z Iraku, Konga, Kamerunu, Syrii, Rosji, Iranu i Afganistanu. Obywatele tych krajów chcą uzyskać status uchodźcy. Tymczasowa ochrona Według danych Departamentu Migracji ważne zezwolenia na pobyt czasowy w kraju posiada 41 422 ukraińskich...

    80. rocznica tragedii Glinciszek i Dubinek

    — Tragedia w Glinciszkach to temat trudny, jak wszystkie inne tematy, które wiążą się z II wojną światową. Trudny nie tylko dla potomków ofiar, ale też dla tych, którzy dokonali przestępstw i ich potomków. Jedni chcieliby mówić o tym...

    Litwa odnalazła miejsce pochówku Rudzińskiej-Arcimowicz, pionierki litewskiej egiptologii

    Docent Maria Rudzińska-Arcimowicz była jedyną kobietą w katedrze historii powszechnej Wydziału Nauk Humanitarnych Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie. Swoją fascynację starożytnym Egiptem starała się przekazać studentom. Przywiezione znad Nilu relikty wypożyczała dla muzeów.  — Była kobietą o wyjątkowo silnym charakterze,...