Możliwości przychodzą z ryzykiem
Od stycznia 2026 r. ponad 1,4 mln mieszkańców Litwy będzie mogło samodzielnie decydować, co zrobić ze środkami zgromadzonymi w II filarze. Jak pokazuje badanie zlecone przez Swedbank, co najmniej 40 proc. uczestników planuje podjąć działania — najczęściej chodzi o całkowite wycofanie środków.
„Obliczenia pokazują, że w zależności od dalszej formy gromadzenia środków, sytuacja finansowa na emeryturze może się znacznie różnić” — powiedział Tadas Gudaitis, dyrektor inwestycyjny Swedbanku.
Do wyboru jest kilka scenariuszy: całkowite wycofanie środków i zakończenie uczestnictwa, częściowe wycofanie i kontynuacja oszczędzania, przeniesienie kapitału do III filaru lub innego narzędzia inwestycyjnego, a także wstrzymanie wpłat przy pozostaniu z dotychczas zgromadzonymi środkami w funduszu.
Mimo nowych możliwości, podstawowe warunki pozostają bez zmian — państwo nadal zapewnia zachęty w postaci dopłat, obowiązują preferencyjne opłaty za zarządzanie, a inwestycje prowadzone są zgodnie ze strategią cyklu życia.
Państwo dopłaca dla odkładających
Możemy posłużyć się przykładem. Jeśli ktoś uczestniczy w II filarze od 2004 r. (czyli od jego początku) i zarabia średnią krajową, dotychczas ma zgromadzone ok. 18,7 tys. euro. Płacąc dalej 3 proc. swojego wynagrodzenia otrzymuje dopłatę od państwa równą 1,5 proc. wynagrodzenia uczestnika. W ten sposób, zakładając, że do emerytury zostały 23 lata, kwota 18,7 tys. euro może w ciągu tych lat wzrosnąć do ponad 130 tys. euro. To daje 590 euro „dodatkowej” emerytury miesięcznie.
Wycofanie jednej czwartej zgromadzonych środków (do wysokości składek uczestnika) oznacza spadek końcowej kwoty do ok. 117 tys. euro. Oznacza to rentę wynoszącą ok. 530 euro miesięcznie. Strata ta może zostać odrobiona w ciągu 2-3 lat, jeśli kontynuowane będzie dalsze oszczędzanie.
Wycofanie wszystkich środków i ponowne przystąpienie do II filaru pozwala zgromadzić do emerytury około 76 tys. euro, co oznacza świadczenie rzędu 340 euro miesięcznie. Pozostawienie zgromadzonych środków w funduszu, ale zaprzestanie dalszych wpłat, w przeliczeniu na miesięczne świadczenie oznacza ok. 250 euro.
Osoba, która całkowicie wycofa środki z II filaru, może odzyskać około 12 tys. euro. Jednak po ich wykorzystaniu nie będzie miała żadnych oszczędności emerytalnych poza podstawową emeryturą państwową. Dane wskazują, że taka emerytura zaspokaja potrzeby co dziesiątego mieszkańca Litwy.
Czym jest III filar?
Przeniesienie środków do III filaru i dalsze oszczędzanie może przynieść ok. 82 tys. euro. Bez dopłat państwowych i z mniejszym kapitałem startowym końcowy wynik jest o 90 tys. euro niższy niż w II filarze. Samo pozostawienie wypłaconych środków w funduszu III stopnia da jedynie 34 tys. euro po dwóch dekadach.
„III filar lub inne instrumenty inwestycyjne nie są alternatywą — są to instrumenty finansowe wzmacniające gromadzenie środków w II filarze emerytalnym” — zaznaczył Tadas Gudaitis ze Swedbanku.
„Jeśli chcemy zapewnić sobie lepszą sytuację finansową na starość, musimy sami aktywnie się do tego przygotować” — podsumował.