W spotkaniu tzw. koalicji chętnych w Paryżu uczestniczyli przedstawiciele 27 państw europejskich, w tym prezydent Litwy Gitanas Nausėda oraz premier Polski Donald Tusk — a także sekretarz generalny NATO Mark Rutte i przywódcy instytucji unijnych.
Ukraina i USA wraz z innymi członkami koalicji chętnych podpisali wspólną deklarację otwierającą drogę do rozmieszczenia europejskich sił zbrojnych na terytorium Ukrainy. Po raz pierwszy od początku rosyjskiej inwazji w 2022 r. europejscy sojusznicy zadeklarowali gotowość do bezpośredniej obecności wojskowej — pod warunkiem zawieszenia broni.
Te decyzje już skomentowali litewscy politycy. Rozmieszczenia litewskich wojsk na Ukrainie nie wykluczyli nawet niekoniecznie proukraińscy politycy.
Historyczne porozumienie
Porozumienie przewiduje kilka kluczowych elementów. Po pierwsze, utworzenie stałego mechanizmu monitorowania i weryfikacji zawieszenia broni, kierowanego przez Stany Zjednoczone, z udziałem członków koalicji. Powołana zostanie specjalna komisja do rozpatrywania naruszeń.
Po drugie, koalicja zobowiązała się do długoterminowej pomocy wojskowej dla Ukrainy, w tym wsparcia w budowie umocnień.
Po trzecie — i to najważniejsza nowość — strony uzgodniły utworzenie wielonarodowych sił dla Ukrainy mających wspierać odbudowę ukraińskiej armii i stanowić element odstraszania.
Biuro premiera Wielkiej Brytanii potwierdziło, że podpisanie deklaracji otwiera drogę do stworzenia podstawy prawnej umożliwiającej siłom francuskim i brytyjskim działanie zapewniające bezpieczeństwo Ukrainy na morzu i w powietrzu. Po zawieszeniu broni Londyn i Paryż utworzą „centra wojskowe” w całej Ukrainie.
Czytaj więcej: Trzy lata wojny… Ukraina walczy!
Reakcje i perspektywy
Specjalny wysłannik prezydenta Trumpa na Bliski Wschód Steve Witkoff, obecny na spotkaniu wraz z Jaredem Kushnerem, oświadczył, że prezydent USA „zdecydowanie popiera” uzgodnione gwarancje bezpieczeństwa. Według Witkoffa protokoły mają na celu powstrzymanie przyszłych ataków na Ukrainę i zapewnienie jej obrony.
Premier Hiszpanii Pedro Sánchez zapowiedział po spotkaniu, że jego kraj jest gotowy wysłać wojska na Ukrainę po osiągnięciu porozumienia pokojowego. „Skoro zrobiliśmy to w innych częściach świata, dlaczego nie mielibyśmy tego zrobić w Europie?” — argumentował na konferencji prasowej.
Premier Starmer ostrzegł jednak, że pokój zależy od gotowości Władimira Putina do kompromisów. „Obecnie prezydent Rosji pokazuje, że nie jest gotowy na pokój” — stwierdził zapowiadając dalszą presję na Moskwę, w tym środki przeciwko operatorom rosyjskiej „floty cieni”.
Litwa nie mówi „nie”
„Gwarancje te muszą być długoterminowe, oparte na rzeczywistych, wystarczających zdolnościach wojskowych krajów europejskich i mieć solidne wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych w zakresie bezpieczeństwa” — stwierdził po spotkaniu prezydent Litwy Gitanas Nausėda.
Według prezydenta Litwa pozytywnie ocenia postępy osiągnięte w zakresie zapewnienia gwarancji bezpieczeństwa Ukrainie i jest gotowa przyczynić się do zapewnienia pokoju na Ukrainie.
Co ciekawe, poparcie dla litewskiego udziału w misji na Ukrainie wyraził lider „Świtu Niemna” Remigijus Žemaitaitis, który jest postrzegany jako raczej sceptyczny wobec Ukrainy. „Jeśli zostanie podpisana umowa pokojowa i, nie wiem, zostanie podjęta jakaś decyzja dotycząca utrzymania bezpieczeństwa publicznego, porządku publicznego i tym podobnych kwestii, to Litwa mogłaby w tym uczestniczyć i wnieść swój wkład” — stwierdził Žemaitaitis w Žinių radijas.