13 stycznia 1991 r. w wyniku szturmu sowieckich jednostek wojskowych na wieżę telewizyjną oraz siedzibę państwowego radia i telewizji zginęło 14 osób, a setki zostało rannych. Sowieci próbowali obalić prawomocny rząd, powołany po tym, jak Litwa 11 marca 1990 r. ogłosiła swą niepodległość od ZSRS.
Ważna data w historii kraju
— Naród litewski nigdy nie zrezygnował z odzyskania wolności oraz niezależności politycznej. Litwa, jako pierwsza z republik sowieckich, proklamowała swą niezależność od chylącego się ku upadkowi Związku Sowieckiego. 13 stycznia 1991 r. siły imperialistyczne faktycznie wycofały się z kraju. Po blisko ośmiu miesiącach nastąpił całkowity rozpad sowieckiego imperium. Ten dzień znacznie przybliżył odzyskanie przez Litwę utraconej w czerwcu 1940 r. niepodległości — mówi nam Rimvydas Valatka, dziennikarz, sygnatariusz Aktu Odrodzenia Niepodległego Państwa Litewskiego.
Czytaj więcej: Gdyby 13 stycznia był dzisiaj
Uroczyste obchody
Obchody Dnia Obrońców Wolności rozpoczął tradycyjny, XXXIV już, maraton biegowy Gyvybės ir mirties keliu. W ten sposób 10 stycznia w Wilnie uczczono pamięć osób poległych podczas wydarzeń styczniowych 1991 r.
| Fot. Ervin Rauluševičius, ELTA
W poniedziałek 12 stycznia miało miejsce wiele uroczystości upamiętniających. Pod wieżą telewizyjną, gmachem LRT oraz na Placu Niepodległości zostały rozpalone symboliczne ogniska. W pobliżu budynku Sejmu odbył się koncert Mano Laisvė, w kościele pw. św. św. Janów zespół Lietuva zaprezentował oratorium „13” nawiązujące do styczniowej nocy 1991 r.
We wtorek, 13 stycznia o godz. 8:00 rano w ramach akcji obywatelskiej można będzie uczcić pamięć obrońców wolności poprzez zapalenie świeczki w oknie.
O godz. 9:00 odbędzie się ceremonia złożenia kwiatów na Placu Niepodległości pod pomnikiem „Žinia”, upamiętniającym datę 11 marca 1990 r.
O godzinie 11:00 na Placu Łukiskim zostanie utworzona łąka niezapominajek. Udział w akcji wezmą wszyscy mieszkańcy kraju, którzy na podstawie specjalnej makiety wykonali papierowe kwiaty. W ramach obchodów, niezapominajka — symbol jedności narodowej — „zakwitnie” także na dzwonnicy katedralnej.
O godz. 12:00 na Placu Niepodległości będzie miała miejsce uroczysta ceremonia podniesienia litewskiej flagi narodowej.
O godz. 12:30 Kompania Honorowa Sił Zbrojnych Litwy oraz orkiestra przemaszerują z Placu Niepodległości Aleją Giedymina na Plac Katedralny.
O godz. 13:30 na Cmentarzu Antokolskim odbędzie się uroczystość ku czci ofiar wydarzeń styczniowych 1991 r.
O godz. 17:30 w Katedrze wileńskiej odbędzie się msza św. Wydarzenie będzie transmitowane na żywo w telewizji LRT.
O godz. 19:00 w kościele pw. św. Kazimierza odbędzie się koncert Państwowego Chóru „Vilnius”. W programie znajdzie się m.in. utwór „Requiem — Msza za zmarłych” (lit. „Mišios už mirusius”) kompozytora i dyrygenta chóru Vaclovasa Augustinasa.
Ograniczenia w ruchu
Podczas obchodów w Wilnie będą obowiązywały ograniczenia w ruchu drogowym. 13 stycznia, do godz. 13:00, ruch pojazdów będzie zabroniony na odcinku Alei Giedymina: od ulicy A. Goštauto do ulicy J. Tumo-Vaižganto oraz na odcinku ulicy Gynėjų: od ul. A. Tumėno do Alei Giedymina. Zajdą też zmiany w ruchu komunikacji miejskiej. Informacje o zmianach można znaleźć na stronach internetowych judu.lt oraz stops.lt.
Czytaj więcej: Sprawa 13 stycznia nadal budzi emocje