Bliska osoba coś pokomentowała, potem zmienił się nastrój, wycofała się ze spotkań towarzyskich… Litewscy eksperci podkreślają, że to konkretne symptomy. I wyjaśniają – kiedy nie znaczą nic, a kiedy znaczą „coś”?
Objawy, które powinny zaniepokoić
W środowisku zawodowym często koncentrujemy się na celach i efektywności, pomijając kwestie emocjonalne.
„W biurze jesteśmy przyzwyczajeni do rozmów o wynikach, nowych strategiach, ale nadal unikamy pytań o samopoczucie. Często spędzamy z kolegami więcej czasu niż z rodziną, dlatego mamy większe szanse dostrzec oznaki kryzysu u danej osoby i jej pomóc” – powiedziała Lalita Hacker, kierownik Działu Zapobiegania Samobójstwom w Instytucie Higieny.
Wśród sygnałów ostrzegawczych eksperci wymieniają wycofanie z życia zespołu, nagłą poprawę nastroju po długotrwałym stresie, porządkowanie spraw zawodowych i osobistych, nadmierny cynizm oraz wyraźną samokrytykę.
Niepokojące mogą być również żarty o braku sensu życia czy stwierdzenia w rodzaju „beze mnie wszystko działałoby lepiej”. Ważne jest, by nie lekceważyć intuicji – nawet jeśli zachowanie nie wpisuje się dokładnie w znane wzorce.
Jak reagować, gdy podejrzewamy kryzys?
Najskuteczniejszym krokiem w przypadku podejrzenia ryzyka samobójstwa jest otwarta rozmowa. Obawa, że zadanie bezpośredniego pytania może pogorszyć sytuację, jest mitem – przeciwnie, szczera rozmowa daje szansę na udzielenie wsparcia.
„Jeśli zauważysz, że kolega lub koleżanka zachowuje się ostatnio nietypowo, nie wystarczy grzecznie zapytać, jak się mają sprawy. Trzeba mieć odwagę powiedzieć: «Zauważyłem, że ostatnio jesteś inny/inna i martwię się o ciebie. Czy myślisz o samobójstwie?» To pytanie może stać się pomostem do pomocy” – mówi Tomas Knabikas, specjalista z Działu Zapobiegania Samobójstwom Instytutu Higieny.
Nie trzeba być psychologiem, by pomóc. Najważniejsze to okazać empatię i wspólnie poszukać kontaktu ze specjalistami. W sytuacji zagrożenia życia należy wezwać pomoc, dzwoniąc pod numer 112 i nie zostawiać osoby samej. Pomoc można również uzyskać na infoliniach: Linia nadziei (dla dorosłych): 116 123 (czynna całą dobę); Linia dla młodzieży: 0 800 28888 (czynna całą dobę). Więcej informacji znajdziemy na stronie: www.tuesi.lt;
Zdrowie psychiczne – część kultury pracy
Zapobieganie samobójstwom nie ogranicza się do reagowania w sytuacji kryzysowej. Istotnym elementem profilaktyki jest tworzenie kultury pracy, w której zdrowie psychiczne jest priorytetem.
Bezpieczeństwo psychiczne – czyli możliwość wyrażania opinii i proszenia o pomoc bez obawy przed oceną – zmniejsza ryzyko wypalenia zawodowego i depresji. Jak dowodzą badania, w firmach, które ignorują dobrostan psychiczny pracowników, ryzyko ciężkiej depresji wzrasta nawet trzykrotnie.
„Zapobieganie samobójstwom w miejscu pracy nie zaczyna się od zauważenia kryzysu, ale znacznie wcześniej – od codziennych rozmów przy kawie. Odważmy się nie tylko cieszyć się z wykonanej pracy, ale także powiedzieć, że jest nam ciężko” – podkreślił Tomas Knabikas.
Czytaj więcej: „Dziewczynka z zapałkami” ukazuje mobbing i obojętność społeczną. Przed Świętami problem pęcznieje