0
Sowieci nie złamali ducha narodu litewskiego

Pod pomnikiem byłych więźniów politycznych oraz zesłańców przy ulicy Aukų zostały złożone wieńce Fot. Marian Paluszkiewicz

Pod pomnikiem byłych więźniów politycznych oraz zesłańców przy ulicy Aukų zostały złożone wieńce Fot. Marian Paluszkiewicz

W dniach 12-15 czerwca w całej Litwie odbywały się obchody 75.rocznicy okupacji sowieckiej oraz Dnia Żałoby i Nadziei, upamiętniającego rocznicę pierwszych masowych wywózek do łagrów.

Prezydent Dalia Grybauskaitė podczas uroczystości w Sejmie RL zaznaczyła, że nie zostały wyciągnięte jeszcze wszystkie wnioski z okresu okupacji sowieckiej i nawoływała do obrony państwowości Litwy.
― Sądzę, że jeszcze się uczymy i uczyć się trzeba będzie codziennie, i wczoraj należało to robić, i dzisiaj także. Minęło już 75 lat, jednak wśród nas jeszcze są ci, którzy chcieliby negować fakt okupacji i przepisać podręczniki historii. W państwie nadal znajdujemy sędziów i prokuratorów, którzy są zdania, że to nie jest ważne i tego nie było — mówiła dziennikarzom prezydent Grybauskaitė.
Tymczasem przewodnicząca Sejmu Loreta Graužinienė podczas obchodów podkreśliła, że sowieckie represje nie złamały ducha narodu litewskiego.

― Okrutna okupacja 1940 roku oraz cyniczne i zaplanowane ludobójstwo narodu litewskiego jest bolesną prawdą historyczną, która nieodwracalnie i od podstaw zmieniła życie naszego narodu. Narodu, który wówczas od ponad dwóch dziesięcioleci żył samodzielnie, tworzył swoje państwo, podarował światu utalentowane pokolenie naukowców, twórców literatury i sztuki ― mówiła Loreta Graužinienė.
Przewodnicząca Sejmu zaznaczyła, że pierwsza niezależna Litwa, przy pomocy inteligencji, stworzyła silne i mocne społeczeństwo obywatelskie dzięki językowi, kulturze, znajomości wielkiej historii narodu litewskiego, dzięki tożsamości narodowej, szacunkowi wobec wolności osobistej.

Przypomniała, że w czasach okupacji sowieckiej naród nie zaprzestał walki — najpierw istniał partyzancki ruch oporu, później niezbrojna działalność podziemnych organizacji i księży. W ocenie przewodniczącej Sejmu, litewski naród może być dumny ze swojej siły w walce o prawo do bycia sobą i życia w wolności.
Uczestnicy uroczystego posiedzenia w Sejmie minutą ciszy uczcili pamięć tych, co zginęli, byli zakatowani, zmarli na zesłaniu bądź w więzieniach KGB oraz tych, którzy, mimo zagrożenia walczyli i polegli w walce o wolność Litwy.
W poniedziałkowe południe na placu przed budynkiem Sejmu odbyła się też tradycyjna ceremonia podniesienia flagi państwowej. Zaraz po tym, pod pomnikiem byłych więźniów politycznych oraz zesłańców przy ulicy Aukų (ul. Ofiarnej) zostały złożone wieńce. W ceremonii udział wzięli przedstawiciele władz, Wojska Litewskiego oraz byli zesłańcy.

Jak co roku, ofiary stalinowskich represji zostały uczczone również na stacji kolejowej w Nowej Wilejce, skąd 14 czerwca 1941 r. ruszyły na Wschód pierwsze pociągi z zesłańcami.
W niedzielę, czyli w przededniu oficjalnych ceremonii, hołd zesłańcom tutaj oddała też polska Wileńska Młodzież Patriotyczna, która złożyła wieniec przed symbolem wywózek.

W ceremonii udział wzięli przedstawiciele władz, Wojska Litewskiego oraz byli zesłańcy Fot. Marian Paluszkiewicz

W ceremonii udział wzięli przedstawiciele władz, Wojska Litewskiego oraz byli zesłańcy Fot. Marian Paluszkiewicz

W poniedziałek po południu na cmentarzu antokolskim odsłonięty został Pomnik Obrońców Wolności Litwy.
Pomnik, stworzony przez rzeźbiarza Kazysa Venclovę, jest poświęcony pamięci wszystkich żołnierzy Litwy, którzy zginęli podczas walk partyzanckich, na zesłaniu bądź w więzieniach i których miejsce spoczynku pozostaje nieznane.
Podczas wczorajszej ceremonii monument poświęcił arcybiskup Archidiecezji Wileńskiej Jego Ekscelencja Gintaras Grušas.
Napis na pomniku głosi: „Dla tych, którzy zginęli za Ojczyznę. Ich groby są wiadome dla Boga” („Žuvusiems už Tėvynę. Jų kapai žinomi Dievui”). Obok pomnika została też zaprojektowana działka, przeznaczona na groby, w których będą mogli być pochowani żołnierze, którzy zginęli, pełniąc służbę wojskową, generałowie, dowódcy wojsk, ministrowie ochrony kraju.
Wieczorem zaś w hołdzie ofiarom okupacji sowieckiej odbył się koncert na dziedzińcu Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy.
Warto zaznaczyć, że tegoroczne obchody Dnia Żałoby i Nadziei rozpoczęły się już w piątek, 12 czerwca: w Muzeum Ludobójstwa w Wilnie otwarto wystawę poświęcona sztuce ludowej, tworzonej przez zesłańców. 14 i 15 czerwca wstęp do muzeum był wolny.
***
W nocy 14 czerwca 1941 roku rozpoczęły się pierwsze masowe zesłania mieszkańców Litwy. Jak wynika z danych, Centrum Badania Ruchu Oporu i Ludobójstwa Mieszkańców Litwy, w ciągu pierwszego roku okupacji uwięziono, zamordowano bądź zesłano około 23 tys. osób, a w latach 1940-1953 ― ponad 280 tys. osób. Wedle litewskich historyków 1/3 wśród wywiezionych z Litwy w 1941 roku stanowili Polacy.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.