26 maja uczniowie IIa, IIb, IIc z Gimnazjum w Grzegorzewie odwiedzili miejsce pamięci w Ponarach, gdzie nauczycielka Bożena Sienkiewicz poprowadziła lekcję historii i obywatelstwa „Holokaust i ludobójstwo na Litwie podczas okupacji hitlerowskiej w latach 1941-1944”.
| Fot. Bożena Sienkiewicz
W tym tragicznym miejscu podczas II wojny światowej doszło do ludobójstwa. Naziści mordowali w Ponarach ludzi różnych narodowości: Żydów, Romów, Polaków, Rosjan, Białorusinów. Ponary nazywane są miejscem „ludzkiej rzeźni’’, ponieważ okrutnie zamordowanych tu zostało ponad 100 tysięcy bezbronnych ludzi. Natomiast według historyk Haliny Pasierbskiej liczba ofiar może być o wiele większa, nawet blisko 150 tysięcy.
Jak wiemy z historii, Holokaust przeciwko Żydom został przeprowadzony na wszystkich terytoriach okupowanych przez nazistów. Na Litwie zgładzono około 200 000 Żydów, co stanowi 90 proc. wszystkich Żydów mieszkających na Litwie przed wojną. Około 70 000 Żydów zmarło w Ponarach. Większość z nich to więźniowie wileńskiego getta: dzieci, kobiety — bezbronni ludzie, którzy zostali brutalnie zabici w lesie ponarskim.
Czytaj więcej: Ponary powinny istnieć w świadomości narodowej
W podwileńskich Ponarach zamordowano około 15 000 Polaków. Większość z nich to młodzi ludzie w wieku 15-17 lat, harcerze, którzy w podziemiu walczyli z nazistami. Wśród zabitych było też wielu profesorów Uniwersytetu Wileńskiego, księży i żołnierzy Armii Krajowej, którzy walczyli przeciwko okupacji hitlerowskiej. O masakrze w Ponarach ludzie dowiedzieli się od świadka tych wydarzeń, polskiego dziennikarza Kazimierza Sakowicza, który starannie spisał informacje w swoim dzienniku. Ryzykując życiem, zanotował, ile osób w latach 1941-1944 zabili naziści i służący im litewscy kolaboranci. Niestety, dziennikarz nie doczekał końca wojny, bo został zabity przez nazistów na kilka tygodni przed końcem hitlerowskiej okupacji Litwy.
| Fot. Bożena Sienkiewicz
Odwiedziliśmy Muzeum Pamięci w Ponarach, gdzie eksponowane są materiały dokumentalne — rozkazy i różne dokumenty wydane przez władze nazistowskie, rzeczy osobiste pomordowanych, rzeczy dziecięce znaleziono w dołach ponarskich, różne znaleziska archeologiczne. Wyjątkowym eksponatem jest drabina podest, która była używana od jesieni 1943 r., kiedy to hitlerowcy, ukrywając ślady swoich zbrodni, utworzyli specjalną brygadę złożoną z 80 więźniów wileńskiego getta i kilku jeńców wojennych. Odkopywali oni ciała tych, którzy zostali zastrzeleni, i za pomocą drabiny podestu wrzucali je do ogromnych ognisk.
Czytaj więcej: Przechować pamięć o zbrodni w Ponarach
Przeżyliśmy wiele trudnych emocji, widząc doły, w których zostali pochowani niewinni, brutalnie zamordowani ludzie. Uczniowie powstrzymywali łzy, słuchając opowiadań o masakrze w Ponarach.
Gimnazjaliści przygotowali się do lekcji, przeczytali i opowiedzieli ważne informacje zebrane ze źródeł historycznych. Zapaliliśmy świece przy dołach i pomnikach. Mieliśmy niepowtarzalną okazję zobaczyć odsłonięty pomnik Żydów i wysłuchać żałobnej modlitwy Żydów. Na Litwie 26 maja odbyło się właśnie zamknięcie 5. Światowego Kongresu Litwaków, w ramach którego delegacja upamiętniła ofiary Holokaustu w Ponarach.
W lesie ponarskim znajdują się pomniki upamiętniające ofiary zbrodni nazistowskiej, osoby różnych narodowości. Uczniowie jednogłośnie zgodzili się, że takie miejsca należy odwiedzać, uczyć się historii, aby tragedia II wojny światowej nigdy się nie powtórzyła.
Czytaj więcej: Inauguracja Gimnazjum w Grzegorzewie
Bożena Sienkiewicz,
nauczyciel metodyk historii w Gimnazjum w Grzegorzewie