Więcej

    Rok 2023 — jakich patronów proponują nam politycy?

    Każdy Nowy Rok jest nie tylko zachętą do patrzenia w przyszłość i snucia planów, ale również — w przeszłość, ze względu na obchodzone rocznice. Te zwykle inspirują nie tylko miłośników historii, ale również polityków. Jakich patronów na 2023 r. zaproponowali nam przedstawiciele władz w Polsce i na Litwie?

    Czytaj również...

    Litewscy patroni roku

    Litwa w tym roku świętować będzie pod znakiem Wilna. Jubileusz 700-lecia miasta to już od wielu miesięcy rozpoznawalny znak stolicy, o czym przypominają liczne wydarzenia, kampanie reklamowe a w okresie świątecznym — również choinka w kształcie tortu.

    Właśnie dlatego Sejm Litwy podjął decyzję o ogłoszeniu roku 2023 Rokiem Wilna i Listów Giedymina, w związku z tym, że 25 stycznia 1323 r. pojawiły się w źródłach pisanych pierwsze wzmianki o Wilnie. Listy do Europy Wielkiego Księcia Litewskiego Giedymina podkreślały europejską orientację Litwy i wskazywały Wilno jako stolicę państwa.

    Będzie to również rok św. Jozafata, arcybiskupa połockiego (w tym roku przypada 400. rocznica jego męczeńskiej śmierci) i rok Kraju Kłajpedzkiego, którego przyłączenie sto lat temu do niepodległej Litwy było, jak podkreślili posłowie, najważniejszym geopolitycznym zwycięstwem Litwy w XX w.

    Czytaj więcej: 700-lecie Wilna. Miasto przygotowuje się do obchodów z przytupem

    Politycy, podróżnicy, działacze społecznie i wrogowie Moskwy

    Znacznie więcej rocznic postanowili uczcić politycy w Polce. Sejm RP zdecydował, że patronem roku 2023 r. będzie Wojciech Korfanty — polityk, myśliciel społeczny i publicysta, na stałe związany z chrześcijańską demokracją, który m.in. kierował zwycięskim powstaniem wielkopolskim. Sejm postanowił uczcić także 150. rocznicę urodzin Pawła Edmunda Strzeleckiego, badacza, podróżnika, odkrywcy i filantropa, który jako pierwszy Polak wybrał się samodzielnie w podróż dookoła świata, a najwyższy szczyt kontynentu australijskiego nazwał Górą Kościuszki (Mount Kosciuszko). Do bardziej znanych patronów roku należy niewątpliwie Aleksander Fredro, najwybitniejszy z polskich komediopisarzy, a także, o czym rzadziej się pamięta — uczestnik wyprawy na Moskwę w 1812 r., który za męstwo został odznaczony orderami Virtuti Militari oraz Legii Honorowej. Sejm uczcił również 220. rocznicę urodzin Maurycego Mochnackiego — konspiratora, żołnierza powstania listopadowego, odznaczonego Virtuti Militari, na nagrobku którego widnieje napis „Civis Polonus. Hostem Moscoviensem” — „Obywatel polski, wróg Moskwy”.

    Rozpoczynający się rok będzie także rokiem Jadwigi Zamoyskiej, kobiety prowadzącej bardzo szeroką działalność społeczną, m.in. współtwórczyni Fundacji Zakłady Kórnickie, autorki spójnego systemu pedagogicznego, założycielki pierwszej w Polsce zawodowej szkoły gospodarstwa domowego. Kolejny patron roku 2023 to Jerzy Nowosielski, wybitny malarz, rysownik, scenograf, pedagoga filozof, teoretyk sztuki i myśliciel religijny.

    Czytaj więcej: Inka Dowlasz wileńskiej „Zemście”: „Szczęśliwie dla nas wybór padł na to arcydzieło”

    Najbliższa Wilnu — Aleksandra Piłsudska

    Niestety wśród polskich patronów roku nie ma nikogo, kto pochodził czy wychował się na Wileńszczyźnie. Wśród patronów, których wybrał na 2023 r. Sejm RP najwięcej wspólnego z Wileńszczyzną ma niewątpliwie Aleksandra Piłsudska z domu Szczerbińska, dlatego też poświęcimy jej najwięcej miejsca. W 2023 r. mija 60 lat od jej śmierci. Choć nie było to jej rodzinne miasto, czuła się z nim bardzo związana. „Wilno na zawsze stanie mi się drogie, nie tylko przez swój czar, ale i dla miłości mego męża, który kochał w nim każdy kamień. (…) Na Wilno nauczyłam się patrzeć oczami męża” — pisała w swoich wspomnieniach żona Marszałka.

    Sejm zachęca, by na postać patronki roku spojrzeć o wiele szerzej niż tylko poprzez pryzmat jej małżeństwa z Józefem Piłsudskim. Posłowie przypominają w ustawie, że była to działaczka niepodległościowa, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, odznaczona orderami Virtuti Militari, Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Niepodległości. Działała w Organizacji Bojowej PPS, była też działaczką społeczną, współpracowała ze Związkiem Strzeleckim, wstąpiła do Legionów Polskich, a za działalność patriotyczną została aresztowana i internowana.

    „Jej przeszłość polityczna, jej oswojenie się z niebezpieczeństwem, jej rady i wskazówki udzielane kurierkom, jej wysokie poczucie obowiązku ochotniczej służby dla Ojczyzny — dawały kurierkom, z których wiele zostało odznaczonych krzyżem »Virtuti Militari«, moralne oparcie i wydobycie z siebie maksimum tego napięcia, jakiego ta służba wymagała” — pisał o niej Walery Sławek.

    Czytaj więcej: Ze świąteczną wizytą u Piłsudskich

    Bitwa pod Grunwaldem, Jan Matejko
    | Fot. cyfrowe.mnw.art.pl

    Patroni Roku proponowani przez senat

    Senat RP ustanowił rok 2023 Rokiem Włodzimierza Przerwy-Tetmajera „W uznaniu wielowymiarowej działalności Włodzimierza Przerwy-Tetmajera, obejmującej zarówno aktywność artystyczną, społeczną, jak i zaangażowanie w odzyskanie przez Polskę niepodległości” — głosi uchwała.

    Najbliższy rok będzie również Rokiem Pamięci Bohaterek i Bohaterów Getta Warszawskiego w 80. rocznicę powstania w getcie warszawskim. W ten sposób senat oddaje hołd poległym oraz tym, którzy przeżyli i do końca swoich dni podnosili głos protestu przeciwko zbrodniczym planom zagłady narodu żydowskiego.

    WIĘCEJ NIŻEJ | Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Będziemy świętować 100. rocznicę urodzin Wisławy Szymborskiej, wybitnej poetki i laureatki Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. W senackiej uchwale o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Wisławy Szymborskiej czytamy m.in.: „O doniosłości literackiego dorobku Wisławy Szymborskiej świadczą nie tylko nagrody, ale także fakt, że Szymborska wciąż ma wierne grono czytelników w Polsce i za granicą. Inspiruje literaturoznawców, kulturoznawców, filozofów, krytyków sztuki, a także zwykłych czytelników, którzy znajdują w jej poezji odpowiedzi na najważniejsze pytania. Tematy, które poruszała w swojej poezji, wciąż są aktualne. Forma, jaką się posługiwała, ciągle zachwyca mistrzostwem”.

    Czytaj więcej: Dziś urodziny Wisławy Szymborskiej. Wilno zapisało się w życiorysie poetki

    Senat postanowił uczcić także 550 rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika, by „po raz kolejny przypomnieć jego postać i zasługi, na stałe obecne w naszej społecznej świadomości. To przypomnienie ma na celu uświadomienie światowych zasług Polski i Polaków dla nauki oraz wzmocnienie współczesnych dążeń świata nauki i edukacji do podmiotowej obecności nauki w polskim życiu społecznym, gospodarczym i politycznym” — czytamy w uchwale.

    Patronem roku został również jeden z najbardziej znanych polskich malarzy — Jan Matejko, gdyż, jak podkreślili senatorowie, „Jego celem było ukazanie w dziełach sztuki przyczyn upadku I Rzeczypospolitej oraz przypomnienie jej chlubnej przeszłości i dawnej potęgi. W ten sposób przekonywał Polaków żyjących pod zaborami o wartości ich kulturowego dziedzictwa i podtrzymywał dążenia do odzyskania niepodległości” — czytamy w uchwale.


    Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Afisze

    Więcej od autora

    Prof. Stanisław Swianiewicz – patriota, naukowiec, świadek historii – doczekał się pełnej biografii

    Ilona Lewandowska: W marcu odebrał Pan Nagrodę „Przeglądu Wschodniego” w kategorii dzieła krajowe za książkę „Intelektualny włóczęga. Biografia Stanisława Swianiewicza”. Jakie znaczenie ma dla Pana to wyróżnienie?  Wojciech Łysek: Ogromne. O Nagrodzie „Przeglądu Wschodniego” słyszałem zawsze jako o prestiżowej. Dlatego...

    Biskup niezłomny

    Ilona Lewandowska: Jako jednego z patronów roku 2024 ustanowiono także abp. Antoniego Baraniaka, któremu poświęcił Ksiądz swoją książkę „Defensor Ecclesiae. Arcybiskup Antoni Baraniak (1904–1977). Salezjańskie koleje życia i posługi metropolity poznańskiego”. Co zdecydowało o wyborze takiego tytułu książki i...

    Chciałbym iść drogą Sprawiedliwych

    Ilona Lewandowska: W tegorocznych obchodach Dnia Pamięci Ratujących Litewskich Żydów zauważalnym akcentem była seria zrealizowanych przez Pana filmów „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata” (lit. Pasaulio teisuoliai). Pokazywano je w szkołach, muzeach, także podczas konferencji zorganizowanej przez Centrum Badania Ludobójstwa i...

    Kulinarna opera wielkanocna, czyli jak świętowano w dworach dawnej Litwy

    „O kulturze życia codziennego w minionych wiekach nie wiemy wiele, bo to, co codzienne, rzadko bywa przedmiotem barwnych opisów. Wydaje się, że Wielkanoc, święto obchodzone co roku bardzo uroczyście, powinna być dobrze odzwierciedlona we wspomnieniach czy innych źródłach. Tak...