Po przeanalizowaniu przez policję dostępnych danych dotyczących wykroczeń administracyjnych popełnionych przez nieletnich w latach 2023 i 2024, zauważalny jest znaczny wzrost liczby wykroczeń administracyjnych popełnionych przez dzieci w wieku od 9 do 16 lat. Ogólna liczba popełnionych przez nie wykroczeń przeciwko przepisom ruchu drogowego wzrosła o 45 proc., tj. z 790 do 1147 przypadków rocznie.
Wzrosła liczba niebezpiecznych i świadomych wykroczeń przeciwko przepisom ruchu drogowego związanych z nielegalnym prowadzeniem pojazdów (jazda bez obowiązkowego ubezpieczenia lub obowiązkowego przeglądu technicznego) oraz przypadków nielegalnego prowadzenia pojazdów. W ciągu roku podwoiła się liczba wykroczeń przeciwko przepisom ruchu drogowego popełnianych przez pieszych i rowerzystów.
Rosnąca liczba wykroczeń
W 2024 r. 166 nieletnich prowadziło pojazdy bez prawa jazdy, 83 nastolatków jechało bez ubezpieczenia, w 72 przypadkach używane pojazdy nie miały ważnego przeglądu technicznego, a 62 korzystało z pojazdów, które nie były zarejestrowane. 9 nieletnich próbowało nie zastosować się do żądania funkcjonariuszy o zatrzymanie pojazdu, a 11 kierowców i jeden uczestnik ruchu drogowego – opuścić miejsce wypadku.
W ciągu czterech miesięcy 2025 r. wykryto już 55 nieletnich, którzy prowadzili pojazdy bez uprawnień. Odnotowano 29 przypadków, w których nastolatki jeździli bez ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, w 31 przypadkach używane pojazdy nie miały ważnego przeglądu technicznego, a 27 korzystało z pojazdów, które nie były prawidłowo zarejestrowane. 12 nieletnich próbowało nie zastosować się do polecenia funkcjonariuszy, aby zatrzymać pojazd lub opuścić miejsce zdarzenia. Jeszcze przed rozpoczęciem lata (do 1 maja 2025 r.) wykroczenia popełniło 123 pieszych lub rowerzystów.
Wśród nastolatków coraz popularniejsze stają się nietypowe środki transportu (rowery elektryczne, skutery elektryczne, mocne – ponad 2 kW – pojazdy mikro), a ich kierowcy nie tylko próbują szaleć na drogach i ulicach, ale także filmują swoje chuligańskie zachowania i umieszczają nagrania w sieciach społecznościowych. Zarówno rodzice, jak i nastolatki powinni wiedzieć, jakie konsekwencje grożą za takie zachowanie, jak należy się zachowywać, a jak nie.
Kto ponosi odpowiedzialność
Funkcjonariusze Departamentu Policji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych RL, Zarządu Policji Drogowej oraz okręgowych komend policji wielokrotnie zatrzymywali, kontrolowali i wyjaśniali sprawy osób szalejących na drogach, a także stale sprawdzają, czy kierowcy posiadają wszystkie niezbędne dokumenty i nie naruszają przepisów.
Rosnąca tendencja do łamania przepisów i przykłady pokazują, że coraz więcej nieletnich staje się aktywnymi uczestnikami ruchu drogowego, ale części z nich brakuje poczucia odpowiedzialności i wiedzy na temat bezpiecznego zachowania na drodze.
Funkcjonariusze policji będą zwracać jeszcze większą uwagę na zachowanie nastolatków w ruchu drogowym i zachęcają społeczeństwo do bardziej aktywnego zaangażowania się w wychowanie i edukację dzieci – odpowiedzialność za wychowanie spoczywa nie tylko na organach ścigania, ale także na rodzicach, szkołach i społecznościach.
– Ważne jest, aby wszyscy – rodzice, nauczyciele, członkowie społeczności – przyczyniali się do kształtowania świadomości dzieci. Obserwując rosnącą tendencję do naruszania prawa i kontynuując policyjne działania prewencyjne, zwrócimy uwagę na nieletnich uczestników ruchu drogowego i będziemy aktywniej organizować działania prewencyjne – mówi Vytautas Grašys, szef Biura Porządku Publicznego w Departamencie Policji.
Profilaktyka i prewencja
Organizowany przez policję konkurs dla dzieci „Ja i policja” jest jednym ze środków służących wzmocnieniu więzi między dziećmi a funkcjonariuszami oraz kształtowaniu odpowiedzialnego zachowania od najmłodszych lat. Tematem tegorocznej edycji konkursu było bezpieczeństwo ruchu drogowego. W trzech etapach konkursu wzięło udział 260 młodych ludzi z 10 miast kraju. 26 maja 2025 r. w gimnazjum w Vydmantach w powiecie kretyńskim odbyło się spotkanie zwycięzców konkursu – drużyny o nazwie „Bracia prawa” – z funkcjonariuszami Wydziału Policji Drogowej Departamentu Policji.
Słowniczek
Motorower – to dwukołowy pojazd silnikowy, którego maksymalna prędkość projektowa przekracza 25 km/h, ale nie przekracza 45 km/h, a pojemność skokowa silnika nie przekracza 50 cm sześc. (w przypadku silnika spalinowego), a maksymalna moc użytkowa nie przekracza 4 kW (w przypadku silnika elektrycznego), lub trójkołowy pojazd silnikowy, którego maksymalna prędkość projektowa przekracza 25 km/h, ale nie przekracza 45 km/h, a pojemność skokowa silnika nie przekracza 50 cm sześc. (w przypadku silnika z zapłonem iskrowym/wymuszonym), maksymalna moc użyteczna nie większa niż 4 kW (w przypadku innego typu silnika spalinowego), a maksymalna moc użyteczna nie większa niż 4 kW (w przypadku silnika elektrycznego). Kategoria AM – mopedy i lekkie pojazdy czterokołowe, prawo jazdy można na nie uzyskać od 15. roku życia. Korzystanie z niezarejestrowanych motorowerów na drogach publicznych jest zabronione. Za korzystanie z niezarejestrowanego pojazdu, takiego jak motorower elektryczny, na drogach publicznych może zostać nałożona grzywna w wysokości od 50 do 100 euro. Ponadto mogą zostać nałożone dodatkowe sankcje, takie jak konfiskata pojazdu.
Motocykl – dwukołowy pojazd silnikowy (z boczną przyczepą lub bez) o pojemności skokowej silnika spalinowego powyżej 50 cm sześc. i/lub maksymalnej prędkości projektowej powyżej 45 km/h. Kategoria A1 – motocykle o pojemności skokowej silnika powyżej 50 cm sześc., ale nieprzekraczającej 125 cm sześc., o ich moc nie przekracza 11 kW, a stosunek mocy do masy nie przekracza 0,1 kW/kg, a także pojazdy trójkołowe o mocy nieprzekraczającej 15 kW. Prawo jazdy na nie można uzyskać od 16. roku życia.
Quadami nie wolno jeździć po autostradach i drogach ekspresowych, jeśli ich maksymalna prędkość jest mniejsza niż 60 km/h. Quady te nie mogą poruszać się w miejscach, gdzie obowiązuje zakaz jazdy motocyklami i traktorami. Należy pamiętać, że na obszarach chronionych, takich jak parki narodowe; mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia dotyczące użytkowania pojazdów czterokołowych. Wszystkie pojazdy czterokołowe muszą być zarejestrowane w Państwowym Zakładzie „Regitra” i posiadać ważne ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej oraz państwowy przegląd techniczny.
Ścieżka rowerowa – droga lub część drogi przeznaczona do ruchu rowerów, motocykli i elektrycznych środków transportu mikro, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi. Ścieżka rowerowa musi być oddzielona od drogi lub jej części za pomocą środków inżynierii drogowej.
Elektryczny środek transportu mikro – pojazd napędzany energią elektryczną przeznaczony do przewozu jednej osoby (skuter elektryczny, deskorolka elektryczna, elektryczny monocyklu, hulajnoga itp.), którego maksymalna moc użytkowa nie przekracza 1 kW, maksymalna prędkość projektowa nie przekracza 25 km/h, a wysokość punktu odniesienia siedzenia, jeśli jest ono zainstalowane, nie przekracza 540 mm. Wózki inwalidzkie nie są zaliczane do elektrycznych środków transportu o małej prędkości.
Rowery elektryczne (o mocy do 1 kW, maksymalnej prędkości 25 km/h) nie podlegają obowiązkowi rejestracji, ale podczas jazdy po drodze należy przestrzegać wszystkich przepisów ruchu drogowego.
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 34 (95) 23-29/08/2025