Rosnąca skala problemu
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), obecnie na demencję cierpi ponad 55 mln osób na świecie. Przewiduje się, że w ciągu najbliższych pięciu lat liczba ta wzrośnie do ponad 82 mln. Choroba ta częściej dotyka osoby po 60. roku życia, zwłaszcza kobiety.
„Niektórzy błędnie uważają, że demencja jest normalnym stanem, który z czasem dotyka wszystkie osoby w podeszłym wieku. Chociaż prawdą jest, że choroba ta może dotknąć każdego, to jednak zazwyczaj pojawia się z określonych przyczyn” — wyjaśnia Virgilija Bečelytė, farmaceutka z sieci aptek „Camelia”.
Mylące symptomy
Pierwsze objawy demencji często są niezauważane lub błędnie interpretowane jako skutek przemęczenia, depresji, niedoborów witamin czy problemów hormonalnych. Jednym z kluczowych sygnałów alarmowych jest pogorszenie pamięci — szczególnie trudności z przypomnieniem sobie niedawnych wydarzeń lub rozmów.
„Na przykład, jeśli osoba w pośpiechu zapomina o pewnych rzeczach (czy zamknęła drzwi, po co przyszła do pokoju, imię znajomej osoby, gdzie położyła klucze do domu itp.), może to być normalne, ale jeśli zapominanie osiąga taki poziom, że nie pamięta się funkcji niektórych narzędzi lub nie jest jasne, jak działają rzeczy, które wcześniej były zwyczajne — warto zgłosić się do lekarza” — radzi Virgilija Bečelytė.
Inne typowe objawy to trudności z formułowaniem myśli, mylenie pojęć, zaburzenia orientacji w czasie i przestrzeni oraz kłopoty z podejmowaniem decyzji. Mogą też pojawić się silne wahania nastroju — od smutku i lęku po paranoję i agresję.
„Osoby dotknięte demencją często wydają się zachowywać złośliwie, ale należy zrozumieć, że stopniowo zanika ich umysł, zdolności, wspomnienia, postrzeganie ludzi i przedmiotów. Mogą nie pamiętać imion najbliższych osób, powiązań rodzinnych, nie rozumieć, kim są i co robią na świecie, jak należy żuć jedzenie, dlaczego trzeba chodzić do toalety” — mówi farmaceutka.
Czynniki ryzyka i profilaktyka demencji
Demencja może być skutkiem wielu czynników, w tym chorób neurodegeneracyjnych (np. Alzheimera, Parkinsona), udarów mózgu, uzależnień, chorób sercowo-naczyniowych oraz braku aktywności fizycznej i umysłowej. Również czynniki genetyczne mogą zwiększać ryzyko.
„Jeśli objawy tego zespołu zostaną rozpoznane na czas, można zdiagnozować przyczynę demencji i rozpocząć leczenie — nadal istnieje nadzieja na opanowanie choroby, ale bardzo ważna jest szybkość działania” — ostrzega Virgilija Bečelytė.
Choć demencji nie da się wyleczyć, farmaceutka zapewnia, że można podjąć działania zmniejszające ryzyko jej rozwoju. Szczególnie istotne jest kontrolowanie chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca czy otyłość, a także unikanie alkoholu, nikotyny i izolacji społecznej.
„Nie oznacza to oczywiście, że jeśli cierpią Państwo na nadciśnienie lub cukrzycę, zachorują Państwo również na demencję. Wiele aspektów tego zespołu nie jest jeszcze zrozumiałych dla naukowców” — wyjaśnia Virgilija Bečelytė.
Odpowiednia dieta, bogata w witaminy z grupy B (szczególnie B6, B9 i B12), a także witaminy D, E i C, może wspierać zdrowie mózgu. Regularna aktywność fizyczna i umysłowa również odgrywa ważną rolę.
Farmaceutka podkreśla, że przy pierwszych oznakach pogorszenia funkcji pamięciowych — szczególnie u osób powyżej 60. roku życia — należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Wczesna diagnoza daje szansę na spowolnienie rozwoju choroby i lepszą jakość życia chorego i jego rodziny.