Rosnące zainteresowanie w całym kraju
W 2025 roku z pomocy osobistego asystenta skorzystało dokładnie 1781 osób niepełnosprawnych. Usługi te były świadczone we wszystkich samorządach, w których zgłoszono zapotrzebowanie, co pokazuje, że system działa na poziomie ogólnokrajowym. Pomoc zapewniało 1116 osobistych asystentów, którzy towarzyszyli osobom niepełnosprawnym zarówno w domu, jak i w przestrzeni publicznej.
Minister opieki socjalnej i pracy Jūratė Zailskienė podkreśla, że aktywne korzystanie z tej formy wsparcia dowodzi jej realnej potrzeby. Jak zaznacza, pomoc osobistych asystentów jest niezwykle ważna dla zapewnienia osobom niepełnosprawnym godnego życia, umożliwiając im udział w życiu społecznym, edukacji, pracy zawodowej oraz sensowne spędzanie czasu wolnego.
Niezależność i samodzielność jako cel
Również wiceminister Rita Grigalienė zwraca uwagę, że usługi osobistego asystenta dają osobom niepełnosprawnym realną szansę na samodzielne i pełne życie. Liczby — zarówno liczba beneficjentów, jak i liczba przepracowanych godzin — najlepiej pokazują skalę zapotrzebowania na tę usługę w całym kraju.
W 2025 roku średnia stawka godzinowa za pomoc osobistą wynosiła 10,2 euro. Spośród ponad 10,7 tys. osób objętych różnymi formami wsparcia, 238 osób niepełnosprawnych otrzymało pomoc osobistą całkowicie bezpłatnie. Na finansowanie tej usługi państwo przeznaczyło w ubiegłym roku 11 mln euro z budżetu państwa.
Czym jest pomoc osobistego asystenta?
Osobisty asystent świadczy indywidualną pomoc osobie niepełnosprawnej w czynnościach, których nie jest ona w stanie wykonać samodzielnie z powodu swojej niepełnosprawności. Pomoc ta może być udzielana zarówno w domu, jak i poza nim — w urzędach, miejscach pracy, szkołach czy podczas aktywności społecznych.
Zakres wsparcia ustalany jest indywidualnie. Asystent może pomóc w dbaniu o higienę osobistą, przygotowaniu i spożywaniu posiłków, poruszaniu się i dotarciu do określonego miejsca, komunikacji, orientacji w otoczeniu czy organizacji czasu wolnego. Może również towarzyszyć podczas rozmowy kwalifikacyjnej, pomóc w znalezieniu odpowiedniego transportu lub poruszaniu się w miejscach nieprzystosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Kluczową zasadą jest to, że asystent nie wyręcza, lecz działa razem z osobą niepełnosprawną, wspierając jej samodzielność.
Kto może skorzystać z tej formy wsparcia?
Pomoc osobistego asystenta przysługuje wszystkim osobom niepełnosprawnym, u których stwierdzono taką potrzebę — niezależnie od wieku, stopnia czy rodzaju niepełnosprawności. Potrzebę przyznania pomocy na okres do dwóch lat określają pracownicy socjalni zgodnie z procedurami zatwierdzonymi przez ministra opieki socjalnej i pracy.
Asystentem może zostać osoba fizyczna, która nie jest spokrewniona z osobą niepełnosprawną, nie pozostaje z nią w związku małżeńskim, nie mieszka z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ani nie pełni funkcji opiekuna lub kuratora. Przed rozpoczęciem pracy asystent musi ukończyć 40 godzin szkolenia wprowadzającego, o ile nie posiada odpowiednich kwalifikacji zawodowych w obszarze usług socjalnych.
Koszty i dostępność usługi
Wysokość opłaty za pomoc osobistą zależy od sytuacji finansowej osoby niepełnosprawnej. Jeżeli otrzymuje ona rekompensatę kosztów indywidualnej pomocy, opłata nie może przekroczyć 20 procent kosztów usługi oraz 20 lub 30 procent wysokości otrzymywanej rekompensaty. W przypadku braku takiej rekompensaty opłata również nie może być wyższa niż 20 procent kosztów świadczenia pomocy.
Osoby, których dochody są niższe niż dwukrotność minimalnego dochodu (od 1 stycznia 2025 r. — 442 euro, a od 1 stycznia 2026 r. — 466 euro), mogą korzystać z pomocy osobistego asystenta całkowicie bezpłatnie. Dzięki temu usługa ta pozostaje dostępna także dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej.
Czytaj więcej: Żeby uzyskać państwową pomoc socjalną, warto wiedzieć, co ci się należy