Eksperci wybrali książkę dotyczącą tematyki wileńskiej spośród kilkunastu pozycji litewskich wydanych w 2025 r. Spośród organizacji tą samą nagrodą wyróżniono Instytut Historii Litwy.
— Dziękuję szanownemu klubowi, wydawnictwu Slinktys i jego zespołowi, na czele z Juozasem Žitkauskasem, wspaniałej tłumaczce Birutė Jonuškaitė. Jestem wdzięczny za dobre słowa, wnikliwą i precyzyjną analizę książki prof. Mindaugasowi Kvietkauskasowi, dr. Teodorasowi Žukasowi, dr. Mantasowi Adomėnasowi, przedstawicielom mediów — za zainteresowanie się wydarzeniem. Wszystkim, którzy tę uroczystość zaszczycili swoją obecnością. Satysfakcja tym większa, że to właśnie Litwini zauważyli i docenili trud Polaka wileńskiego w spektrum wielonarodowej spuścizny tej ziemi i miasta — mówi „Kurierowi Wileńskiemu” Romuald Mieczkowski, poeta, pisarz, redaktor naczelny kwartalnika „Znad Wilii”.
Opowieść o dawnej podwileńskiej wsi
Litewskie wydanie książki pt. „Mano Fabijoniškės” ukazało się w ub. roku nakładem wydawnictwa Slinktys.
— Po litewsku ukazała się moja proza wspomnieniowa będąca przekładem książki z 2020 r. „Były sobie Fabianiszki”. Publikacją zainteresował się wspaniały wydawca Juozas Žitkauskas, który zaproponował mi litewski wariant. Przekładu dokonała Birutė Jonuškaitė, znana pisarka i poetka litewska, prezeska Związku Pisarzy Litwy — opowiada Romuald Mieczkowski.
„Były sobie Fabianiszki” to liryczno-dokumentalna opowieść o dawnej podwileńskiej wsi Fabianiszki, obecnie dzielnicy Wilna. Publikacja oparta jest na wspomnieniach autora i obejmuje okres od połowy lat 50. ub. wieku do czasów niepodległej Litwy. Autor opowiada o swojej rodzinie i o dawnych Fabianiszkach, które już nie istnieją.
— Opisywałem swoje dzieciństwo i otoczenie — krewnych, znajomych, sąsiadów. Wszystkie nazwiska są prawdziwe. Posługiwałem się stylem właściwym literaturze pięknej, żeby było miejscami humorystycznie i w oparciu na faktach. Jest nieco liryki, bo przytaczam piosenki, jakie kiedyś śpiewano, parę wierszy. Poruszyłem także poważne tematy — zaistniała Syberia, losy Polaków oraz utrata powojennej ziemi, zabrane po wojnie nieruchomości. W tych wspomnieniach dużo dopomógł mi mój brat, lekarz Władysław Mieczkowski. Publikacja zawiera liczne fotografie. Jest to zbiór zdjęć archiwalnych, z których część wykonano przed wojną. Od dziesiątego roku życia nie rozstaję się aparatem, więc większość zdjęć jest moja. Dokumentowałem chaty i byt, których już nie ma — opowiada autor.
Wydarzenia z perspektywy Polaka
Laureat nagrody zauważa, że wydarzenia ukazuje z perspektywy Polaka.
— Miałem dużo dyskusji z tłumaczką na temat tego, jak znaleźć odpowiedniki litewskie, jak właściwie przetłumaczyć nazwy ulic i miejscowości, polskie piosenki, w których sporo jest humorystycznych fragmentów. Ostatecznie zostały wersje polskie, a w nawiasach — litewskie. Chciałbym, żeby ukazywało się więcej książek o tym, kim jesteśmy, o naszych krewnych. Często młodsze pokolenie nie bardzo wie, kim byli ich pradziadkowie. Na Wileńszczyźnie, gdzie były wojny, zmieniały się władze. Jest to szczególnie potrzebne przede wszystkim po to, żeby zachować naszą tożsamość. Brakuje też filmu o Polakach z Litwy, którzy tu zostali po wojnie. Pisał kiedyś o nich śp. Jerzy Surwiło, jeszcze parę osób, ale jest tego za mało. Takie historie są bardzo pomocne Polakom wileńskim, nieważne, gdzie dziś mieszkają. Jest to ważne dla naszej tożsamości — dodaje Romuald Mieczkowski.
***
Książkę „Mano Fabijoniškės” można nabyć w wileńskiej księgarni Akademinė Knyga (ul. Universiteto 4).
