Wydarzenie zostało dedykowane 100. rocznicy urodzin Tadeusza Konwickiego (1926-2015), wybitnego polskiego pisarza, scenarzysty, reżysera filmowego. Motto tegorocznej edycji stanowił cytat Konwickiego: „Pisarz jest autentycznym reżyserem, który przy pomocy zadań reżyseruje całe sceny i sytuacje”.
Zgłosiło się 29 uczestników
— Do udziału w tegorocznej olimpiadzie zgłosiło się 29 osób. W części pisemnej uczestniczyło 28 osób, natomiast w ustnej — z powodu choroby o jedną osobę mniej. Uczniowie reprezentowali szkoły stołeczne (10 osób) oraz szkoły w rejonach: solecznickim (5 osób), wileńskim (10 osób) i trockim (3 osoby). W Olimpiadzie Języka Polskiego na Litwie mogą wziąć udział wszyscy chętni uczniowie klas starszych. Wcześniej brali udział tylko uczniowie dwóch ostatnich gimnazjalnych klas szkoły. Od kilku lat uczestniczą również młodsi uczniowie, z klasy drugiej gimnazjalnej. Tegoroczna laureatka jest właśnie z klasy drugiej gimnazjalnej — opowiada w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” dr Irena Fedorowicz z Centrum Polonistycznego UW, organizatorka finałowego republikańskiego etapu Olimpiady Języka Polskiego.
Hasłem przewodnim wydarzenia były słowa: „Andrzej Wajda i Tadeusz Konwicki — mistrzowie ekranizacji literackiej”.
— Tematy ustne uczniowie wybierali sami spośród bardzo bogatej oferty, którą można było znaleźć w specjalnym przewodniku. Są tam uwzględnione takie działy, jak np.: Historia literatury; Wiedza o teatrze; Sylwetki; Teoria literatury; Językoznawstwo. W tym roku mało było tematów z językoznawstwa, wybrało je tylko kilka osób. Dotyczyły języka w internecie, etykiety językowej oraz perswazyjnej funkcji języka w tekstach reklamowych. Jeżeli chodzi o historię literatury, to jak co roku dominowały tematy związane z twórczością Adama Mickiewicza (ballady, „Sonety krymskie”, „Dziady”, „Pan Tadeusz”), powtarzały się też tematy dotyczące życia i twórczości Marii Konopnickiej oraz powieści Bolesława Prusa „Lalka” — mówi dr Irena Fedorowicz.
Z literatury XX w. uczniów interesowały tematy dotyczące totalitaryzmu, życia i twórczości Gustawa Herlinga-Grudzińskiego czy Wisławy Szymborskiej.
W olimpiadzie uczestniczą najlepsi uczniowie
— Ogólne wrażenie jest bardzo dobre, bo przecież w olimpiadzie uczestniczą najlepsi uczniowie, zmotywowani, pracowici, oczytani. Ale tak jak w każdym konkursie należało wyłonić zwycięzców, którzy jednakowo dobrze wypadli podczas eliminacji pisemnych oraz ustnych. Było to zadanie niełatwe. Wielu uczestników eliminacji ustnych zostało ocenionych bardzo wysoko. Jest to zrozumiałe, gdyż przygotowania do olimpiady trwają co najmniej pół roku, a niekiedy nawet kilka lat. Daje to możliwość solidnego przygotowania się do wypowiedzi ustnej, która — łącznie z odpowiedziami na pytania komisji — trwa średnio 20 min. Natomiast część pisemna jest trudniejsza. Uczeń ma do wyboru albo napisanie rozprawki (są trzy tematy do wyboru), albo interpretację utworu literackiego lub jego fragmentu. Interpretacje są stosunkowo rzadko wybierane — w tym roku ten rodzaj pracy pisemnej wybrała tylko jedna osoba. Zdecydowana większość decyduje się na pisanie rozprawki. Jest to trudne, gdyż niemożliwe jest z góry przewidzieć, czego będzie dotyczył temat rozprawki. Pomocne jest to, że przykładowe tematy z lat wcześniejszych są ogłaszane na stronie internetowej olimpiady, ale, rzecz jasna, każdego roku tematy są inne. Żeby nieco ułatwić naszej młodzieży przygotowanie się do tej części olimpiady, co roku podawany jest ogólny temat nawiązujący do jakiejś rocznicy historycznej czy rocznicy urodzin lub śmierci jakiegoś twórcy. W tym roku temat przewodni dotyczył ekranizacji utworów literackich, a nawiązywał do stulecia urodzin Andrzeja Wajdy i Tadeusza Konwickiego — kontynuuje dr Irena Fedorowicz.
Odpowiedzi olimpijczyków oceniała komisja, w skład której wchodzili wykładowcy obu polonistyk wileńskich — z Uniwersytetu Wileńskiego oraz z Akademii Oświaty Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie.
Środowisko wielojęzyczne
Rozmówczyni zauważa, że uczniowie szkól polskich z Litwy w porównaniu ze swoimi rówieśnikami z Polski trudniej sobie radzą z częścią pisemną olimpiady.
— Przede wszystkim dlatego, że żyją w środowisku wielojęzycznym, na co dzień używają dwóch-trzech języków. W klasach przedmaturalnych i maturalnych kładą duży nacisk na naukę języków litewskiego i angielskiego, dużo czytają i piszą w tych językach. W pracach pisemnych olimpijczyków zdarzają się więc błędy składniowe, czyli dotyczące budowy zdania (w różnych językach są one różne), ale też fleksyjne czy leksykalne, kiedy np. wyraz jest użyty w niewłaściwym znaczeniu, pod wpływem języków litewskiego czy rosyjskiego — wyjaśnia dr Fedorowicz.
Trudna konkurencja z rówieśnikami z Polski
Na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego (tak brzmi nazwa olimpiady w Polsce) Litwę reprezentuje zwykle 8-10 osób, czyli laureaci (6 osób) plus osoby, które otrzymały wyróżnienia.
— Oczywiście, trudno jest im konkurować z rówieśnikami z Polski, szczególnie w eliminacjach pisemnych. Eliminacje ustne dla uczestników z zagranicy odbywają się w innym dniu niż dla uczniów z Polski, ale wyniki są później podliczane wspólnie. Na pewno olimpijczycy z Wilna i Wileńszczyzny wypadają najlepiej spośród wszystkich uczestników z zagranicy. Niektórym udaje się nawet zostać laureatami, tak było w ubiegłym roku w przypadku Izabeli Orłowskiej, maturzystki z Gimnazjum św. Jana Pawła II. Powtórzyła ona sukces Karoliny Słotwińskiej, która w 2016 r. również została laureatką II stopnia Ogólnopolskiej Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego — kontynuuje dr Irena Fedorowicz.
W zmaganiach ogólnopolskich tradycyjnie biorą udział: zwycięzca pierwszego miejsca, dwóch zwycięzców drugiego miejsca, trzech — trzeciego miejsca oraz cztery osoby wyróżnione. Laureaci zmagań ogólnopolskich otrzymują dodatkowe punkty przy rekrutacji na dowolny kierunek studiów na Litwie.
Laureaci tegorocznej olimpiady
Pierwsze miejsce zajęła Dominika Rynkiewicz, uczennica Gimnazjum św. Jana Pawła II w Wilnie.
Drugie miejsce zdobyła Paulina Sewruk z Gimnazjum św. Jana Pawła II, ex aequo — Milia Bożerocka z Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Bezdanach.
Na trzecim miejscu uplasowali się: Milena Pietkiewicz z Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Solecznikach, Patryk Jan Sawko z Gimnazjum im. Wł. Syrokomli w Wilnie oraz Gabriela Wierszyło z Gimnazjum im. J. I. Kraszewskiego w Wilnie.
Wyróżnienie otrzymali: Brigita Czaplińska (Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Bezdanach), Greta Malujlowa (Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Solecznikach), Ewa Wasiliewa (Gimnazjum im. Ferdynanda Ruszczyca w Rudominie) oraz Beniamin Błaszkiewicz (Gimnazjum św. Jana Pawła II w Wilnie).
Nagrody dla uczestników i zwycięzców olimpiady w tym roku ufundowali: Ambasada RP na Litwie, Instytut Polski w Wilnie, Stowarzyszenie Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie „Macierz Szkolna” oraz Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wileńskiego. Nagrodą dla 10 najlepszych będzie też udział w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego w Warszawie i Konstancinie.
