– Jednym z największych wyzwań jest to, że salmonella nie ma specyficznego zapachu ani smaku. Zanieczyszczona żywność zazwyczaj wygląda zupełnie normalnie, świeżo i wydaje się, że nadaje się do spożycia. Nawet produkty suche, takie jak przyprawy czy orzechy, nie są całkowicie bezpieczne. Chociaż bakterie potrzebują wilgoci do namnażania, mogą pozostać żywotne, jakby „uśpione”, przez długi czas w suchym środowisku, a gdy otrzymają choć trochę wilgoci i odpowiednią temperaturę, nagle stają się aktywne — komentuje dla „Kuriera Wileńskiego” Aistė Prielgauskaitė, rzeczniczka Państwowej Służby Żywności i Weterynarii (VMVT).
Na Litwie, podobnie jak w innych krajach Europy i świata, salmonelloza najczęściej rozprzestrzenia się poprzez jaja, kurczaki i ich produkty.
– VMVT prowadzi stałą kontrolę bakterii salmonelli w fermach drobiu, ale to tylko jeden z elementów walki z tym patogenem. Wymagany jest ścisły nadzór w całym łańcuchu żywnościowym, ponieważ ryzyko wykrycia salmonelli istnieje nawet w produktach niezwiązanych z drobiem, takich jak świeże warzywa, orzechy czy przyprawy. Zwykle myślimy o warzywach jako o „bezpiecznym” wyborze, ale salmonella może się do nich przedostać podczas wzrostu — wyjaśnia specjalistka.
Jednym z głównych czynników ryzyka przedostania się bakterii do warzyw podczas ich wzrostu jest nawadnianie z użyciem wody zanieczyszczonej ściekami rolniczymi. Bezpośrednio przenosić bakterie na dojrzewające jagody, owoce lub liście sałaty mogą gryzonie, dzikie ptaki i owady. Bakterie te naturalnie bytują w jelitach wielu zwierząt, więc przedostają się do środowiska wraz z odchodami, a stamtąd do gleby lub wody. W zakładach przetwórczych lub w domowych kuchniach salmonella może rozprzestrzeniać się poprzez ręce pracowników czy nieumyte narzędzia. Jeśli ten sam nóż jest używany do krojenia surowego mięsa, a następnie surowych warzyw, ryzyko zakażenia staje się ogromne.
VMVT informuje, jak skutecznie można zmniejszyć ryzyko przeniesienia bakterii salmonelli na żywność.
Należy:
• myć ręce nie tylko przed jedzeniem, ale także po dotknięciu surowego mięsa lub nieumytych warzyw;
• używać oddzielnych desek do krojenia mięsa i warzyw lub chleba;
• przechowywać surowe mięso na dolnych półkach lodówki, aby zapobiec przypadkowemu skapywaniu płynu na inne produkty;
• upewnić się, że mięso i jaja są dokładnie ugotowane lub upieczone;
• myć wszystkie warzywa, owoce i jagody pod bieżącą wodą, nawet jeśli planuje się je obrać;
• regularnie i często dezynfekować gąbki, ściereczki i powierzchnie kuchenne.
VMVT regularnie monitoruje przedsiębiorstwa spożywcze.
W przypadku stwierdzenia, że na rynek trafił niebezpieczny produkt spożywczy, jest on natychmiast wycofywany z rynku, organizowany jest proces jego wycofania od konsumentów, a odpowiedzialne przedsiębiorstwa muszą podjąć wszelkie niezbędne działania w celu wyeliminowania potencjalnego zagrożenia. W każdym przypadku przeprowadzane jest dochodzenie w celu ujawnienia uczestnika łańcucha żywnościowego, który ponosi odpowiedzialność za naruszenie. W zależności od wyników dochodzenia, odpowiedzialność może ponosić producent, importer, dostawca lub przedsiębiorca. W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów prawnych mogą zostać zastosowane różne sankcje — od nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień, przez grzywny po ograniczenia działalności.
W tym roku do 3 czerwca br. otrzymano łącznie 35 raportów dotyczących niebezpiecznego drobiu i półproduktów drobiowych. 17 dotyczyło drobiu pochodzenia polskiego, 16 litewskiego, a 2 przypadki odnotowano w drobiu brazylijskim. Dla porównania, w tym samym okresie w 2025 r. odnotowano 14 przypadków w drobiu polskim i 4 przypadki w drobiu litewskim.
