Cichy zabójca — zanieczyszczenie powietrza
Zimą znacznie wzrasta emisja zanieczyszczeń, zwłaszcza w gospodarstwach domowych, które ogrzewają się paliwami stałymi — węglem, drewnem lub torfem. To właśnie podczas ich spalania do atmosfery przedostają się tzw. drobne cząstki stałe stanowiące poważne zagrożenie zdrowotne. To przede wszystkim pyły zawieszone PM10 i PM2,5, które stanowią poważne zagrożenie zdrowotne.
„Według danych Europejskiej Agencji Środowiska zanieczyszczenie powietrza jest największym czynnikiem środowiskowym szkodzącym zdrowiu ludzi w Europie. Każdego roku umiera z tego powodu około 300 tys. osób. Dlatego wybierając mniej zanieczyszczające metody ogrzewania, możemy chronić zdrowie swoje i naszych bliskich” — mówi Olita Kriukovienė, doradca Centrum Zdrowia Zawodowego i Środowiskowego Instytutu Higieny, pełniąca tymczasowo funkcję dyrektora centrum.
Niewidoczne, ale groźne
Drobne cząstki stałe dzielą się na MP10 oraz MP2,5. Te pierwsze, o średnicy do 10 mikrometrów, docierają do górnych dróg oddechowych, wywołując kaszel i zaostrzenie chorób przewlekłych. Jeszcze groźniejsze są MP2,5 (o średnicy do 2,5 mikrometra) — mniejsze i bardziej przenikliwe, które przedostają się do płuc, a następnie do krwiobiegu, wpływając na pracę całego organizmu.
Europejska Agencja Środowiska podaje, że aż 96 proc. mieszkańców miast UE narażonych jest na niebezpieczne stężenia MP2,5. Skutki zdrowotne mogą być poważne — od zaostrzenia astmy i przewlekłych chorób płuc, przez problemy z układem krążenia, aż po zwiększone ryzyko zawału serca, udaru mózgu czy przedwczesnego porodu. Długoterminowe narażenie może również skrócić długość życia.
Czytaj więcej: Czarny dym z kominów jest niebezpieczny dla zdrowia
Ogrzewanie bez dymu i toksyn
Istnieją sposoby, by zapewnić sobie ciepło w domu bez pogarszania jakości powietrza. Przede wszystkim należy wybierać mniej szkodliwe paliwa — suche drewno, certyfikowane granulaty lub gaz. Kategorycznie zakazane i niebezpieczne jest spalanie odpadów: plastiku, starych mebli czy opon.
Utrzymanie urządzeń grzewczych w dobrym stanie również wpływa na bezpieczeństwo i efektywność. Komin należy czyścić co najmniej raz w roku, a stan techniczny kotła regularnie kontrolować. Ważna jest również odpowiednia wentylacja pomieszczeń.
W miarę możliwości warto rozważyć bardziej ekologiczne źródła ciepła — pompy ciepła, centralne ogrzewanie czy nowoczesne kotły emitujące mniej zanieczyszczeń.
Proste działania, które chronią zdrowie
W okresach dużego zanieczyszczenia zaleca się ograniczenie aktywności na świeżym powietrzu, szczególnie w godzinach największego stężenia pyłów. Wietrzenie pomieszczeń najlepiej przeprowadzać rano lub wieczorem, kiedy poziom zanieczyszczeń jest niższy. Dla osób mieszkających w pobliżu źródeł dymu pomocne mogą być uszczelki okienne lub oczyszczacze powietrza.
Poprawę jakości powietrza w domu wspierają także rośliny doniczkowe, częste czyszczenie na mokro oraz unikanie nadmiernego gromadzenia kurzu.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby najbardziej narażone: dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży oraz osoby cierpiące na choroby układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. W ich przypadku każdy dzień spędzony w zanieczyszczonym środowisku może mieć poważne konsekwencje zdrowotne.
Aktualne informacje o stanie powietrza na Litwie można śledzić na stronie www.gamta.lt. Dzięki temu łatwiej dostosować codzienne nawyki do aktualnych warunków i uniknąć niepotrzebnej ekspozycji na szkodliwe pyły.