Refundacja według obowiązujących reguł
Państwowa Kasa Chorych (VLK) poinformowała, że do lipca 2026 r. nadal obowiązuje obecna procedura rozliczania usług zdrowotnych — również tych przekraczających limity określone w umowach. Obecny system gwarantuje pełne pokrycie kosztów usług objętych umową z kasami chorych. W przypadku przekroczenia ustalonej liczby świadczeń, dodatkowe usługi są refundowane kwartalnie, zgodnie z zatwierdzoną kolejnością.
W pierwszej kolejności opłacane są usługi priorytetowe: pomoc doraźna, opieka stacjonarna, rehabilitacja medyczna oraz konsultacje specjalistyczne. Dopiero po ich sfinansowaniu środki mogą być przeznaczone na refundację świadczeń spoza listy priorytetów — proporcjonalnie, w zależności od dostępnych funduszy.
Nowe zasady od lipca
Zmiana procedury refundacyjnej była wprowadzona w 2025 r. rozporządzeniami podpisanymi przez minister zdrowia Mariję Jakubauskienė. Nowe przepisy miały obowiązywać od 1 stycznia 2025 r. do końca tego roku, jednak zostały zakwestionowane przez dwie frakcje poselskie i trafiły do rozpatrzenia do Najwyższego Sądu Administracyjnego Litwy.
„Decyzja o zmianie zasad refundacji usług zdrowotnych została podjęta w zeszłym roku po szczegółowej ocenie możliwości budżetowych Funduszu Obowiązkowego Ubezpieczenia Zdrowotnego” — powiedział Gytis Bendorius, dyrektor VLK.
Jak wskazano, w związku z rosnącą dysproporcją między zapotrzebowaniem a możliwościami finansowymi funduszu, opracowano nowy system płatności, mający na celu bardziej efektywne i celowe zarządzanie środkami.
Sąd: rozporządzenia naruszały prawo
W środę 7 stycznia LVAT orzekł, że rozporządzenia minister zdrowia dotyczące refundacji usług zdrowotnych naruszają przepisy prawa wyższego rzędu.
Sąd wskazał, że przy ich przyjmowaniu nie dochowano zasad otwartości, przejrzystości i efektywności, a pięciodniowy termin na uzgodnienie projektów aktów prawnych był niezgodny z wymogami ustawy o podstawach stanowienia prawa.
Podkreślono również, że minister wprowadziła istotne zmiany w regulacjach, co wymagało przeprowadzenia oceny skutków planowanych przepisów, czego jednak nie dokonano.
Obawy parlamentarzystów
Zaskarżone przepisy wprowadzały podział usług zdrowotnych na pięć grup o różnym poziomie refundacji. Zdaniem posłów z frakcji Związku Ojczyzny-Litewskich Chrześcijańskich Demokratów (TS-LKD) i Ruchu Liberalnego, nowy system miał obniżyć dostępność kluczowych świadczeń, m.in. usług szpitalnych, chirurgicznych oraz kosztownych badań diagnostycznych, takich jak rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa.
W opinii liberałów, zmiany te mogły doprowadzić do ograniczenia liczby wykonywanych badań oraz wydłużenia kolejek do specjalistów.
Według liberałów nowe rozwiązania stanowią realne zagrożenie dla możliwości uzyskania przez pacjentów niezbędnych usług medycznych w odpowiednim czasie, a dla placówek medycznych — dla zapewnienia stabilnej działalności.
VLK zapowiedziała, że w celu wykonania orzeczenia sądu zostanie przeprowadzona ocena jego skutków oraz zostaną opracowane nowe projekty rozporządzeń. Będą one uzgodnione z odpowiednimi instytucjami i przyjęte przed wejściem w życie orzeczenia, czyli przed 1 lipca 2026 r.