Celem opracowania nowej wizji urbanistycznej jest stworzenie harmonijnej, funkcjonalnej i estetycznej perspektywy zagospodarowania tego terenu, tak aby nowe inwestycje współgrały z istniejącą zabudową. Projekt rewitalizacji dzielnicy uwzględnia potrzeby mieszkańców, zasady zrównoważonego rozwoju oraz lokalne tradycje.
– Zamierzamy stworzyć harmonijną i użyteczną przestrzeń w tym zakątku miasta. Uwzględnienie kontekstu architektonicznego pozwoli na wkomponowanie nowych budynków w starą zabudowę. Bardzo istotne, aby w tej kwestii do porozumienia doszli lokalni mieszkańcy, specjaliści od ochrony zabytków oraz samorząd – zauważa Laura Kairienė, główna architektka Wilna.
Mieszkańcy mogą zgłaszać propozycje
Od stycznia do marca br. będą działały trzy grupy składające się z lokalnych mieszkańców i przedsiębiorców, inwestorów, specjalistów od ochrony zabytków, architektów oraz urbanistów. – Każda ekipa zaproponuje swój wariant wizji zagospodarowania określonej przestrzeni drewnianych Śnipiszek. Aby ogólny plan współgrał, ekipy będą musiały ze sobą współpracować – wyjaśnia architektka.
Pierwsza ekipa zostanie skompletowana podczas spotkania, które odbędzie się w Administracji Samorządu Miasta Wilna (Konstitucijos pr. 3) 28 stycznia o godz. 17. Udział w spotkaniu wymaga rejestracji, co można zrobić za pośrednictwem internetowej strony samorządowej. W styczniu i w lutym na platformie samorządowej pasitarkime.vilnius.lt mieszkańcy mogą zgłaszać swoje propozycje dotyczące planu rewitalizacji drewnianych Śnipiszek.
18 marca ekipy przestawią wyniki swojej pracy. W prezentacji będą mogli wziąć udział wszyscy zainteresowani, można też będzie zgłosić swoje uwagi oraz propozycje. Po podsumowaniu wyników pracy trzech ekip zostanie ogłoszony plan dalszych, konkretnych działań. Jego ogłoszenie zaplanowano na maj br.
Spuścizna kulturowa
W Śnipiszkach spuściznę kulturową stanowią: niskopiętrowa architektura drewniana, sieć ulic, granice działek, naturalne elementy krajobrazu. Eksperci uznali, że ogromną zaletą tego miejsca jest powolny styl życia.
W granicach dzielnicy mieści się osiem obiektów uznanych za zabytki. Z kolei 82 obiekty zachowały cechy wartościowe, które nadają im unikalność oraz znaczenie w kontekście kulturowym i historycznym.
Śnipiszki to dawne przedmieście Wilna, mieszczące się na prawym brzegu Wilii, przy Zielonym Moście. „Droga z Kalwarii ku Wilnu szła w 1522 r. podle Hrehorowego dworu, co Sznip dzierżawił na przewozie przez Wilię. Dlatego nazwa Śnipiszki wywodzi się od nazwiska Sznip, pisanego w niektórych dokumentach Śnip lub Śnipko. U schyłku XIX w. właścicielem Śnipiszek wraz ze stojącym tu dworem był Hieronim Wołłowicz. Po Wołłowiczach rządzili tu Sapiehowie, a potem oo. jezuici, którzy wznieśli najstarszy budynek na tym przedmieściu – kościół pw. św. Rafała Archanioła i budynki klasztorne” – pisze dr Liliana Narkowicz w książce „Wileńskie Śnipiszki i parafia św. Rafała”.
Jedna z najstarszych dzielnic Wilna leży u wylotów dawnych traktów święciańskiego i wiłkomirskiego. Od 1954 r. na Śnipiszkach czynna jest polska szkoła, dawniej Szkoła Średnia nr 19, obecnie Gimnazjum im. Władysława Syrokomli. Zachowały się tu przedwojenne drewniane domki, w sąsiedztwie których wzniesiono szklane wieżowce. Dziś to intrygujący kontrast nowoczesności i tradycji – drewniane domki w tle szklanych wieżowców.
Katolicki symbol Śnipiszek
Na wzgórzu nad Wilią wznosi się kościół pw. św. Rafała Archanioła. Świątynię wzniesiono w 1703 r. „Zanim jezuici wybudowali przy Zielonym Moście kościół z klasztorem, najważniejszym symbolem religijnym tego wileńskiego przedmieścia był wznoszący się nieopodal pagórek. W XIV–XVI w. znajdował się tu zameczek obronny z katolickim krzyżem na baszcie, który z czasem został zastąpiony przez słup z rzeźbą św. Jana Nepomucena – najsłynniejszego XIV-wiecznego czeskiego świętego, który zginął śmiercią męczeńską poprzez utopienie w rzece. Od XVIII do poł. XX w. w pobliżu kościoła mieściła się murowana kapliczka ze statuą Chrystusa dźwigającego krzyż męczeński. Wiadomo jest, że jeszcze w międzywojniu każdy przechodzący lub przejeżdżający zatrzymywał się na chwilę, zdejmował czapkę i lekko pochylał głowę w stronę kapliczki. Kapliczka, podobnie jak kościół, znajdowała się przy szlaku wiodącym do Kalwarii Wileńskiej. Ludzie uważali to miejsce za cudowne i święte i wdzięcznie nazywali je Górką Pana Jezusa. O tę górkę dbali, nie tylko przynosząc kwiaty z przydomowych ogródków. W 1848 r. obłożono górkę kamieniami, żeby się nie osuwała, ogrodzono drewnianym płotem, ustawiono ławki. Z czasem rzeźba obolałego Jezusa znalazła się w altance kapliczki i została Aniołem Stróżem wszystkich maluczkich i strapionych” – pisze dr Liliana Narkowicz.
Górka Pana Jezusa przetrwała dwie wojny światowe, a między nimi wojnę polsko-bolszewicką. Przestała istnieć w warunkach pokoju, na początku lat 50. XX w., kiedy to poszerzano ulicę Kalwaryjską. Kapliczkę wtedy zburzono, a wzgórze zrównano z ziemią.
Przez wiele lat nie było wiadomo, co się stało z rzeźbą Chrystusa, katolickim symbolem Śnipiszek. Przed kilku laty w czasie remontu podziemi w kościele św. Rafała natrafiono na zniekształconą drewnianą bryłę. Specjaliści ustalili, że jest to oryginalna śnipiska figura Pana Jezusa pod krzyżem. Odrestaurowaną rzeźbę obecnie można oglądać w Muzeum Dziedzictwa Kościelnego.
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 02 (06) 17-23/01/2026