Decyzja prezydenta USA stanowiła cios dla amerykańskiej polityki handlowej opartej na cłach oraz dla dziesiątek już zawartych umów handlowych. Dla Litwy bezpośrednie skutki są minimalne, jednak ograniczenie władzy Trumpa wzmocniło pozycję Unii Europejskiej w negocjacjach handlowych. Eksperci przewidują, że mimo sądowych ograniczeń, polityka celna USA pozostanie agresywna, a kolejne miesiące przyniosą dalsze napięcia i nieprzewidywalność na światowych rynkach.
Litwa: wpływ pośredni
— Dla Litwy decyzje dotyczące ceł wprowadzonych przez Donalda Trumpa nie mają prawie żadnego bezpośredniego wpływu. Część ceł została uznana przez amerykański wymiar sprawiedliwości za nielegalną, jednak były prezydent natychmiast wprowadził nowe taryfy importowe, powołując się na inne przepisy, które dawały mu takie możliwości przynajmniej na kolejne 150 dni. Obecnie obowiązująca taryfa wynosi 10 proc., ale Donald Trump zapowiada jej podniesienie do 15 proc., czyli do poziomu, który wcześniej uzgodnił z Unią Europejską — wyjaśnia w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Nerijus Mačiulis, starszy ekonomista Swedbanku.
Jak tłumaczy ekspert, wpływ tych decyzji dla Litwy jest pośredni. Ograniczenie władzy Trumpa przez sądy nieco osłabiło jego możliwości negocjacyjne, a równocześnie wzmocniło pozycję Unii Europejskiej oraz innych krajów w przyszłych rozmowach handlowych. Taka sytuacja, według eksperta, wprowadza dodatkowy chaos i niepewność — trudno przewidzieć, jak będą wyglądały rynki światowe za kilka miesięcy, gdy obecne tymczasowe 10-procentowe cła importowe, przestaną obowiązywać.
Korzyści i straty dla innych krajów
Dla Chin sytuacja jest nieco korzystniejsza, ponieważ wcześniej obowiązywały tam wyższe taryfy, więc w krótkim okresie państwa azjatyckie mogą odczuć pewne korzyści. Z kolei dla Królestwa Zjednoczonego sytuacja jest mniej sprzyjająca, gdyż utraciło ono uprzywilejowaną pozycję, jaką miało w poprzednich ustaleniach.
— Nie warto jednak szukać jednoznacznych zwycięzców i przegranych, ponieważ mamy do czynienia z okresem przejściowym. Donald Trump będzie nadal poszukiwał sposobów wprowadzania ceł importowych i ich stosowania zgodnie z wcześniejszymi porozumieniami, jakie zawarł w ubiegłym roku. W efekcie, mimo zmian taryf i sporów prawnych, ogólna sytuacja handlowa zasadniczo pozostaje niezmieniona, a rynki wciąż muszą mierzyć się z niepewnością i ryzykiem niestabilności — podkreśla Nerijus Mačiulis.
Od czasu, gdy Donald Trump objął urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych, średnie cła nakładane przez USA na importowane towary wzrosły z 2,5 proc. do około 17 proc.
Chociaż prezydent przedstawia cła jako narzędzie uwolnienia od dekad niesprawiedliwego handlu i podkreśla ich pozytywne skutki, wpływ ceł na gospodarkę USA w praktyce jest mniej optymistyczny. Rynek pracy słabnie, inflacja utrzymuje się w pobliżu 3 proc., a wskaźnik zaufania konsumentów pozostaje na rekordowo niskim poziomie. Pojawia się też więcej sygnałów niepokoju, świadczących o trudnościach gospodarstw domowych — na przykład liczba opóźnionych spłat kredytów jest najwyższa od kryzysu w 2009 r.