Choć w 2025 r. Litwa z wynikiem 60,9 pkt. w indeksie równości płci zajmuje 14. miejsce w UE, wciąż pozostają obszary wymagające dalszych działań i konsekwentnych zmian.
Luka płacowa maleje
— Chociaż zasada równego wynagrodzenia za równą pracę lub pracę o równej wartości została zapisana w dokumentach Unii Europejskiej już w 1957 r., jednym z najczęściej wskazywanych problemów pozostaje luka płacowa. Według najnowszych danych w 2025 r. różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn wynosi 8,5 proc., co jest najniższym poziomem w ostatnim dziesięcioleciu. Dla porównania w 2016 r. różnica ta sięgała 18,2 proc. Mimo spadkowej tendencji nierówności nadal nie zostały całkowicie wyeliminowane — analizuje w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Aneta Błażewicz.
Jak mówi, dalszemu ograniczaniu różnic ma służyć wdrażana dyrektywa UE dotycząca przejrzystości wynagrodzeń. Ministerstwo Ochrony Socjalnej i Pracy RL przedstawiło już projekty ustaw implementujących nowe przepisy, które mają wejść w życie 7 czerwca 2026 r. Celem regulacji jest zapewnienie równego wynagrodzenia za taką samą lub równą wartość pracy oraz zwiększenie transparentności systemów płacowych.
— Kwestia wynagrodzeń to jednak tylko jeden z aspektów równego traktowania kobiet. Równie istotne pozostaje zapewnienie skutecznych mechanizmów ochrony w przypadku dyskryminacji ze względu na płeć lub inne nieuzasadnione powody. Dlatego warto przypomnieć, że w przypadku dyskryminacji w miejscu pracy kobiety mogą zwracać się do Rzecznika ds. Równych Możliwości, Państwowej Inspekcji Pracy, Komisji ds. sporów pracowniczych, a w razie potrzeby również do sądu. W sytuacjach przemocy domowej wsparcie zapewnia policja — rozmówczyni wylicza opcje działań.
Skuteczna izolacja sprawcy przemocy domowej
Aneta Błażewicz mówi, że w ostatnich latach często stosowanym i ważnym narzędziem ochrony ofiar przemocy domowej stał się tzw. nakaz ochrony przed przemocą w bliskim środowisku, wydawany na okres 15 dni przez policję po otrzymaniu zgłoszenia o podejrzeniu przemocy w rodzinie i po przeprowadzeniu oceny ryzyka. To środek prawny umożliwiający szybkie odseparowanie sprawcy przemocy od ofiary, obejmujący m.in. nakaz opuszczenia wspólnego mieszkania, zakaz zbliżania się do ofiary, zakaz kontaktowania się.
— Wyzwaniem pozostaje także przemoc w przestrzeni cyfrowej, w tym rozpowszechnianie obraźliwych treści czy materiałów typu deepfake. Prawo stopniowo dostosowuje się do nowych zagrożeń, a instytucje unijne nakładają na platformy internetowe większą odpowiedzialność za usuwanie nielegalnych treści. Można stwierdzić, że ramy prawne w dużej mierze już istnieją, a kolejne rozwiązania są wdrażane, by zagwarantować kobietom równe prawa. Jednak nawet najlepsze ustawy pozostaną martwe, jeśli nie będzie odwagi i świadomości, by z nich korzystać. Kobieta musi wiedzieć, że ma prawo do równego wynagrodzenia, do szacunku, do bezpieczeństwa — i że ma prawo domagać się sprawiedliwości — stwierdza aplikantka adwokacka Aneta Błażewicz.
Jak dodaje, istotna jest edukacja kobiet — aby znały swoje prawa i potrafiły je egzekwować. Równie ważna jest edukacja mężczyzn — by budować kulturę szacunku, partnerstwa i odpowiedzialności. Równość nie rodzi się wyłącznie z przepisów. Rodzi się w świadomości społecznej, w wychowaniu i w codziennych postawach, zauważa nasza rozmówczyni.
