Do dziś jest ona kultywowana i przekazywana z pokolenia na pokolenie, przede wszystkim przez Polaków zamieszkujących te tereny. W podwileńskich wsiach palmiarki nadal misternie wiją tradycyjne wałeczki, palmy płaskie, różeczkowe, figuralne czy wianeczkowe.
Przed Niedzielą Palmową Centrum Kultury w Rudominie zaprosiło na kreatywne warsztaty wicia palm wielkanocnych. – Do udziału w warsztatach zapraszamy od wielu lat. To doskonała okazja, aby poznać piękną tradycję wicia palm wielkanocnych na Wileńszczyźnie. Uczestnicy warsztatów twórczo spędzają czas – dowiadują się o symbolice palm oraz uczą się samodzielnie tworzyć tradycyjne, kolorowe palmy. To także świetna okazja, by bliżej poznać dziedzictwo kulturowe naszego regionu – mówi „Kurierowi Wileńskiemu” Anna Kaczanowska, organizatorka imprez w Centrum Kultury w Rudominie.
Z pokolenia na pokolenie
Zajęcia edukacyjne prowadziła rodzina Rynkiewiczów, na czele z panią Stanisławą – znaną, wielokrotnie nagradzaną mistrzynią wicia palm.
– Cieszę się, że możemy przekazywać tę tradycję kolejnym pokoleniom. W ten sposób pielęgnujemy rodzinną tradycję oraz podtrzymujemy polskość na Wileńszczyźnie. W naszej rodzinie wszyscy angażują się w proces tworzenia palmy: córki Alina i Renata, mąż Stanisław oraz wnukowie Dominik, Daniel i Laurynas. Zajęcia edukacyjne prowadzimy od wielu lat i zawsze cieszą się dużym zainteresowaniem. Uczestniczą w nich osoby w różnym wieku, często całymi rodzinami. Szczególnie doceniamy zainteresowanie dzieci i młodzieży – mówi Stanisława Rynkiewicz.
W podwileńskiej wsi Wajwadiszki, skąd pochodzi pani Stanisława, tradycja wicia palm wielkanocnych przekazywana jest z pokolenia na pokolenie.
– Jestem palmiarką w czwartym pokoleniu. Nasza tradycja rodzinna liczy już 165 lat. Kontynuują ją moje córki Alina i Renata – piąte pokolenie palmiarek – oraz wnukowie, czyli już szóste pokoleni. Nasi mężczyźni bardzo pomagają: mąż Stanisław sieje, potem obrabia, jeździ po laseczki na palmy. Wnukowie pomagają zbierać kwiaty i rośliny, niosą je na strych, starają się – wylicza mistrzyni ludowa.
Sztuki wicia palm uczyła się jako mała dziewczynka od swojej mamy, Weroniki Markowskiej, oraz babci, Marii Wiszniewskiej. – Moja babcia zapoczątkowała tradycję wicia palm w Wajwadiszkach. Pamiętam, jak babcia robiła palmy z papieru, a ja uczyłam się robić papierowe narcyzy, bo na różyczki byłam zbyt mała. Potem jak na przypiecku stawiało się dwie cegiełki, na wierzch kubeczek z woskiem i następnie do roztopionego wosku wrzucało się papierowe kwiatuszki, żeby zrobiły się sztywne – wspomina pani Stanisława.
Daleko poza granicami Litwy
Dziś pani Stanisława jest uznaną członkinią Związku Twórców Ludowych Litwy, a jej kunszt jest znany zarówno na Litwie jak i za granicą.
Palmy rodziny Rynkiewiczów – zarówno te w formie tradycyjnego wałeczka, jak i w kształtach takich jak: „Korona św. Kazimierza”, „Serce Kaziuka”, „Serce Walentego”, „Ptasie pióro” czy „Pióro Anioła”, a także bardziej nowoczesne formy – są znane nie tylko na Litwie, lecz także poza jej granicami, m.in. w: Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.
W ubiegłym roku rodzina Rynkiewiczów została uhonorowana podczas gali międzynarodowego konkursu Osobowość Roku Polonii Świata, która odbyła się w Warszawie. Na uroczystość rodzina Rynkiewiczów udała się ze swoimi palmami. Pani Stanisława podarowała palmy wszystkim laureatom konkursu.
Dla niektórych był to pierwszy kontakt z palmami wileńskimi. Uwite w podwileńskich Wajwadiszkach palmy pojechały do Kanady, Stanów Zjednoczonych, Szwecji, Szkocji, Irlandii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Włoch, Belgii, Macedonii, Bułgarii, Niemiec, Polski i Francji.
– Cieszymy się, że na międzynarodowym konkursie mogliśmy reprezentować Litwę jako rodzina kultywująca tradycję wicia palm – mówi palmiarka.
W barwach kwiatów
Z kolei Renata Rynkiewicz zauważa, że palma wileńska stała się symbolem życia, nadziei i trwania.
– Cieszymy się, że o rodzinie Rynkiewiczów usłyszało tak wielu ludzi na całym świecie. Czujemy się zobowiązani do kontynuowania tej pięknej sztuki ludowej – wicia palm wileńskich oraz dzielenia się tym rzemiosłem poprzez warsztaty i zajęcia edukacyjne. Poprzez nasze Stowarzyszenie „Arystokracja Palm” chcemy ją pielęgnować i przekazywać ludziom na Litwie, w Polsce, w Europie i na świecie – mówi Renata Rynkiewicz, założycielka i prezeska stowarzyszenia.
– Z siostrą Renatą wijemy palmy od dzieciństwa, już od ponad 45 lat. Palma towarzyszyła mi od najmłodszych lat; najpierw widziałam ją w rękach mamy, babci i prababci. Była obecna w zapachu suszonych ziół wypełniającym dom, w barwach kwiatów. Wszystko w naszym domu kręciło się i nadal kręci wokół palmy, nawet pory roku są jej podporządkowane – dodaje nasza rozmówczyni.
Stanisława Rynkiewicz i jej córki są członkiniami Związku Twórców Ludowych Litwy oraz Twórców Sztuki Regionu Wileńskiego. Zostały uhonorowane Srebrną Odznaką Honorową Departamentu Mniejszości Narodowych „Za Zasługi” oraz wieloma innymi wyróżnieniami.
Palmy wykonane przez rodzinę Rynkiewiczów można będzie nabyć w Niedzielę Palmową przy wileńskiej katedrze.
Tradycja wicia palm od 2019 r. figuruje na Liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego Litwy. Samorząd Rejonu Wileńskiego zabiega o to, aby tradycja ta została wpisana na Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 12 (34) 28/03-03/04/2026
