To mała wygrana w niekończącej się batalii o szkolnictwo polskie na Litwie. Orzeczeniem z dn. 17 stycznia br. Wileński Okręgowy Sąd Administracyjny poparł częściowo racje Samorządu Rejonu Wileńskiego w sprawie kompletowania klas w placówkach oświatowych mniejszości narodowych, tym samym odrzucając pozew pełnomocnika Rządu RL w powiecie wileńskim Jurgisa Jurkevičiusa.
„Oczko” w głowie
Jak wiadomo, kwestie oświaty mniejszości narodowych są „oczkiem” w głowie litewskich polityków. Zwłaszcza w ostatnim czasie. Gwoli przypomnienia: w Sejmie RL forsowany jest projekt nowelizacji ustawy o oświacie, który mocno uderzy w szkolnictwo mniejszościowe na Litwie. Zakłada on bowiem m.in. stopniowe zwiększanie w szkołach mniejszości, w tym polskiej, liczby przedmiotów nauczanych w języku litewskim, ujednolicenie we wszystkich szkołach egzaminu maturalnego z języka litewskiego, zamykanie w małych miejscowościach szkół mniejszości narodowych i pozostawienie tam jedynie szkół litewskich.
„Niesforne” samorządy
Od lat litewska strona rządowa procesuje się z „niesfornymi” Samorządem Rejonu Wileńskiego i Samorządem Rejonu Solecznickiego w sprawie rzekomego nieprzestrzegania ustalonych przez rząd wymogów w zakresie kompletowania klas w samorządowych placówkach oświatowych. Wymogi te są zbyt restrykcyjne, nie uwzględniają stanu faktycznego istniejącego w samorządach, ich swoistości, np. składu narodowościowego.
„Wadliwe” placówki
Pełnomocnik rządu Jurgis Jurkevičius wniósł do sądu pozew, w którym prosił o uchylenie uchwały Rady Samorządu Rejonu Wileńskiego z dn. 17 września 2010 r., na mocy której zostały zatwierdzone komplety klasowe na rok szkolny 2010/2011 w: Gimnazjum im. Konstantego Parczewskiego w Niemenczynie, Gimnazjum w Pogirach, Szkole Średniej im. św. Rafała Kalinowskiego w Niemieżu, Szkole Średniej im. św. Kazimierza w Miednikach, Szkole Średniej w Sużanach, Szkole Średniej w Wołczunach, Szkole Średniej w Rukojniach, Szkole Podstawowej w Mościszkach, Szkole Początkowej w Mariampolu, Szkole-przedszkolu w Miednikach.
Niepodważalne argumenty Samorządu
Po raz kolejny (to nie pierwszy proces sądowy Samorządu w sprawie kompletowania klas) Samorząd podniósł przed sądem sprawę, że regiony wielonarodowe (a takimi właśnie są samorządy rejonów wileńskiego i solecznickiego) powinny być wyjęte spod działania wymogów stawianych wobec kompletowania klas w szkołach, ponieważ potok uczniów dzieli się tu na trzy nurty (szkoły polskie, litewskie i rosyjskie). Oprócz tego tylko w tych rejonach działają tzw. szkoły powiatowe, których założycielem jest Rząd Republiki Litewskiej. Dostosowanie się do przedmiotowych wymogów oznaczałoby zamknięcie szeregu szkół, które często – zwłaszcza w małych miejscowościach – są jedynymi ogniskami kultury. Zamykanie szkół jest sprzeczne z konstytucyjnym obowiązkiem nauczania osób do lat 16-tu.
Precedens sądowy?
W uzasadnieniu orzeczenia czytamy, że rok szkolny 2010/2011 już dobiegł do połowy, klasy są skompletowane, umowy podpisane. W związku z tym – jak zaznaczyło kolegium sędziowskie – zarówno uczniowie, jak i ich rodzice (opiekunowie) oraz placówki oświatowe nie są przygotowani na żadne radykalne zmiany w procesie nauczania. Sędziowie podkreślili również, że rozpatrzenie powództwa nie stanowi obrony interesu publicznego, ponieważ omówiona wyżej uchwała rady spowodowała już odpowiednie skutki natury materialno – prawnej.
„W kwestii kompletowania klas do sądu był pozwany również Samorząd m. Wilna. Wówczas orzeczenie brzmiało podobnie, więc chyba można mówić o swoistym precedensie” – rozważają prawnicy Samorządu Rejonu Wileńskiego.
Powód – pełnomocnik Rządu Republiki Litewskiej w powiecie wileńskim – Jurgis Jurkevičius ma prawo do odwołania się od przedmiotowego orzeczenia w terminie 14 dni.
Grzywna – merowi
W toku jest również sprawa odpowiedzialności finansowej mera Samorządu Rejonu Wileńskiego Marii Rekść za niewykonanie orzeczenia sądu dotyczącego kompletowania klas na rok szkolny 2007/2008. Po trafieniu sprawy do komornika ten ostatni zwrócił się do sądu z prośbą wymierzenia kary pieniężnej M. Rekść. Tok sprawie nadano w Wileńskim Okręgowym Sądzie Administracyjnym.