Silny impuls do przedsiębiorczości
Od stycznia do października 2025 r. na Litwie powstało blisko 15 tys. nowych przedsiębiorstw, co stanowi najwyższy wynik w historii i oznacza wzrost o około 10 proc. w porównaniu do tego samego okresu roku ubiegłego. Eksperci podkreślają, że wzrost ten nie jest bezpośrednio związany z konkretnymi czynnikami gospodarczymi.
„Na rynku nie obserwujemy żadnych wyjątkowych czynników, które obiektywnie sprzyjałyby aktywnemu tworzeniu przedsiębiorstw, więc prawdopodobnie decyzja o założeniu firmy wynika przede wszystkim z indywidualnych motywacji — chęci zarabiania więcej, dążenia do pracy na własny rachunek lub poszukiwania alternatywy dla pracy najemnej” — wyjaśnia Rasa Verkauskaitė-Kazanskienė, kierowniczka działu małych przedsiębiorstw i sprzedaży w Swedbank.
Najczęściej wybieraną formą prawną pozostaje spółka cywilna. Zaletą tego rozwiązania jest niski próg wejścia — brak wymogu kapitału początkowego czy konieczności zatrudniania pracowników. Dodatkowo zapowiadane na 2026 r. zmiany w ulgach podatkowych mogą jeszcze zwiększyć atrakcyjność tej formy prowadzenia działalności.
Przedsiębiorcy w wieku 40+ coraz bardziej aktywni
Najwięcej nowych firm zakładanych jest przez osoby w wieku 31-40 lat, ale systematycznie rośnie udział przedsiębiorców z grupy 41-50 lat.
„Stały wzrost liczby starszych założycieli pozwala sądzić, że coraz więcej doświadczonych profesjonalistów w swoich dziedzinach decyduje się na samodzielną działalność. Często jest to naturalny krok, gdy zgromadzona wiedza i doświadczenie zawodowe pozwalają na założenie firmy i zwiększenie dochodów” — wskazuje Rasa Verkauskaitė-Kazanskienė.
W 2023 r. osoby w wieku 41-50 lat stanowiły około 20 proc. wszystkich nowych przedsiębiorców. W 2024 r. ich udział wzrósł do 22 proc., a w 2025 przekroczył już 24 proc.
Wbrew obiegowej opinii, że większość nowych firm szybko upada, dane Swedbanku pokazują, że 79 proc. przedsiębiorstw zarejestrowanych w 2020 r, nadal działa. W ciągu pięciu pierwszych lat część firm naturalnie kończy działalność, ale większość znajduje stabilny model funkcjonowania.
Handel, usługi i budownictwo na czele
Nowe przedsiębiorstwa najczęściej powstają w sektorach handlu hurtowego i detalicznego, usług profesjonalnych oraz budownictwa. Aż 97 proc. firm zakładanych jest przez jedną osobę, co potwierdza, że działalność gospodarcza wciąż najczęściej rozpoczynana jest indywidualnie. Decyzje o rozwoju zespołu lub rozbudowie działalności podejmowane są zazwyczaj dopiero w dalszym etapie funkcjonowania firmy.
Eksperci przewidują, że tempo zakładania firm w 2026 r. utrzyma się na podobnym poziomie. „W przyszłym roku, gdy gospodarka Litwy będzie szybko rosnąć dzięki silnemu popytowi wewnętrznemu, tworzenie nowych przedsiębiorstw powinno rosnąć w podobnym tempie. Wolniejszy wzrost może być zauważalny w 2027 r., kiedy popyt wewnętrzny się wyczerpie, a przemysł będzie nadal spowalniał z powodu konkurencji ze strony Chin i rosnących kosztów pracy” — ocenia Greta Ilekytė, starsza ekonomistka Swedbanku.
Sytuacja w regionie
W regionie bałtyckim najdynamiczniejszy wzrost rejestracji nowych firm odnotowano na Łotwie — w ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2025 r. zarejestrowano tam prawie 9 tys. przedsiębiorstw, co oznacza wzrost o 16 proc. w porównaniu z rokiem ubiegłym.
W Estonii liczba nowo zarejestrowanych przedsiębiorstw pozostała na poziomie zbliżonym do lat poprzednich, jednak kraj ten nadal pozostaje liderem pod względem ogólnej liczby aktywnych firm — zarejestrowano tam ponad 20 tys. nowych podmiotów.