Wkrótce po wydarzeniach styczniowych na Litwie polski eter medialny wypełniły informacje o solidarności obywateli, organizacji społecznych, a także najważniejszych polityków w kraju ze wschodnim sąsiadem. Poparcie w dążeniu Litwy do wolności wyraziła także ówczesna Rada Ministrów RP.
Polski rząd odpowiedział na wezwanie i poparł niezłomną postawę Republiki Litewskiej
| Fot. KAM, fotomontaż Ignacy Skrobia-Jaworski
Czytaj więcej: Po 25 latach rozpoczyna się proces krwawego 13 stycznia
Wiadomości o tragicznych wydarzeniach na Litwie momentalnie obiegły polskie media, które na bieżąco donosiły o rozwoju sytuacji za wschodnią granicą. Wkrótce po doniesieniach polskie partie, organizacje i stowarzyszenia zaapelowały do przedstawicieli polskiego rządu o uznanie niepodległości Litwy, o udzielenie pomocy humanitarnej i potępienie radzieckiej agresji.
W konsekwencji styczniowego wtargnięcia sił ZSRR na terytorium Litwy, Rada Ministrów RP wystosowała oświadczenie potępiające radziecką napaść zbrojną oraz popierające dążenie Litwinów do suwerenności.
Oświadczenie Rady Ministrów RP
Rząd RP z głębokim niepokojem dowiaduje się o stosowaniu przymusu, łącznie z użyciem wojska, wobec różnych instytucji publicznych oraz osób cywilnych na Litwie. Są zabici i ranni. Tego rodzaju działanie spotyka się z potępieniem i sprzeciwem Polaków wyrażających swą solidarność z narodem litewskim. Polska popiera aspiracje narodu litewskiego. Nadzieje świata, w tym również Polski jako sąsiada ZSRR, związane są z ideą przebudowy w ZSRR i z ideą jedności europejskiej. W chwili obecnej nadzieje te zostały wystawione na ciężką próbę. Narasta niebezpieczeństwo odwrócenia korzystnego biegu wydarzeń na wschodzie naszego kontynentu.
Polska uważa, że zachowanie pokoju, tolerancji i przyjaznych stosunków w naszym regionie jest sprawą podstawową. Wszelkie konflikty i kwestie sporne winny być rozstrzygane bez użycia siły, za pomocą środków pokojowych, w szczególności poprzez rozmowy i rokowania zainteresowanych stron.
Rząd RP apeluje o przestrzeganie ducha i litery Paryskiej Karty Nowej Europy i innych uchwał Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Poszanowanie i skuteczna realizacja praw człowieka i narodów są niezbędne, celem umacniania pokoju i bezpieczeństwa między wszystkimi państwami europejskimi.
Ponadto Rada Ministrów:
1. Podtrzymuje dotychczasowe oficjalne stosunki z legalnie wybranymi organami Republiki Litewskiej.
2. Postanowiła wezwać ambasadora RP w Moskwie na konsultacje.
3. Poleciła organom administracji rządowej wspieranie wszelkich form pomocy humanitarnej dla ludności Litwy.
4. Zdecydowała utworzyć w Ministerstwie Spraw Zagranicznych międzyresortową grupę roboczą, zajmującą się analizą sytuacji i formułowaniem propozycji w związku z rozwojem wydarzeń w republikach bałtyckich.
Jednocześnie Rada Ministrów zwraca się do społeczeństwa polskiego o powstrzymanie się od sprzecznych z prawem działań skierowanych przeciwko placówkom ZSRR w Polsce.
Czytaj więcej: Bohaterowie 13 stycznia upamiętnieni na ścianach pałacu prezydenckiego w Warszawie
Zdecydowane wsparcie wyraził także Komitet Helsiński w Polsce: „Stanowczo potępiamy brutalną przemoc, której Michaił Gorbaczow zdecydował się użyć wobec Litwy, dążącej po latach radzieckiej okupacji do odzyskania niepodległości”.
11 marca 1990 roku Litwa, jako pierwsze z krajów związkowych ówczesnego ZSRR, uchwaliła Akt Niepodległości. Tym samym parlament podjął uchwałę o przekształceniu Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w Republikę Litewską, przywracając tradycyjne symbole narodowe, m.in. godło państwowe przedstawiające Pogoń.
Na podst.: KPRM, MSZ, inf. własne