Na Litwie możliwości kontynuowania nauki po szkole średniej jest wiele – od szkół zawodowych przez kolegia aż po uniwersytety. Każda z tych dróg ma swoje mocne strony, ale też stawia przed młodym człowiekiem określone wymagania.
Dlatego warto przyjrzeć się im bliżej: czym się charakteryzują, jak przebiega rekrutacja, jakie oferują perspektywy i jakie mają wady oraz zalety. Świadomy wybór pozwala nie tylko lepiej zaplanować przyszłość, lecz także uniknąć rozczarowań i wybrać drogę zgodną z własnymi zainteresowaniami oraz możliwościami.
Zawodówki: praktyczne przygotowanie do zawodu
Szkoły zawodowe uczą nie tylko konkretnego zawodu, ale umożliwiają także zdobycie średniego wykształcenia. Oferta jest szeroka – młodzi ludzie mogą uczyć się na mechanika, elektryka, kucharza, fryzjera, operatora IT, spawacza czy logistyka. Kluczowym elementem jest praktyczne podejście: ok. 70 proc. programu to zajęcia praktyczne w pracowniach i warsztatach, a także praktyki u pracodawców.
System modułowy pozwala zdobywać kwalifikacje etapami, co daje uczniom elastyczność i możliwość późniejszego dokształcania się w wybranych dziedzinach. Popularność zyskuje także nauka w systemie dualnym, która łączy naukę w szkole z pracą w przedsiębiorstwie. Absolwenci szkół zawodowych nie są ograniczeni do pracy – mają otwartą drogę do kontynuowania edukacji w kolegiach, na studiach czy w kursach specjalistycznych.
Rekrutacja do szkół zawodowych odbywa się przez system mokausi.lt. Kandydaci zakładają konto, wybierają programy i przesyłają dokumenty online. Letnia rekrutacja w 2025 r. kończy się 6 sierpnia, a wyniki ogłaszane są 8 sierpnia. Podpisywanie umów odbywa się między 11 a 13 sierpnia, ale przewidziane są także dodatkowe etapy w drugiej połowie sierpnia oraz możliwość uzupełniania miejsc we wrześniu i w październiku.
Kolegia i uniwersytety: akademickie wykształcenie i specjalizacja
Oprócz szkół zawodowych na Litwie działa rozbudowany system szkolnictwa wyższego. Kolegia i uniwersytety oferują programy pierwszego stopnia (licencjackie), studia magisterskie, a także krótsze programy zawodowe.
Rekrutacja do szkół wyższych odbywa się przez LAMA BPO – centralny system rekrutacji na studia. Rejestracja kandydatów trwa do 6 sierpnia, a wyniki ogłaszane są 11 sierpnia. Warunkiem jest posiadanie średniego wykształcenia i zdanie odpowiednich egzaminów maturalnych – z języka litewskiego i literatury, matematyki i przedmiotu wybranego przez kandydata. Niektóre kierunki wymagają też egzaminów z języka obcego lub egzaminów wstępnych, np. artystycznych. Na podstawie wyników obliczana jest tzw. suma punktów rekrutacyjnych, która decyduje o przyjęciu.
Na Litwie działa wiele uznanych uczelni, takich jak: Uniwersytet Wileński (z filią w Szawlach), Uniwersytet Technologiczny w Kownie (KTU), Uniwersytet Michała Romera w Wilnie, Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie (z filią w Wilnie – Akademia Oświaty), ISM University of Management and Economics czy Litewska Akademia Muzyki i Teatru (LMTA). Swoją ofertę edukacyjną proponuje także Filia Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie, która zaprasza na studia na kierunkach: ekonomia, informatyka, europeistyka oraz pedagogika wczesnoszkolna i przedszkolna, oferowane w języku polskim.
Na Litwie działają również regionalne kolegia, które łączą naukę akademicką z praktycznym przygotowaniem do pracy. Kolegia są dobrą opcją dla osób, które chcą połączyć teorię z praktyką i szybciej wejść na rynek pracy, natomiast uniwersytety koncentrują się na dogłębnej wiedzy akademickiej i przygotowaniu do studiów magisterskich oraz doktoranckich.
Plusy i minusy obu ścieżek edukacyjnych
Ukończenie szkoły zawodowej nie oznacza zamknięcia drogi do dalszej edukacji. Wręcz przeciwnie, absolwenci często wyróżniają się na tle innych kandydatów dzięki doświadczeniu praktycznemu, co może być atutem przy rekrutacji do kolegiów. Osobom zainteresowanym podnoszeniem kompetencji technicznych, zarządczych czy technologicznych uczelnie wyższe oferują możliwość specjalizacji i zdobycia dyplomu licencjata lub magistra. System edukacji na Litwie pozwala więc płynnie przechodzić z jednej ścieżki na drugą, budując karierę etapami.
Szkoły zawodowe zapewniają szybki start na rynku pracy, rozwój praktycznych umiejętności, elastyczne formy nauki, a także udział w międzynarodowych projektach, takich jak Erasmus+. Jednak wciąż zmagają się z niższym prestiżem społecznym w porównaniu do studiów, a w niektórych regionach oferta jest ograniczona.
Z kolei uczelnie wyższe oferują prestiżowy dyplom, głęboką wiedzę akademicką, szerokie perspektywy zawodowe i możliwości studiowania za granicą, ale wiążą się też z wyższymi wymaganiami punktowymi, dłuższym czasem nauki i większymi kosztami.
Przy wyborze szkoły zawodowej warto zwrócić uwagę na jakość warsztatów, umowy z pracodawcami, wyniki absolwentów, dostępność zakwaterowania i wsparcia doradczego oraz aktualność programu w kontekście rynku pracy. W przypadku uczelni wyższych kluczowe jest przeanalizowanie oferty programowej, progów punktowych, opinii o uczelni, a także realnych perspektyw zatrudnienia po ukończeniu studiów.
Szkoła zawodowa to świetna opcja dla osób praktycznych, które chcą szybko zdobyć zawód i stać się niezależne finansowo, lubią działać manualnie, technicznie, pracować z ludźmi, a w przyszłości być może kontynuować naukę.
Studia wyższe lepiej odpowiadają osobom, które są zainteresowane rozwijaniem wiedzy teoretycznej, chcą specjalizować się w konkretnej dziedzinie, rozwijać się naukowo lub budować międzynarodową karierę.
Na Litwie istnieje spójny i elastyczny system edukacyjny, który pozwala rozpocząć od zdobycia zawodu w szkole zawodowej, kontynuować edukację w kolegium lub na uniwersytecie, sięgając po coraz wyższe kwalifikacje. Dla rodziców i nauczycieli ważne jest, aby nie tylko informować, lecz także wspierać młodych ludzi w świadomym wyborze ścieżki, która będzie zgodna z ich zainteresowaniami i potencjałem. Najważniejsze to otwartość na różne opcje i umiejętność łączenia praktyki z teorią.
Aktualne informacje o rekrutacji do szkół zawodowych można znaleźć na stronie www.mokausi.lt, a o rekrutacji do uczelni wyższych – na stronie www.lamabpo.lt.
Czytaj więcej: Wspieranie rozwoju kariery zawodowej dzieci i młodzieży
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 30 (84) 26/07-01/08/2025