Więcej

    Dokumentalny film o Jerzym Ordzie „Anarchista w duchu św. Augustyna” w Narodowej Galerii Sztuki w Wilnie

    Premiera filmu odbędzie się 23 listopada o godz. 17:00 w Narodowej Galerii Sztuki w Wilnie (Konstitucijos pr. 22, Wilno). Projekcję filmu poprzedzi dyskusja z udziałem twórców filmu i osób związanych z postacią Jerzego Ordy. Wstęp wolny. Będzie możliwość oglądania transmisji online, link podajemy niżej. Autorką scenariusza jest dziennikarka „Kuriera”, Ilona Lewandowska.

    Czytaj również...

    Link do transmisji online.

    Historyk i działacz społeczny

    W czerwcu minęło 50 lat od śmierci Jerzego Ordy — jednej z najbardziej charakterystycznych postaci XX-wiecznego Wilna. Już 23 listopada będziemy mogli obejrzeć dokumentalny film poświęcony życiu i działalności tego niesłusznie zapomnianego historyka i działacza społecznego.

    „Wilnianin z wyboru”, „Humanista integralny”, „Człowiek paradoksu” — tak określali Jerzego Ordę ci, którzy mieli okazję go bliżej poznać. On sam jeszcze w okresie międzywojennym nazwał siebie „anarchistą w duchu św. Augustyna”, a św. Augustyn ten anarchizm zamknął w bardzo krótkiej zasadzie: „Kochaj i rób co chcesz”.

    „Wilnianin z wyboru”

    Jerzy Orda urodził się 20 marca 1905 r. w Nowoszycach pod Pińskiem. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, głęboko zakorzenionej w tradycji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Więzy pokrewieństwa łączyły go z Napoleonem Ordą, akwarelistą i rysownikiem, oraz z rodem Giedroyciów. Rodzina od strony matki pochodziła z Galicji, a jego dziadkiem był wybitny historyk Stanisław Smolka. Do Wilna przyjechał w 1926 r. by kontynuować studia historyczne na Uniwersytecie Stefana Batorego. Miasto, jego barokowa architektura i niepowtarzalny charakter zafascynowały go tak bardzo, że pozostał mu wierny niezależnie od bardzo burzliwych wydarzeń II wojny światowej i trwającej dziesięciolecia sowieckiej okupacji.

    „Prawdziwą jego specjalnością, miłością i zawodem była stolica Wielkiego Księstwa Litewskiego, Wilno. (…) Zastanawiam się, z kim później dyskutował, jeśli całe jego środowisko dokoła uniwersytetu, instytutów i bibliotek emigrowało. Może, zważywszy, że przedmiot jego miłości, miasto barokowych kościołów zachowało się niezniszczone, język nie był dla niego najważniejszy i znalazł podobnych, co on fanatyków wśród litewskich wyznawców Wilna?” —pisał o nim Czesław Miłosz.

    Czytaj więcej: Jerzy Orda – wilnianin z wyboru

    Pozostawał wiernym prawdzie

    Świetnie wykształcony historyk był nie tylko skarbnicą wiedzy o zasobach wileńskich archiwów, ale również — a może przede wszystkim — człowiekiem o wyjątkowych cechach osobowości. Niemal całe życie Orda konfrontował się z autorytaryzmem bądź totalitaryzmami. W tak trudnych czasach potrafił zawsze obronić swoją niezależność, działać zgodnie z nakazami sumienia, choć płacił za to ogromną cenę. Czasem głośno protestując, czasem cicho, lecz stanowczo stojąc przy swoim, pozostawał wiernym prawdzie….

    „Na wylot przejrzewał mgiełkę historii”

    Jerzy Orda był jedną z najoryginalniejszych postaci ówczesnego Wilna. Współczesny jemu Boris Tungusov wspomina: „Niewysoki, z podłużną, zupełnie odsłoniętą czaszką, na której w chwili natężonego skupienia zbierają się fałdy skóry. Nos miał wąski, oczy wypukłe, ciemne, ubrany był w sfatygowaną marynarkę i nieokreślonego koloru spodnie, chadzał w drewnianych tankietkach, przymocowanych do nóg startymi do ostateczności cienkimi paskami (…). Zdawało się, że ten człowiek na wylot przejrzewał mgiełkę historii, całą jej zawiłą nić. Dodawał otuchy i uczył za pozornymi dostrzegać wydarzenia istotne, które tutaj, na krawędzi z Wschodem i Zachodem są tak skomplikowane i kapryśne” — pisał o Ordzie prof. Tomas Venclova.

    Informacje o filmie

    „Jerzy Orda. Anarchista w duchu św. Augustyna”

    Film dokumentalny, czas trwania: 55 minut

    Postać Ordy widzowie poznają poprzez świadectwo osób znających go osobiście oraz tych, które dzielą te same co on pasje.

    Życiorys Ordy, na pozór spokojny, a w rzeczywistości — pełen dramatycznych zwrotów jest dla twórców filmu również okazją do zastanowienia się nad granicami wolności człowieka w totalitaryzmie, czy też może — granicami władzy totalitarnego państwa nad ludzką wolnością.

    Scenariusz: Ilona Lewandowska
    Reżyseria: Dovilė Gasiūnaitė
    Montaż: Vytautas Tinteris
    W filmie udział wzięli: Krystyna Adamowicz, dr Rasa Antanavičiūtė, Alwida Bajor, ks. Wojciech Górlicki, prof. Zigmantas Kiaupa, Wojciech Piotrowicz, doc. dr Andrzej Pukszto, dr Vitalija Stravinskienė, Wojciech Zagała, Paweł Zienowicz
    Produkcja: Teresa Rožanovska Ketvirta Versija

    WIĘCEJ NIŻEJ | Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Film będzie można również obejrzeć w kinie Skalvija w dniach 7-10 grudnia.

    Prezentacje filmu odbędą się w ramach obchodów 700. rocznicy założenia Wilna.

    Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” 2022

    Partnerzy projektu:

    Instytut Polski w Wilnie
    Centrum Badania Ludobójstwa I Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy
    Instytut Historii Litwy
    Samorząd Miasta Wilna

    Patron medialny:

    Polskie Radio dla Zagranicy
    Go Vilnius

    WIĘCEJ NIŻEJ | Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Zadanie publiczne finansowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP
    w konkursie „Dyplomacja publiczna 2022”.


    Instytut Polski w Wilnie

    Reklama na podst. ust. użytkownika.; Dzięki reklamie czytasz nas za darmo

    Afisze

    Więcej od autora

    Transmisja Mszy św. z Ławaryszek w TVP Wilno

    „Neogotycka perła Ławaryszek” — tak przez parafian nazywana jest świątynia usytuowana w centrum miejscowości. Kościół ten zbudowano na początku XX wieku, w 1906 roku. Jego fundatorem był ówczesny proboszcz ks. Józef Mironas. Jest to świątynia z cegły dużych rozmiarów: długość ma 42...

    Upamiętnienie Banionisa z wątkiem polsko-litewskim. Pokłóconych sąsiadów pożera większy gracz

    W dniu 16 kwietnia w Litewskim Teatrze Narodowym wyświetlono film „Marš, marš! Tra-ta-ta!” z 1964 roku. Ten obrazek w reżyserii Raimondasa Vabalasa jest polityczną parodią na relacje międzynarodowe i nie tylko. W filmie widzimy odwieczny konflikt przez pryzmat kochanków, Zigmasa...

    Dni Gminy Rudomino: spotkanie z młodzieżą

    Z tej okazji Centralna Biblioteka Samorządu Rejonu Wileńskiego zaprosiła młodzież z Gimnazjum im. Ferdynanda Ruszczyca na jedno z wydarzeń w bogatym programie promującym historię i kulturę miejscowości Rudomino — spotkanie ze starostą gminy Rudomino Józefem Szatkiewiczem. Dyrektor biblioteki, Mirosław...

    „Witajcie w naszej bajce”: dzieci z „Kasztana” gościły u „Lelewela”

    Na początku potrzebowano śmiałka, który trochę podzieli się swoją krwią. Dzięki „ofiarowanej” krwi dzieciaki z przedszkola „Kasztan” mogły zajrzeć do Królestwa Alchemii i odkryć tajniki nauki. Jako miłośnicy bajek musiały odgadnąć też zagadki o określonych bohaterach: Kopciuszku, Shreku, Aladynie...