Więcej

    Dokumentalny film o Jerzym Ordzie „Anarchista w duchu św. Augustyna” w Narodowej Galerii Sztuki w Wilnie

    Premiera filmu odbędzie się 23 listopada o godz. 17:00 w Narodowej Galerii Sztuki w Wilnie (Konstitucijos pr. 22, Wilno). Projekcję filmu poprzedzi dyskusja z udziałem twórców filmu i osób związanych z postacią Jerzego Ordy. Wstęp wolny. Będzie możliwość oglądania transmisji online, link podajemy niżej. Autorką scenariusza jest dziennikarka „Kuriera”, Ilona Lewandowska.

    Czytaj również...

    Link do transmisji online.

    Historyk i działacz społeczny

    W czerwcu minęło 50 lat od śmierci Jerzego Ordy — jednej z najbardziej charakterystycznych postaci XX-wiecznego Wilna. Już 23 listopada będziemy mogli obejrzeć dokumentalny film poświęcony życiu i działalności tego niesłusznie zapomnianego historyka i działacza społecznego.

    „Wilnianin z wyboru”, „Humanista integralny”, „Człowiek paradoksu” — tak określali Jerzego Ordę ci, którzy mieli okazję go bliżej poznać. On sam jeszcze w okresie międzywojennym nazwał siebie „anarchistą w duchu św. Augustyna”, a św. Augustyn ten anarchizm zamknął w bardzo krótkiej zasadzie: „Kochaj i rób co chcesz”.

    „Wilnianin z wyboru”

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Jerzy Orda urodził się 20 marca 1905 r. w Nowoszycach pod Pińskiem. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, głęboko zakorzenionej w tradycji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Więzy pokrewieństwa łączyły go z Napoleonem Ordą, akwarelistą i rysownikiem, oraz z rodem Giedroyciów. Rodzina od strony matki pochodziła z Galicji, a jego dziadkiem był wybitny historyk Stanisław Smolka. Do Wilna przyjechał w 1926 r. by kontynuować studia historyczne na Uniwersytecie Stefana Batorego. Miasto, jego barokowa architektura i niepowtarzalny charakter zafascynowały go tak bardzo, że pozostał mu wierny niezależnie od bardzo burzliwych wydarzeń II wojny światowej i trwającej dziesięciolecia sowieckiej okupacji.

    „Prawdziwą jego specjalnością, miłością i zawodem była stolica Wielkiego Księstwa Litewskiego, Wilno. (…) Zastanawiam się, z kim później dyskutował, jeśli całe jego środowisko dokoła uniwersytetu, instytutów i bibliotek emigrowało. Może, zważywszy, że przedmiot jego miłości, miasto barokowych kościołów zachowało się niezniszczone, język nie był dla niego najważniejszy i znalazł podobnych, co on fanatyków wśród litewskich wyznawców Wilna?” —pisał o nim Czesław Miłosz.

    Czytaj więcej: Jerzy Orda – wilnianin z wyboru

    Pozostawał wiernym prawdzie

    Świetnie wykształcony historyk był nie tylko skarbnicą wiedzy o zasobach wileńskich archiwów, ale również — a może przede wszystkim — człowiekiem o wyjątkowych cechach osobowości. Niemal całe życie Orda konfrontował się z autorytaryzmem bądź totalitaryzmami. W tak trudnych czasach potrafił zawsze obronić swoją niezależność, działać zgodnie z nakazami sumienia, choć płacił za to ogromną cenę. Czasem głośno protestując, czasem cicho, lecz stanowczo stojąc przy swoim, pozostawał wiernym prawdzie….

    „Na wylot przejrzewał mgiełkę historii”

    Jerzy Orda był jedną z najoryginalniejszych postaci ówczesnego Wilna. Współczesny jemu Boris Tungusov wspomina: „Niewysoki, z podłużną, zupełnie odsłoniętą czaszką, na której w chwili natężonego skupienia zbierają się fałdy skóry. Nos miał wąski, oczy wypukłe, ciemne, ubrany był w sfatygowaną marynarkę i nieokreślonego koloru spodnie, chadzał w drewnianych tankietkach, przymocowanych do nóg startymi do ostateczności cienkimi paskami (…). Zdawało się, że ten człowiek na wylot przejrzewał mgiełkę historii, całą jej zawiłą nić. Dodawał otuchy i uczył za pozornymi dostrzegać wydarzenia istotne, które tutaj, na krawędzi z Wschodem i Zachodem są tak skomplikowane i kapryśne” — pisał o Ordzie prof. Tomas Venclova.

    Informacje o filmie

    „Jerzy Orda. Anarchista w duchu św. Augustyna”

    Film dokumentalny, czas trwania: 55 minut

    Postać Ordy widzowie poznają poprzez świadectwo osób znających go osobiście oraz tych, które dzielą te same co on pasje.

    Życiorys Ordy, na pozór spokojny, a w rzeczywistości — pełen dramatycznych zwrotów jest dla twórców filmu również okazją do zastanowienia się nad granicami wolności człowieka w totalitaryzmie, czy też może — granicami władzy totalitarnego państwa nad ludzką wolnością.

    Scenariusz: Ilona Lewandowska
    Reżyseria: Dovilė Gasiūnaitė
    Montaż: Vytautas Tinteris
    W filmie udział wzięli: Krystyna Adamowicz, dr Rasa Antanavičiūtė, Alwida Bajor, ks. Wojciech Górlicki, prof. Zigmantas Kiaupa, Wojciech Piotrowicz, doc. dr Andrzej Pukszto, dr Vitalija Stravinskienė, Wojciech Zagała, Paweł Zienowicz
    Produkcja: Teresa Rožanovska Ketvirta Versija

    Film będzie można również obejrzeć w kinie Skalvija w dniach 7-10 grudnia.

    Prezentacje filmu odbędą się w ramach obchodów 700. rocznicy założenia Wilna.

    Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” 2022

    Partnerzy projektu:

    Instytut Polski w Wilnie
    Centrum Badania Ludobójstwa I Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy
    Instytut Historii Litwy
    Samorząd Miasta Wilna

    Patron medialny:

    Polskie Radio dla Zagranicy
    Go Vilnius

    Zadanie publiczne finansowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP
    w konkursie „Dyplomacja publiczna 2022”.


    Instytut Polski w Wilnie

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Afisze

    Więcej od autora

    Szlakiem zamków nadniemeńskich. Wycieczka Gimnazjum im. Konarskiego

    Listopad to miesiąc, który przede wszystkim kojarzy się z obchodami rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę. Tak też powstał pomysł uczczenia już 104. rocznicy i wyruszyć na poszukiwanie śladów historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów — szlakiem zamków nadniemeńskich. Szlak przebiega wzdłuż największej...

    Pocopotek „Kuriera Wileńskiego” — o Andrzejkach

    Szkoły otworzyły przed nami swoje podwoje, a my — chłopaki i dziewoje — nie spowalniamy naszej ciekawości świata! Pucułka dalej dzieli się swoimi spostrzeżeniami z dziećmi Wileńszczyzny (i nie tylko)! Zapraszamy do kolejnych edycji  Pocopotka! Pocopotkowa koleżanka przypomina nam o...

    Z Pikieliszek w świat. Wspomnienie o nieprzeciętnej uczennicy

    Pikieliszki k. Wilna wielu Polakom kojarzą się z ojcem polskiej niepodległości, marszałkiem Józefem Piłsudskim, który co roku w latach 1930–1934 spędzał sześciotygodniowy urlop właśnie w tej miejscowości, w swoim dworku, malowniczo położonym nad jeziorem Żałosa. Bohaterem tego tekstu nie...

    „Tribute to Romuald Lipko” w DKP w Wilnie [GALERIA]

    Postać Romualda Lipki Postaci Romualda Lipki przedstawiać Wileńszczyźnie nie trzeba. Na piosenkach jego autorstwa wychowały się całe pokolenia, a niektóre utwory są wręcz hymnami spotkań towarzyskich wśród Polaków na Litwie. Utwory Romualda Lipko są pomnikami polskiej muzyki rozrywkowej. Wokaliści: Grzegorz Wilk...