Finał konkursu „Kresy 2026”. „Chodzi o szacunek do słowa”

Konkurs recytatorski „Kresy”, który obchodzi 35-lecie, stał się trampoliną dla kariery aktorskiej — podkreśla Krystyna Dzierżyńska. Tu chodzi nie o osiągnięcia artystyczne, tylko o szacunek do słowa — dodaje Piotr Damulewicz.

Czytaj również...

12 listopada, w Domu Kultury Polskiej w Wilnie, odbyła 35. edycja Konkursu Recytatorskiego im Adama Mickiewicza „Kresy”. W tegorocznym finale wzięło udział 86 uczestników. Na Białostockich Spotkaniach „Kresy 2026” Litwę reprezentować będą: Daniil Jasiukait z Gimnazjum Jana Pawła II (1 miejsce), Ewelina Stasiłowicz z Gimnazjum Jana Pawła II (2 miejsce), Beata Szczerbuk z Gimnazjum im. Stanisława Moniuszki (3 miejsce), Gracjana Żukaite z Gimnazjum z Ejszyszek (3 miejsce).

Na początku było słowo

Historia konkursu sięga roku 1991. Nikt wówczas nie przepuszczał, że konkurs przetrwa tyle lat.

— Najważniejsza refleksja po 35 latach jest taka, że to nadal trwa. Pomysł na konkurs przyszedł po odrodzeniu niepodległości z Białegostoku (Podlaski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” — przyp.red.). To był konkurs szykowany na rocznicę urodzin Adama Mickiewicza. Konkurs miał trwać niecałe osiem lat. Początkowo myślano, że odbędzie się okrągła rocznica urodzin Mickiewicza i być może tego już wystarczy. Okazało się jednak, że ten konkurs chwycił nie tylko na Litwie, ale również na Białorusi, Ukrainie, Mołdawii, Czechach, Grecji, Gruzji. Objął naprawdę duży obszar geograficzny — wspomina w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Krystyna Dzierżyńska.

Z konkursem od samego początku jest powiązany aktor Białostockiego Teatru Lalek, pedagog oraz animator kultury Piotr Damulewicz. — Trwa to już 35 lat i nie ukrywam, że jestem wzruszony — oświadcza naszemu dziennikowi przewodniczący jury konkursu „Kresy 2026”.

Aktor podkreślił, że faktycznie konkurs był szykowany pod 200 rocznicę urodzin polskiego wieszcza, która przypadała na rok 1998. Jednak duża aktywność uczniów i nauczycieli spowodowała, że konkurs stał się imprezą coroczną. — Tu nie chodzi o jakieś wyjątkowe osiągnięcia natury artystycznej. Chodzi o szacunek do słowa. Zrozumienie tego, czym może być słowo. Nie zawsze ono jest. Zwłaszcza, gdy widzimy dzisiaj, kiedy jest coraz mniej szacunku, jakiego powinniśmy mieć dla słowa. Wierzymy, że ten konkurs cały czas o tym przypomina. To jest rzecz wyjątkowo ważna. Być może trzeba dosłownie traktować biblijne powiedzenie, że „na początku było słowo”. Należę do tych ludzi, którzy wierzą w to, że od słowa wszystko się zaczyna. Kiedy się ma szacunek do słowa i zaczyna się myśleć o tym, co się mówi, to późniejsze postępowanie staje się inne — twierdzi Damulewicz.

W przypadku Litwy, podkreśla Dzierżyńska, wielki wkład w rozwój konkursu wniosła świętej pamięci współzałożycielka i wieloletnia wiceprezes Macierzy Szkolnej Teresa Sokołowska. — Początek konkursu był taki, ponieważ nie było jeszcze Domu Kultury Polskiej w Wilnie, dlatego każdy finał odbywał się w poszczególnych polskich szkołach w Wilnie lub rejonach. Średnio w finale zawsze mieliśmy 80 uczestników. Trzeba jednak pamiętać, że Kresy to przede wszystkim klasowe eliminacje, później szkolne oraz rejonowe lub miejskie. Policzyliśmy, że na wszystkich etapach uczestniczy około 800 osób z całej Wileńszczyzny — mówi prezes Macierzy Szkolnej.

SZKOL-Kresy-2026-11-17-2
W tym roku odbyła się 35 edycja konkursu Kresy | Fot. Marian Paluszkiewicz

Mickiewicz i kariera aktorska

Konkurs posiada cztery kategorie wiekowe: dzieci do lat 7, 8–12 lat, 13–15 lat oraz powyżej lat 16. Po zakończeniu tego konkursu zwycięzcy w najstarszej kategorii są zapraszani na Białostockie Spotkania Kresowe, gdzie młodzież uczęszcza na warsztaty teatralne, ogląda spektakle, a na zakończenie odbywa się Kresowa Wigilia. W kategorii I w tym roku laureatami zostali: Nataniel Wołodko (Gimnazjum im.Wł.Syrokomli — 1 miejsce), Norbert Wołk (Gimnazjum w Mickunach — 2 miejsce), Adam Szadianiec (Gimnazjum im. Jana Pawła II — 3 miejsce). W II kategorii: Magda Daniele Soleczniki (Progimnazjum im. Jana Śniadeckiego — 1 miejsce), Mateusz Wyszomirski (Gimnazjum im. Konstantego Parczewskiego — 2 miejsce), Mateusz Grigoit (Progimnazjum im. Jana Pawła II — 2 miejsce), Aron Jankiewicz (Gimnazjum w Ejszyszkach — 3 miejsce). W III kategorii: Maja Błaszkiewicz (Gimnazjum im. Jana Pawła II — 1 miejsce), Damian Mazajło (Szkoła Podstawowa im. Czesława Miłosza — 2 miejsce), Augustyn Bortkiewicz (Gimnazjum im. św. Jana Bosko — 2 miejsce), Amelia Szewczuwianiec (Gimnazjum im. Szymona Konarskiego — 3 miejsce).

Dzierżyńska podkreśla, że bardzo ważną rolę w konkursie odgrywają nauczyciele, którzy przygotowują swych podopiecznych do zawodów recytatorskich. To właśnie nauczyciele pomagają uczniom dobrać utwory. — W najmłodszych kategoriach najczęściej są wybierane utwory Jana Brzechwy, Juliana Tuwima, Danuty Wawiłow. Zawsze podkreślamy, że najbardziej dostojna to czwarta kategoria, ponieważ to są już dorośli ludzie. Teraz nie ma takiego obowiązku, jak kiedyś, gdy jeden z dwóch wierszy miał być autorstwa Mickiewicza. Teraz mamy dowolność w doborze repertuaru, ale zawsze zachęcamy, aby ten Mickiewicz znalazł się wśród recytowanych wierszy. Bo w Białymstoku jest specjalna nagroda za interpretację utworu Adama Mickiewicza i właśnie sporo laureatów tej nagrody jest z Wileńszczyzny — podkreśla Dzierżyńska.

Dla wielu uczestników konkurs stał się trampoliną do kariery aktorskiej. — To są Joanna Moro, Jan Drawnel, Agata Meilute, Romuald Ławrynowicz. W TVP Wilno pracuje Agata Dorodko, jest również laureatką naszego konkursu. Łukasz Palkiewicz też był laureatem Kresów. Przez konkurs przeszło bardzo dużo osób powiązanych z Wileńszczyzną — oświadcza prezes Macierzy Szkolnej.

SZKOL-Kresy-2026-11-17-3
Udział w konkursie biorą uczniowie szkół polskich z Wileńszczyzny | Fot. Marian Paluszkiewicz

Odwaga i czytanie po polsku

Damulewicz zaapelował do uczestników, aby nie traktowali konkursu tylko w kontekście możliwej kariery. — Tak są kariery aktorskie, ale to jest przełożenie jeden do jednego. Warto jednak zastanowić się, czy w życiu na co dzień, warto pięknie mówić i dbać o słowo? Nie tylko chodzi o to, aby być aktorem. Chodzi o to, aby być porządnym człowiekiem, czyli mówić porządnie — dodaje aktor.

Zdaniem Dzierżyńskiej uczestnictwo w konkursie rozwija ucznia. Poprzez obcowanie ze sceną dodaje mu odwagi. — Oczywiście nie można przymuszać do uczestnictwa. Wiadomo — z niewolnika nie ma robotnika. Z tego, co jednak wiem, to w większości dzieci garną się do udziału. Słyszałem, że konkurencja jest nawet w klasie, czyli kto będzie reprezentował klasę na szczeblu szkoły. Poza tym udział w czymś takim umożliwia zapoznanie się z poezją. To również zachęca do czytania książek w języku polskim — mówi rozmówczyni naszego dziennika.

Organizatorami konkursu jest Podlaski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” oraz Stowarzyszenie Nauczycieli Szkół Polskich na Litwie „Macierz Szkolna”.

SZKOL-Kresy-2026-11-17-4
Tegorocznymi zwycięzcami zostali Daniil Jasiukait, Ewelina Stasiłowicz, Beata Szczerbuk i Gracjana Żukaite | Fot. Marian Paluszkiewicz

Afisze

Więcej od autora