Rosja walczy nie tylko bronią. Litwa musi bronić także umysłów swoich obywateli

Rosja nie musi wysyłać czołgów na litewskie terytorium, by osłabiać bezpieczeństwo kraju. Wystarczy podważać zaufanie do państwa, straszyć wojną, dyskredytować NATO i przekonywać mieszkańców, że w razie konfliktu Litwa nie będzie w stanie się obronić.

Czytaj również...

Dezinformacja, propaganda i działania hybrydowe stały się jednym z najważniejszych narzędzi oddziaływania Kremla. Coraz częściej wykorzystywane są do tego media społecznościowe, algorytmy i sztuczna inteligencja. — Największym zagrożeniem nie jest pojedyncza technologia, narzędzie czy dziedzina, lecz połączenie ich w jeden sprawnie działający system — podkreśla Departament Komunikacji Strategicznej Wojska Litewskiego w komentarzu dla „Kuriera Wileńskiego”.

Rosyjskie zagrożenie pozostaje najważniejszym czynnikiem

Sytuację bezpieczeństwa Litwy w największym stopniu determinuje długofalowa polityka Rosji, zakładająca rozbudowę potencjału militarnego i gotowość do użycia siły. Nie oznacza to jednak, że bezpośredni atak konwencjonalny jest obecnie najbardziej prawdopodobnym scenariuszem.

— Konwencjonalne zagrożenie militarne dla Litwy w najbliższej perspektywie pozostanie niewielkie, jednak nie brakuje innych wyzwań związanych z bezpieczeństwem. Wrogie Litwie reżimy sąsiednie wykorzystują środki hybrydowe, których celem jest oddziaływanie na świadomość naszych obywateli, tworzenie atmosfery zagrożenia i skłanianie nas do podejmowania decyzji korzystnych dla tych reżimów — ocenia Departament Komunikacji Strategicznej Wojska Litewskiego.

Walka o bezpieczeństwo państwa nie rozgrywa się więc wyłącznie na poligonach i przy granicach. Równie ważnym polem konfrontacji stała się przestrzeń informacyjna. Osłabianie zaufania do instytucji, podważanie wiary w zdolności obronne kraju czy zniechęcanie do współpracy z sojusznikami mogą prowadzić do destabilizacji społeczeństwa bez użycia militarnej siły.

70 proc. incydentów informacyjnych dotyczyło obronności

Skala tego zjawiska jest widoczna w danych za 2025 r. Tematyka obronności i bezpieczeństwa stanowiła aż 70 proc. wszystkich zidentyfikowanych incydentów informacyjnych wymierzonych w Litwę lub jej partnerów.

Jak wskazuje departament, znaczenie tej tematyki utrzymywało się przede wszystkim w związku z trwającą rosyjską agresją przeciwko Ukrainie oraz działaniami Rosji i Białorusi, których celem było podważanie wzmacniania potencjału militarnego państw wschodniej flanki NATO.

Wśród najczęściej rozpowszechnianych narracji znalazły się przekazy, że Litwa i NATO prowokują Rosję, stanowią dla niej zagrożenie, a jednocześnie nie są w stanie skutecznie się przed nią obronić. Propaganda przedstawiała również Unię Europejską jako stronę eskalującą konflikt w Ukrainie, a działania NATO na Morzu Bałtyckim jako prowokacje. Rozpowszechniano także twierdzenia o rzekomych przygotowaniach Sojuszu do zajęcia obwodu królewieckiego.

— Za pomocą przekazów informacyjnych próbowano zastraszać rosyjskich odbiorców rzekomymi planami NATO dotyczącymi obwodu królewieckiego, podważać decyzje Litwy i pozostałych państw bałtyckich w dziedzinie obronności, a także osłabiać zaufanie do litewskiej armii i znaczenia członkostwa w NATO — wyjaśnia departament.

Celem tych działań było również przekonywanie mieszkańców Litwy i państw NATO, że rosyjski potencjał militarny jest tak duży, iż w przypadku konfliktu zwycięstwo Rosji byłoby przesądzone. Próbowano także osłabiać zaufanie do litewskiej polityki energetycznej i wzbudzać powszechny strach przed wojną.

Propaganda coraz częściej ukrywa swoją prawdziwą twarz

Ograniczenia i sankcje nałożone na rosyjskie kanały propagandowe zmniejszyły ich możliwości bezpośredniego docierania do mieszkańców Litwy. Nie oznacza to jednak, że Kreml zrezygnował z prób wpływania na litewską opinię publiczną.

Zmieniły się przede wszystkim metody działania. Rosyjskie narracje coraz częściej rozpowszechniane są w sposób zamaskowany, tak aby sprawiały wrażenie opinii pochodzących od samych mieszkańców Litwy. Propagandowe kanały próbują budować wiarygodność, podszywając się pod niezależne portale informacyjne i profile osób opiniotwórczych.

— Media społecznościowe stały się głównym narzędziem Rosji służącym do wywierania wpływu informacyjnego na Litwie. Umożliwiają omijanie ograniczeń nałożonych na kanały propagandowe oraz prowadzenie ukierunkowanych operacji i długotrwałych kampanii, których celem jest podsycanie nieufności wobec instytucji państwowych, wzbudzanie niezgody społecznej, osłabianie zaufania do NATO i dyskredytowanie pomocy udzielanej Ukrainie — wskazuje Departament Komunikacji Strategicznej Wojska Litewskiego.

Szczególnie niebezpieczne jest wykorzystywanie algorytmów, które pozwalają szybko rozpowszechniać treści i docierać do wybranych grup odbiorców. Rosyjska propaganda dostosowuje się także do zmieniających się nawyków informacyjnych społeczeństwa.

Coraz większą uwagę poświęca platformie TikTok. Przekazy propagandowe przybierają tam formę krótkich, atrakcyjnych filmów, memów i popularnych nagrań dźwiękowych, w których ukrywane są treści zgodne z interesami Kremla.

Szczególnym celem takich działań są młodzi ludzie. Za pośrednictwem mediów społecznościowych próbuje się wpływać na ich poglądy w sprawach politycznych i społecznych, a jednocześnie osłabiać zaufanie do tradycyjnych źródeł informacji. Rozpowszechniane są treści podważające litewską historię, umniejszające znaczenie tożsamości narodowej i wzbudzające wątpliwości dotyczące przyszłości państwa.

SPOL-STRATKOM-2026-11-17-2
Litewskie społeczeństwo w dużej mierze zdaje sobie sprawę z istnienia zagrożenia informacyjnego | Fot. Marian Paluszkiewicz

Sztuczna inteligencja daje propagandzie nową siłę

Współczesna wojna informacyjna nie ogranicza się już do powielania tych samych haseł i rozpowszechniania fałszywych wiadomości. Jej skuteczność rośnie dzięki połączeniu technologii cyfrowych, algorytmów, wiedzy o ludzkich zachowaniach i sztucznej inteligencji.

— W XXI wieku połączyły się cztery siły: infrastruktura cyfrowa, oprogramowanie, badania nad ludzkimi zachowaniami i funkcjonowaniem mózgu oraz sztuczna inteligencja. W ten sposób powstał ekosystem, który daje propagandzie i dezinformacji możliwości o niespotykanej wcześniej skali. Sieci, algorytmy, wiedza o sposobie myślenia człowieka i sztuczna inteligencja wzajemnie się uzupełniają i przyspieszają oddziaływanie informacyjne — podkreśla departament.

Niebezpieczeństwo polega zatem nie tylko na samym rozwoju nowych technologii, ale przede wszystkim na ich umiejętnym łączeniu. Dzięki temu manipulowanie opinią publiczną może być coraz bardziej precyzyjne, szybkie i trudniejsze do rozpoznania.

76 proc. mieszkańców dostrzega rosyjską ingerencję

Litewskie społeczeństwo w dużej mierze zdaje sobie sprawę z istnienia zagrożenia informacyjnego. Z badania opinii publicznej przeprowadzonego w grudniu 2025 r. przez spółkę Spinter tyrimai wynika, że 76 proc. mieszkańców Litwy całkowicie zgadza się lub zgadza się ze stwierdzeniem, że Federacja Rosyjska świadomie wywiera wpływ informacyjny na mieszkańców Litwy, próbując kształtować ich postawy.

Sama świadomość zagrożenia nie wystarcza jednak do skutecznej obrony przed manipulacją. Potrzebna jest umiejętność weryfikowania źródeł, odróżniania faktów od opinii i rozpoznawania treści, których celem jest wywołanie strachu, gniewu lub nieufności.

Przygotowanie na kryzys zaczyna się od obywateli

Ważnym elementem budowania odporności państwa są szkolenia dla mieszkańców, organizacji i przedsiębiorstw. Organizacje oraz lokalne społeczności liczące co najmniej dziesięć osób mogą ubiegać się o bezpłatne szkolenia 4P, kontaktując się pod adresem pp.mokymai@kam.lt. Po wcześniejszym uzgodnieniu terminu specjaliści departamentu lub przygotowani instruktorzy przyjeżdżają do uczestników w dowolne miejsce na Litwie.

Mieszkańcy mogą również skorzystać z bezpłatnych, ośmiogodzinnych szkoleń dotyczących odporności na zagrożenia hybrydowe oraz umiejętności oporu obywatelskiego. W ciągu pierwszych dziesięciu miesięcy 2026 r. odbyło się 25 takich szkoleń, które ukończyło około 650 osób.

Podczas zajęć poświęconych zagrożeniom hybrydowym uczestnicy uczą się rozpoznawać dezinformację, propagandę i zagrożenia cybernetyczne, poznają metody działania wrogich służb wywiadowczych oraz zagadnienia związane z bezpieczeństwem energetycznym.

Szkolenia z oporu obywatelskiego, oparte między innymi na doświadczeniach Ukrainy, obejmują przygotowanie indywidualne i rodzinne na wypadek konfliktu zbrojnego, możliwości przeciwstawiania się agresorowi, zasady ewakuacji, pierwszą pomoc i praktyczne umiejętności przydatne w sytuacjach kryzysowych. Zajęcia odbywają się w piątki i weekendy w większych miastach Litwy, a prowadzą je instruktorzy Litewskiego Związku Strzelców. Szczegółowe informacje o programach i rejestracji można znaleźć na stronie www.svarbiospamokos.lt.

Osobne szkolenia organizowane są dla przedsiębiorstw i instytucji objętych algorytmem mobilizacyjnym, którym w przypadku ogłoszenia mobilizacji mogą zostać powierzone konkretne zadania. W 2026 r. przeprowadzono około 30 takich szkoleń, w których uczestniczyło blisko 1 500 pracowników.

Wiedzę można zdobywać również za pośrednictwem platformy internetowej www.mobilizacijosmokykla.lt. Udostępniono tam kursy dotyczące oporu obywatelskiego, zasad mobilizacji, przybycia wojsk sojuszniczych oraz wsparcia udzielanego przez państwo-gospodarza. od stycznia do października 2026 r. przynajmniej jeden kurs ukończyło około 13,4 tys. osób. od uruchomienia platformy w październiku 2023 r. skorzystało z niej ponad 150 tys. uczestników.

Współczesne zagrożenia pokazują, że bezpieczeństwo Litwy nie zależy wyłącznie od liczebności armii i sprzętu wojskowego. Równie istotne jest przygotowanie społeczeństwa, odporność na manipulację i zdolność obywateli do odpowiedzialnego reagowania w sytuacjach kryzysowych. W wojnie informacyjnej każdy może stać się odbiorcą propagandy, ale również jej nieświadomym przekaźnikiem.


Afisze

Więcej od autora